Bueng Phraram — Local services in Phra Nakhon Si Ayutthaya City Municipality

Bueng Phraram is the central area of city island in the historic park, Tambon Prathuchai, Amphoe Phra Nakhon Si Ayutthaya, Chang Wat Phra Nakhon Si Ayutthaya, registered as UNESCO World Heritage in December A.D.1991. Formerly called “ Nong Sano” ( “Nong “refer to swamp and “ Sano “ is a species of tree , scientific name is Sesbania Javanica Miq.) around this area was Somdej Phra Ramathibodi 1 ( King U-thong )’s first stronghold and ” Krung Sri Ayutthaya “ first established here ( according to epidemic on the middle of 14th A.D. King U-thing moved his troops and followers to this fertile area, this city island surrounded by three rivers Chao Phraya, Lop Buri and Pa Sak, formerly this area was a port called “ Ayothaya “ or “ Ayothaya Sri Ram Thep Nakhon “, often called “ Krung Thep Dwarawadee Sri Ayutthaya “ and called “ Krung Sri Ayutthaya “ later on , means “ unbreakable city “ ) with the totally area of 274 rai ( 1 acre = 2.5 rais), large scale of ancient community as this area there are many temples around ( communities depend upon temples for their daily life from the time of giving birth until die ),shown on list of temples as followed: Wat Maha That, Wat Phraram, Wat Nok, Wat Langkhakhao, Wat Langkhadum, Wat Sangkhopat, Wat Phong, Wat Chum Saeng, Phra Ti Nang Yen, Wat Tri Traeng, Wat Rajburana, Wat Thammikarat, Wat Mongkol Bo Phit, Wat Phra Si Sanpetch and Ayutthaya Mahaprasat, some are active temples and the others are deserted, Wat Satthabun and Wat Chan evidenced only documents.Referring to Jeremias Van Viet ( Dutch VOC merchant, A.D. 1602-1663 ),Bueng Phraram exists before Ayutthaya period.Some sources claim that due to many rivers ( Chao Phraya River, Lopburi River and Pasak River ) intersection causes sediment alluvion where the Ancient Klong (canal) Alignment sign distinctly shown in the area,on the contrary others sources claim that excavation job soils in that area were brought out for construction the palace and temples. In A.D. 1956 ,during the time of Field Marshal Phibunsongkhram Bueng Phraram turned into public park for people ‘s recreation. Huge area of such, this area is useful for water management to solve the problem of draught and flood. Exactly behind Wat Pharam, visitors can walk to Wat Maha That through Bueng Phraram, no admission fee.

สวนสาธารณะบึงพระราม



สวนสาธารณะพระรามหรือสวนสาธารณะบึงพระราม อยู่ในตำบลประตูชัยอำเภอพระนครศรีอยุธยามีเนื้อที่ ๒๗๔ ไร่ และมีปูชนียถสานที่สำคัญ คือพระที่นั่งเย็น   และอยุธยามหาปราสาท มีลักษณะเป็นปราสาททรงยอด 3 องค์ติดกัน ด้านหน้ามีบันไดด้านหลังเป็นคูหาตัน ด้านข้างเป็นคูหาติดต่อกับปราสาทองค์ริมทั้งสองมีบันได 3 ขั้นปราสาททั้งสามองค์ตั้งอยู่บนฐานย่อไม้สิบสองจากระดับสูง 0.35 เมตร โครงสร้างเป็นคอนกรีตเสริมเหล็กผนังก่ออิฐถือปูนเรียบ ลายประดับต่าง ๆ ทำด้วยปูนซีเมนต์ทรายละเอียดประดับกระจกและปิดทอง ภายในปราสาทมีแท่นฐานทำด้วยหินอ่อน สำหรับรองรับพระบรมรูปจำลองของสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง) องค์พระราชาอนุสาวรีย์ประดิษฐานไว้บนแท่นสูง เป็นที่สถิตของดวงวิญญาณสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1และอดีตบูรพกษัตริย์อีก 5 พระองค์พระที่นั่งเย็น ตรงหน้าวัดพระราม ไปทางทิศตะวันออก ที่เห็นอยู่ทุกวันนี้เป็นของสร้างขึ้นใหม่ พ.ศ. 2499 ตามรากฐานเดิมของเดิมเป็นตึกของพระราชาคณะผู้ครองวัดพระราม หรืออาจเป็นพระที่นั่งสำหรับประทับทอดพระเนตรเรือซึ่งอาจจะโปรดเกล้าฯ ให้มีประชุมเล่นสักวาในคราวนักขัตฤกษ์ ฤดูน้ำก็ได้

ประวัติสังเขป

บึงพระรามเป็นบึงใหญ่ที่เข้าใจว่าเป็นหนองโสน ที่มีมาแต่เดิมก่อนสร้างกรุงศรีอยุธยา เมื่อครั้งสร้างกรุงฯ นั้นคงจะขุดเอาดินไปถมที่สร้างวังและวัดต่าง ๆ จึงกลายเป็นบึงใหญ่ไป บึงนี้มีชื่อปรากฏในกฎมณเฑียรบาลว่า “ บึงชีขัน” และต่อมาได้เปลี่ยนไปเป็นบึงพระราม ไม่ปรากฏหลักฐานว่าเปลี่ยนเมื่อใด แต่คงเรียกชื่อนี้ภายหลังที่สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ โปรดฯ ให้สร้างวัดพระรามแล้ว เพราะบึงนี้อยู่หน้าวัดพระราม

ภายในบริเวณบึงพระราม มีโบราณสถานที่สำคัญเป็นวัดร้าง ๕ วัด คือ วัดหลังคาดำ วัดหลังคาขาว วัดสังขปัด วัดโพง และวัดไตรตรึงค์ รวมทั้งตึกดิน ซึ่งเป็นที่เก็บกระสุนและดินประสิว ซึ่งมีรูปแบบศิลปะเป็นแบบสมัยอยุธยาตอนปลาย แต่เมื่อมีการบูรณะ บึงพระรามครั้งใหญ่ ในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม เป็นนายกรัฐมนตรี ตึกดินจึงได้รับการปฏิสังขรณ์ใหม่ หลังจากนั้น เป็นที่พักผ่อนหย่อนใจของประชาชน เรียกกันว่า สวนสาธารณะพระราม

สิ่งสำคัญ

1. บึงพระรามและสิ่งก่อสร้างภายในบึง

2. ตึกดินที่เก็บกระสุนและดินประสิว

ลักษณะรูปแบบศิลปกรรม

1. เจดีย์และวิหาร ลักษณะสถาปัตยกรรมแบบอยุธยา

2. ตึกเก็บกระสุนและดินประสิว (ตึกดิน) มีช่องประตูหน้าต่างก่ออิฐเป็นรูปโค้งแหลม เป็นศิลปกรรมสมัยอยุธยาตอนปลาย แต่ตึกดินที่เห็นในปัจจุบัน ได้รับการบูรณะในสมัย จอมพล ป. พิบูลสงคราม วัดตึกดิน (พระที่นั่งเย็น) ตั้งอยู่ภายในบริเวณบึงพระราม ไม่ปรากฏหลักฐานว่าสร้างในรัชสมัยใด จากลักษณะสถาปัตยกรรมที่เป็นอาคารทรงตึก 2 ชั้น และทำช่องประตูหน้าต่างด้วยการก่ออิฐเป็นรูปโค้ง สันนิษฐานว่าน่าจะสร้างในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช โดยอาจสร้างขึ้นให้เป็นพระที่นั่งสำหรับทอดพระเนตรเรือ ซึ่งจะโปรดฯ ให้มีประชุมเล่นเพลงสักวาในคราวนักขัตฤกษ์ฤดูน้ำหลาก อาคารที่เห็นในปัจจุบันนี้เป็นอาคารที่สร้างทับบนรากฐานเดิมในสมัยจอมพล ป.พิบูลสงคราม เมื่อครั้งดำรงตำแหน่งเป็นนายกรัฐมนตรี เพื่อใช้เป็นที่เก็บกระสุนและดินประสิว ปัจจุบันเป็นอาคารที่ตั้งอยู่ในเขตสวนสาธารณะ บึงพระรามซึ่งได้รับการปรับปรุงให้เป็นสวนพักผ่อนหย่อนใจของชาวเมือง

มีอาหารกิน บึงพระรามเป็นหนองน้ำที่เก่าแก่ของเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยา โดยเป็นแอ่งน้ำที่อยู่กลางดอนที่เกิดจากการทับถมของตะกอนแม่น้ำหลายสายรอบเกาะเมืองอันได้แก่แม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำลพบุรี และแม่น้ำป่าสักเป็นอาทิ บ้างก็ว่าเกิดจากการขุดดินเพื่อนำไปสร้างวัดและวังต่าง ๆ จนบริเวณดังกล่าวได้กลายสภาพเป็นบึงน้ำไป บึงพระรามถือว่ามีส่วนสำคัญต่อพัฒนาการของกรุงศรีอยุธยา เพราะเป็นชุมชนเก่าที่มีขนาดใหญ่มาแต่อดีตกาลแล้ว ดังจะพบได้จากโบราณสถานที่มีอยู่เป็นจำนวนมาก ได้แก่ วัดมหาธาตุ วัดพระราม วัดนก วัดหลังคาดำ วัดหลังคาขาว วัดสังขปัตถ์ วัดโพง วัดชุมแสง พระที่นั่งเย็น วัดไตรตรึงษ์ วัดราชบูรณะ วัดธรรมิกราช วัดมงคลบพิตร วัดพระศรีสรรเพชญ์ ลานหน้าจักรวรรดิ และอยุธยามหาปราสาท นอกจากนี้ยังมีวัดที่ไม่ปรากฏซากแล้ว เช่น วัดสัตตบรรณ และวัดจันทร์ เป็นต้น ในอดีตถือว่าพื้นที่โดยรอบบึงพระรามนี้เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ จากเอกสารของเยเรเมียส ฟาน ฟลีต หรือวันวลิต วานิชชาวฮอลันดาที่เข้ามาค้าขายในกรุงศรีอยุธยาในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง ได้บันทึกเรื่องราวเกี่ยวกับบึงพระรามตามคำบอกเล่าของชาวกรุงศรีอยุธยาว่า ปฐมกษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยาคือพระเจ้าอู่นั้นเป็นพระโอรสพระเจ้ากรุงจีนที่ถูกเนรเทศเพราะทำกรรมชั่วไว้มาก พระองค์จึงเดินทางเพื่อหาภูมิสถานเพื่อสร้างเมืองขึ้นใหม่ จนพบเกาะเมืองอยุธยาที่ชัยภูมิดีแต่กลับไร้คนอยู่อาศัย พระเจ้าอู่ได้พบฤๅษีตนหนึ่ง ที่ต่อมาฤๅษีตนนั้นได้อธิบายความว่าที่เมืองไร้คนก็เป็นเพราะมังกรในหนองโสนพ่นน้ำลายพิษจนคนตายทั้งเมือง หากจะฆ่ามังกรให้ได้จะต้องไขปัญหาของฤๅษีให้ครบทั้งสามข้อ ซึ่งพระเจ้าอู่ก็ทรงทำได้ครบ ฤๅษีจึงบอกวิธีกำจัดมังกรคือต้องหาฤๅษีที่มีลักษณะเดียวกับตนโยนลงหนองโสน แต่พระเจ้าอู่ก็ทรงหาฤๅษีลักษณะดังกล่าวไม่ได้ ครั้นเมื่อถึงเวลาทั้งสองเดินทางไปถึงหนองน้ำ พระเจ้าอู่ก็ทรงเหวี่ยงฤๅษีตนนี้ลงไปในหนอง มังกรก็ไม่โผล่ขึ้นมาอีก และเมืองก็ปลอดจากโรคระบาด สุจิตต์ วงษ์เทศอธิบายว่า มังกรพ่นพิษน่าจะสื่อถึงกาฬโรค ส่วนกำพล จำปาพันธ์ว่ามังกร (คือพญานาค) และฤๅษี (คือพราหมณ์) น่าจะสื่อถึงขอม ที่ไม่สนับสนุนให้สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 มาตั้งถิ่นฐานที่นี่จนเกิดการกระทบกระทั่งกัน บึงพระรามถือเป็นหนึ่งในความสามารถของชาวกรุงศรีอยุธยาด้านการจัดการน้ำ โดยเกาะเมืองจะมีโครงสร้างในการระบายน้ำคือคลองสายต่าง ๆ โดยคลองจะทำหน้าที่ชักน้ำเข้าไปยังบึงพระรามและบึงต่าง ๆ ภายในเกาะเพื่อหล่อเลี้ยงผู้คน โดยจะมีการก่อสร้างประตูน้ำ หากถึงฤดูฝนก็จะมีการเปิดประตูน้ำเพื่อให้น้ำไหลผ่านคลองสายต่าง ๆ บนเกาะ หากถึงฤดูน้ำหลากก็จะปิดประตูน้ำเพื่อป้องกันอุทกภัยบนเกาะเมือง และยามฤดูแล้งก็จะกักเก็บน้ำในบึงไว้ใช้ โดยมีคลองไหลเข้าเกาะเมือง 4 สาย คลองบางสายก็จะชักน้ำไปหล่อเลี้ยงบึงพระรามมิให้เหือดแห้ง และมีคลองระบายน้ำออกจากเกาะเมืองลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยาทางใต้อีก 6 สาย