Chùa Bút Tháp — Attraction in Bắc Ninh province

Chùa Bút Tháp, tên chữ là Ninh Phúc tự. Theo sách Địa chí Hà Bắc (1982) thì chùa có từ đời vua Trần Thánh Tông. Thiền sư Huyền Quang (đỗ Trạng nguyên năm 1297) đã trụ trì ở đây. Ông cho dựng ngọn tháp đá cao 9 tầng có trang trí hình hoa sen. Ngọn tháp này nay không còn nữa. Đến thế kỷ 17, chùa đã trở nên nổi tiếng với sư trụ trì là Hòa thượng Chuyết Chuyết, người tỉnh Phúc Kiến, Trung Hoa, sang Việt Nam năm 1633 và trụ trì ở chùa. Năm 1644, Hòa thượng viên tịch và được vua Lê phong là "Minh Việt Phổ Giác Quảng Tế Đại Đức Thiền Sư". Tiếp đó, người kế nghiệp trụ trì chùa Bút Tháp là Thiền sư Minh Hạnh, học trò xuất sắc của Hòa thượng Chuyết Chuyết. Mỗi một công trình kiến trúc ở chùa là một tác phẩm nghệ thuật khéo léo với các hoạ tiết trang trí được làm bằng các chất liệu phong phú và đa dạng như đá, gỗ, gạch. Trong đó, ấn tượng nhất là tòa Tích Thiện Am, một tòa nhà ba gian hai chái, chính giữa có hai tầng gác nhô cao với các đầu đao uốn cong. Bên trong tòa Tích Thiện am đặt Cửu phẩm liên hoa, đây là một cối kinh bát giác cao 7,8m với 9 tầng, 8 mặt tượng trưng cho 9 kiếp tu hành của Đức Thích Ca và 8 phương của đạo Phật. Các mặt của Cửu phẩm liên hoa được chạm những bức phù điêu thể hiện các câu chuyện và điển tích của đạo Phật với ý nghĩa khuyến thiện trừ ác. Mỗi vòng quay của tháp ứng với 3.542.400 câu niệm phật, dù được làm từ mấy thế kỷ trước, tòa Cửu phẩm vẫn có thể quay được và không hề phát ra tiếng kêu.

Trong chùa còn lưu giữ được rất nhiều cổ vật và tượng Phật giáo như tượng các vị Bồ Tát, tượng Hộ Pháp, tượng các vị La Hán... Nổi bật và được xem là độc nhất vô nhị ở Việt Nam là pho tượng Phật Quan Âm nghìn tay nghìn mắt, đây là một kiệt tác hàng đầu về nghệ thuật tạc tượng làm nổi bật triết lý nhà Phật. Tượng cao 3,7m, ngang 2,1m, có 11 đầu, 46 tay lớn và hơn 900 tay nhỏ, dài ngắn khác nhau. Mỗi bàn tay lại có một con mắt đen láy, nhịp điệu mỗi cánh tay cũng khác nhau, cả nghìn tay nghìn mắt nhìn tổng thể như những vòng hào quang tỏa ra.

Một công trình bằng đá khác được coi là biểu tượng của chùa Bút Tháp, đó là tháp Báo Nghiêm. Tòa tháp trông như một cây bút gồm 5 tầng với chiều cao 13,05m, tầng đáy rộng với mái hiên nhô ra, bốn tầng trên gần giống nhau, năm góc của 5 tầng có 5 quả chuông nhỏ. Xung quanh tháp được trang trí hoa văn sinh động và độc đáo; lòng tháp có một khoang tròn đường kính 2,29m; tầng tháp dưới cùng có 13 bức chạm đá với đề tài động vật. Tương truyền vào năm 1876, khi vua Tự Đức qua chùa thấy có một cây tháp hình dáng khổng lồ liền gọi tên là Bút Tháp, và ngôi chùa mang tên...

Chùa Bút Tháp (Ninh Phúc tự 寧福寺) (Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt) nằm ở bên đê hữu ngạn sông Đuống, thôn Bút Tháp, xã Đình Tổ, thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Ngoài ra, nhân dân trong vùng còn gọi là chùa Nhạn Tháp, chùa Thấp. Tên cũ của chùa trước đây gồm có: Thiếu Lâm Tự, Hoàng Cung Tự.

Đây là một trong không nhiều ngôi chùa cổ, có quy mô kiến trúc lớn của Đồng bằng Bắc Bộ còn lại đến ngày nay. Chùa có kiến trúc độc đáo, bố cục hài hòa giữa kiến trúc với môi trường thiên nhiên. Toàn bộ kiến trúc chính của chùa quay theo hướng Nam, một hướng truyền thống của người Việt. Đối với đạo Phật hướng Nam là hướng của trí tuệ, của bát nhã.

Quần thể kiến trúc còn giữ lại nhiều di tích của thế kỷ 17. Cụm kiến trúc trung tâm ở Chùa Bút Tháp bao gồm 8 đơn nguyên chạy song hành được bố trí đăng đối trên một đường "Thần Đạo" và được bao bọc bởi hai dãy hành lang chạy suốt dọc chùa ở hai bên, đó là tòa Tiền Đường Thượng Điện, cầu đá tòa Thích Thiện Am Trung Đường, phủ thờ nhà Hậu Đường và hàng tháp đá. Sự bố trí chặt chẽ ở khu vực trung tâm này thể hiện một nội dung tư tưởng về giáo lý của đạo Phật. Phật điện của chùa gần như nguyên sơ của chùa cổ Việt Nam, gồm 10 nếp nhà nằm trên một trục dài hơn 100 m. Qua cửa Tam quan, đến gác chuông hai tầng, tám mái.

Chùa chính với ba dãy nhà Tiền đường - Thiên hương - Thượng điện tạo thành chữ "công". Cách bố trí như vậy làm nổi bật điện thờ bên trong với các pho tượng.

Kiến trúc chùa vẫn dùng khung gỗ chịu lực nhưng nền bệ lan can dùng đá rất phổ biến, trên có những hình động vật được khắc trông sinh động và độc đáo. Trang trí được thể hiện ở mọi nơi trên các chất liệu gỗ và đá, ở kiến trúc và ở các đồ thờ. Đặc biệt trên lan can tòa Thượng Điện có 26 bức chạm khắc đá, trên lan can cầu đá nối với Tòa Thích Thiện Am có 12 bức và ở lan can quanh chân tháp Báo Nghiêm có 13 bức. Như vậy tổng cộng các bức chạm khắc đá ở chùa Bút Tháp là 51 với những đề tài khác nhau, nhưng đều thống nhất với nhau ở mặt chất liệu, phong cách và thống nhất về niên đại.

Hình ảnh chạm khắc ở đây sống động tươi vui hàm chứa ý nghĩa Phật đạo và đặc biệt mang đậm nét tính chất nghệ thuật thiền. Các bức chạm đều tập trung về đề tài thiên nhiên phong phú sinh động như...

Chùa Bút Tháp, tên chữ là Ninh Phúc Tự, là một trong những ngôi chùa cổ kính và tiêu biểu nhất của kiến trúc Phật giáo Việt Nam, nằm tại thôn Bút Tháp, xã Đình Tổ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Chùa được xây dựng từ thế kỷ 14 và được trùng tu, mở rộng vào thế kỷ 17 dưới thời Hậu Lê, đặc biệt dưới sự bảo trợ của Hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc. Với kiến trúc độc đáo và giá trị lịch sử, chùa đã được xếp hạng là Di tích quốc gia đặc biệt vào năm 2013.

Kiến trúc của chùa Bút Tháp mang phong cách "nội công ngoại quốc", tức là bố cục hình chữ "công" bên trong và hình chữ "quốc" bên ngoài, tạo nên sự hài hòa giữa các công trình kiến trúc và môi trường thiên nhiên. Toàn bộ khuôn viên chùa rộng khoảng 10.000 m², bao gồm các công trình chính như tam quan, gác chuông, tiền đường, thiên hương, thượng điện, tích thiện am, nhà trung, phủ thờ và hậu đường, với tổng chiều dài hơn 100 mét.

Một trong những điểm nổi bật của chùa là tòa Cửu phẩm liên hoa, một cối kinh bát giác cao 7,8 mét với 9 tầng, tượng trưng cho 9 kiếp tu hành của Đức Phật Thích Ca và 8 phương của đạo Phật. Ngoài ra, chùa còn lưu giữ nhiều tượng Phật cổ có giá trị nghệ thuật cao, đặc biệt là tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay, được công nhận là Bảo vật quốc gia vào năm 2012.

Tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay tại chùa Bút Tháp là một kiệt tác nghệ thuật độc đáo của Việt Nam. Tượng cao 3,7 mét, rộng 2,1 mét, được tạc từ gỗ mít, phủ sơn ta, và dát vàng. Tượng có 42 cánh tay lớn và 958 cánh tay nhỏ, mỗi bàn tay đều có một con mắt, thể hiện sự từ bi và trí tuệ của Quan Âm Bồ Tát. Đây là một trong những tác phẩm điêu khắc Phật giáo đặc sắc nhất của thế kỷ 17 tại Việt Nam.

Chùa Bút Tháp không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng mà còn là điểm đến hấp dẫn đối với du khách yêu thích lịch sử và nghệ thuật. Hằng năm, vào ngày 24 tháng 3 âm lịch, chùa tổ chức lễ hội truyền thống với nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc, thu hút đông đảo phật tử và du khách thập phương...