Wat Phra Borommathat (Thung Yang) — Attraction in Uttaradit Province

พระบรมธาตุทุ่งยั้ง ตั้งอยู่ที่วัดพระบรมธาตุ หมู่ที่ ๓ ตำบลทุ่งยั้ง อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ ไม่ปรากฏหลักฐานว่าสร้างเมื่อใด จากการศึกษารูปแบบศิลปกรรมสันนิษฐานว่า เป็นโบราณสถานที่มีมาแต่สมัยกรุงสุโขทัย สันนิษฐานว่าเจดีย์ประธานเดิมคงจะเป็นเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ ต่อมามีการบูรณปฏิสังขรณ์เรื่อยมาเป็นทรงลังกาดังที่ปรากฏในปัจจุบัน จากตําแหน่งที่ตั้งวัดคงจะเป็นวัดที่สําคัญประจําเมือง อีกทั้งหลักฐานทางโบราณคดียังชี้ให้เห็นว่าเมืองทุ่งยั้ง เป็นเมืองโบราณร่วมสมัยกับสุโขทัยและศรีสัชนาลัย วัดแห่งนี้จึงน่าจะสร้างควบคู่กับการสร้างเมือง สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ ทรงพระนิพนธ์ไว้ในจดหมายเหตุระยะทางไปพิษณุโลก สันนิษฐานว่าพระยาศรีธรรมโศกราชที่กล่าวถึงในตํานาน เป็นเจ้าผู้ครองเมืองสุโขทัยได้อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาบรรจุไว้ในถ้ำใต้ดิน โดยขุดลงไปเป็นถ้ำแล้วก่อพระธาตุไว้ พระยาศรีธรรมโศกราชนี้สันนิษฐานว่าคือสมเด็จพระมหาธรรมราชาลิไท กษัตริย์แห่งกรุงสุโขทัย ในสมัยรัตนโกสินทร์ พญาตะก่า พ่อค้าไม้ชาวพม่ามีศรัทธาแรงกล้าขออนุญาตทําการบูรณะ พระมหาธาตุเจดีย์ โดยได้นําฉัตรมาติดยอดพระมหาธาตุเจดีย์ และสร้างเจดีย์องค์เล็ก ที่ฐานชั้นล่างทั้ง ๔ มุม สันนิษฐานว่า การบูรณะของพญาตะก่าครั้งนี้ คงจะทําการซ่อมเสร็จก่อนเดือนมีนาคม พ.ศ. ๒๔๔๔ เนื่องจาก สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ ทรงบันทึกไว้ในจดหมายเหตุระยะทางไปพิษณุโลก เมื่อวันที่ ๖ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๔๔ ส่วนหนึ่งความว่า "หลังพระวิหารมีพระธาตุสูงเห็นจะเกือบ ๒๐ วา เป็นรูปเจดีย์พม่าใหม่ อล่องฉ่อง พระสีหสงครามว่าพระธาตุเดิมเล็ก นี่เขาทําบวกเข้าใหม่เมื่อสองเดือนนี้ ช่างพม่ารับจ้างทำอย่างพม่า พร้อมทั้งประตูกําแพงแก้วด้วยรูปร่างทําใหม่ก็ดีอยู่” โบราณสถานและโบราณวัตถุที่สําคัญ ประกอบด้วยเจดีย์ประธาน เป็นเจดีย์ทรงระฆัง ฐานสี่เหลี่ยม กว้าง ๒๒.๒๐ เมตร ยาว ๒๒.๒๐ เมตร สูง ๒๕ เมตร ประกอบด้วยฐานเขียงซ้อนกัน ๓ ชั้น ลดหลั่นกันไป ฐานชั้นล่างสุดก่อด้วยศิลาแลง ถัดขึ้นไปก่อด้วยอิฐและศิลาแลง ฉาบด้วยปูน ที่ฐานเขียงชั้นล่างทั้ง ๔ มุม มีเจดีย์ขนาดเล็กทรงระฆัง ตรงกลางเรือนธาตุของเจดีย์ประธานทั้ง ๔ ด้าน ประดิษฐานพระพุทธรูปปางประทับยืนอยู่ภายในซุ้มจรนํา เล่ากันว่าเจดีย์ประธานนี้ แต่เดิมมียอดสูงสวยงามมาก แต่ได้เกิดหักลงมาเมื่อคราวเกิดแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ วันที่ ๑๒ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๕๑ ต่อมาหลวงพ่อแก้วได้ร่วมกับชาวบ้านบูรณปฏิสังขรณ์ขึ้นใหม่ และมีอุโบสถ วิหาร ล้อมรอบด้วยกําแพงแก้วซึ่งก่อด้วยศิลาแลง...

ศาสนสถานของพุทธศาสชนิกชนที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของเมืองอุตรดิตถ์ตามตำนานกล่าวขานไว้ดังนี้ วัดพระบรมธาตุทุ่งยั้ง อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ ไม่ปรากฏหลักฐานทางประวัติศาสตร์ว่าสร้างขึ้นเมื่อใด ชาวบ้านเรียกชื่อวัดนี้ไปต่าง ๆ กัน เช่น วัดมหาธาตุ วัดมหาธาตุทุ่งยั้ง วัดพระธาตุทุ่งยั้ง วัดหน้าพระธาตุ วัดบรมธาตุ และ วัดทุ่งยั้ง ในคัมภีร์ปัญจพุทธพยากร ซึ่งเป็นเรื่องแทรกอยู่ท้ายปัญญาสชาดก และตำนานพระแท่นศิลาอาสน์ เมืองทุ่งยั้ง ได้กล่าวว่า เมื่อครั้งพระโพธิสัตว์ 5 พระองค์ คือ กุกกุสันธโพธิสัตว์องค์หนึ่ง เสวยพระชาติเป็นไก่เถื่อน โกนาคมนโพธิสัตว์องค์หนึ่ง เสวยพระชาติเป็นนาคราช กัสสปโพธิสัตว์องค์หนึ่ง เสวยพระชาติเป็นเต่า โคดมโพธิสัตว์องค์หนึ่ง เสวยพระชาติเป็นโคอศุภราช เมตเตยยโพธิสัตว์องค์หนึ่ง เสวยพระชาติเป็นราชสีห์ ทั้ง 5 พระองค์ ได้มาบำเพ็ญบารมี ณ ระหว่างซอกเขากันทรบรรพต ต่างสัญญากันว่า ผู้ใดได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า จะต้องมาประกาศความเป็นพระพุทธเจ้าให้ปรากฏไว้ในที่นี้ ดังนั้นในฐานะที่ผู้รีวิวครอบครัวและบริวารเป็นชาวพุทธโดยแท้จึงขออนุญาตแนะนำพุทธศาสชนิกชนทั่วประเทศไทยและทั่วโลกได้มีโอกาสมานมัสการองค์พระบรมธาตุและกราบไหว้บูชาองค์พระรัตนตรัยเพื่อเป็นศิริมงคลแก่ชีวิต...

วันที่ไปเป็นวันหยุดติดต่อ3วัน แต่ภายในวัดค่อนข้างเงียบเนื่องจากเป็นเวลาใกล้เที่ยง มีอากาศร้อน จึงทำให้พุทธศาสนิกชนมาไหว้พระขอพรทำบุญที่วัดไม่มาก และในส่วนตัวมีความรู้สึกว่าวัดดังกล่าวน่าจะเป็นวัดท้ายๆแล้วที่เป็นวัดที่มีกลิ่นอายวัดล้านนาในอดีต ต่อจากวัดดังกล่าวนี้ถึงกรุงเทพ ก็จะเป็นวัดลักษณะคล้ายวัดทางภาคกลางหรือทางสุโขทัยแล้ว วัดพระบรมธาตุทุ่งยั้ง หรือ วัดพระบรมธาตุ ตั้งอยู่ที่กลางเทศบาลตำบลทุ่งยั้ง ตำบลทุ่งยั้ง อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นวัดโบราณประดิษฐานพระมหาธาตุประจำเมืองทุ่งยั้ง เมืองโบราณตั้งแต่สมัยก่อนสุโขทัย

การสร้างพระบรมธาตุ กล่าวว่า สมเด็จพระมหาธรรมราชาลิไท ผู้ครองเมืองสุโขทัย ได้เชิญพระบรมสารีริกธาตุของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มาบรรจุไว้ในถ้ำใต้ดินโดยขุดลงไปเป็นถ้ำแล้วก่อพระธาตุไว้ โดยลักษณะเดิมของพระบรมธาตุเมืองทุ่งยั้งคงเป็นรูปเจดีย์พุ่มข้าวบิณฑ์ แต่ต่อมามีการบูรณะเพิ่มเติมโดยพญาตะก่า พ่อค้าไม้ชาวพม่าในสมัยรัตนโกสินทร์ ช่วงก่อนปี พ.ศ. 2544 เป็นลักษณะเจดีย์อย่างพม่า จนใน พ.ศ. 2451 ได้เกิดแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ ทำให้ยอดพระบรมธาตุเจดีย์หักพังลงมาหลวงพ่อแก้ว สมภารวัดพระบรมธาตุในขณะนั้น ได้เป็นหัวหน้าปฏิสังขรณ์ซ่อมเพิ่มเติม...