Fort Ertbrand — Local services in Kapellen

Het Fort van Ertbrand is een fort dat deel is van de Stelling van Antwerpen.De beslissing tot bouwen werd genomen op 30 maart 1906 door de regering De Smet de Naeyer. Op 14 februari 1907 werd het onteigeningsplan goedgekeurd. Het is een fort van tweede orde met samengevoegde caponnières, hetzelfde type als het fort van Breendonk. De totale oppervlakte beslaat 17 hectare en werd opgericht door de firma Bolsee uit Antwerpen. Voor de bouw werd er een speciaal ontsluitingsspoor van Stabroek naar Putte aangelegd voor de aanvoer van bouwmaterialen vanuit de haven van Lillo.Boven de ingang is een betonnen plaat ingemetseld waar het jaar 1912 op staat, waarschijnlijk het jaar wanneer het fort grotendeels klaar was en de eerste manschappen zich er konden vestigen. Het fort zelf was goed voorzien voor bewapening. Zo waren er de koepels, geproduceerd door N.V. John Cockerill te Seraing, die vervaardigd waren van 22cm dik chroomnikkelstaal, boven op het fort voorzien voor geschut van 15 cm, 12 cm, 7,5 cm en 5,7 cm. De flanken waren uitgerust met 14 snelvuurkanonnen van 5,7 cm. De flanken werden verder nog verdedigd door kanonnen van 7,5 cm en 12 cm. Verder zorgden zoeklichten van 30 cm voor de verlichting van de omgeving tijdens een aanval. In het grootflankement was er ruimte voor een zoeklicht van 90 cm langs beide kanten samen met geschut van 7,5 cm en 12 cm. In totaal waren er twee draaikoepels voor de 12cm-houwitsers, vier draaikoepels voor een 7,5cm-kanonnen en ten slotte een draaikoepel voor twee 15cm-kanonnen.In augustus 1914 was het fort op volle sterkte toen er ongeveer 500 manschappen waren gelegerd. Deze stonden onder het bevel van Kommandant Jean Vogels. Veel actie was er uiteindelijk niet want het fort werd ontruimd toen Antwerpen bezet werd door de Duitsers. De Kommandant Jean Vogels werd op 19 oktober 1923 benoemd tot Ere-Majoor. In 1917 werd het fort deel van de Duitse verdediginslinie.Na de 1ste Wereldoorlog werd het fort gemoderniseerd. Overdrukkamers tegen gasaanvallen en een anti-tankgracht werden geïnstalleerd. Wederom was het een maat voor niets want het fort werd geëvacueerd op 17 mei 1940. Na de wereldoorlog II werd het Fort gebruikt door de Belgische Ontmijningsdienst voor het vernietigen van springstoffen, mijnen en munitie.

Tot eind 2016 was het fort in privébezit waardoor het onmogelijk was om het van dichterbij te bekijken. Als nieuwe eigenaar stelt Natuurpunt het fort sinds 2018 weer open voor wandelaars, na 70 jaar ontoegankelijk te zijn voor het publiek. Tevens is het een belangrijke overwinteringsplaats voor...

Het Ertbrandbos, dat het Fort van Ertbrand herbergt, is een natuurgebied van 90 ha in een uithoek van Kapellen. Het gebied vormt de ecologische verbinding tussen de bosgebieden van Brasschaat, Kapellen en het Grenspark Kalmthoutse Heide. Het bos is niet enkel belangrijk voor het behoud van planten en dieren in onze verstedelijkte omgeving maar vervult eveneens een onmisbare rol als wandel- en natuurbelevingsgebied. Via de twee wandellussen ontdek je enkele unieke stukjes natuur en militair erfgoed. Laat je leiden langs de ringgracht van het Fort van Ertbrand en vang een glimp op van het beschadigde maar nog steeds imposante militaire bouwwerk. Het bos verken je langs imposante dreven en avontuurlijke paden, op zoek naar ree of boommarter. Misschien zie je wel een vleermuis langs de stammen scheren!

Het Ertbrandbos is het heel jaar door toegankelijk op de wandelpaden. Honden moeten aan de leiband gehouden worden. Het bos is niet toegankelijk voor paarden. Vissen en magneetvissen in de fortgracht is verboden.

Het Fort van Ertbrand is enkel toegankelijk onder begeleiding van een opgeleide fort- en vleermuisgids van Natuurpunt. Van eind september tot eind maart is het fort ontoegankelijk omwille van de overwinteringsperiode van de vleermuizen. Tijdens de lente en zomer kan het fort bezocht worden tijdens geleide bezoeken.

Een wandeling langs de ringgracht rond het Fort van Ertbrand geeft je een prachtig beeld van de opbouw en omvang van de fortsite. Via de wandelpaden verken je enkele lange dreven geflankeerd door imposante beuken, eiken en andere heersers van het bos.

Het Ertbrandbos is pas sinds april 2018 toegankelijk voor vrijwilligers van Natuurpunt en werd in mei 2018 opengesteld voor het grote publiek. De inventarisatie van het Ertbrandbos is dus nog volop aan de gang. Desondanks konden al enkele zeldzame soorten waargenomen worden.

De boommarter werd gefilmd met een wildcamera en enkele geruchten doen de ronde dat er een oehoe in het bos zou wonen. Met wat geluk zie je een ree een van de dreven oversteken. De fortsite herbergt door zijn unieke ondergrond en microklimaat een heleboel interessante varens en mossen en vormt de winterverblijfplaats voor tal van vleermuizen, waaronder ingekorven vleermuis en...

Dit fort maakte deel uit van de gekende fortengordel rond Antwerpen. Het werd gebouwd tussen 1908 en 1912. Vanaf 1914 was het gebruiksklaar en huisden er 500 militairen. De watergordel rond het fort heeft de vorm van een rechthoek. Vanaf 2018 kwam het fort en het omliggende Ertbrandbos in het bezit van Natuurpunt die er een onderhouden natuurgebied van maakte met 2 goed aangegeven wandelingen. Het fort zelf is gesloten maar kan bezocht worden met een gids van Natuurpunt op afspraak en ook tijdens de Monumentendag. Erg interessant en zeker de moeite waard om...