Holy Monastery of Giromeri — Local services in Filiates Municipality

Η Ιερά Μονή Γηρομερίου ιδρύθηκε στις αρχές του 14ου αιώνα (μεταξύ 1310 και 1320) στην εποχή της ακμής του Δεσποτάτου της Ηπείρου. Αποτέλεσε σημαντικό Μοναστικό κέντρο και έφτασε στην μεγαλύτερη ακμή της στα μέσα του 16ου αιώνα, εποχή κατά την οποία, κατά τον Θεοδόσιο Ζυγομαλά, αριθμούσε περίπου 300 Μοναχούς. Από την αρχή της ιδρύσεώς της υπαγόταν στο Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, ως Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή και αργότερα (18ος αι.) ως έδρα Πατριαρχικής Εξαρχίας. Στην δικαιοδοσία της ανήκαν 12 χωριά της επαρχίας και η πόλη των Φιλιατών. Το έτος 1800, η Μονή έγινε έδρα της Επισκοπής Γηρομερίου, υπαγόμενη στη Μητρόπολη Ιωαννίνων, με την ίδια έκταση στη δικαιοδοσία της. Από τότε και μέχρι το 1895 που οριστικά καταργήθηκε, είχε διάφορες εναλλαγές, άλλοτε ως έδρα Επισκοπής και άλλοτε Εξαρχίας. Το 1928, το Οικουμενικό Πατριαρχείο, παραχώρησε "επιτροπικώς" την διοικητική επιστασία της Μονής στην Ιερά Μητρόπολη Παραμυθίας, Φιλιατών και Γηρομερίου, διατηρώντας όμως τα κανονικά του πνευματικά δικαιώματα επ' αυτής. Για τον λόγο αυτό, στις Ιερές Ακολουθίες που τελούνται στη Μονή, μνημονεύεται το όνομα του εκάστοτε Οικουμενικού Πατριάρχου. Μεγάλη, επίσης, ήταν η προσφορά της Μονής στην περιοχή της Θεσπρωτίας σε όλη τη μακραίωνη ιστορία της, συμβάλλοντας στη διατήρηση της Εθνικής και Θρησκευτικής συνείδησης των κατοίκων. Χαρακτηριστική ήταν η λειτουργία του Κρυφού Σχολειού και της Ιερατικής Σχολής, μέσα στο χώρο της Μονής. Ακόμη, με ενέργειες κάποιων Εξάρχων και με έξοδα της Μονής λειτουργούσαν σχολεία σε ορισμένα από τα χωριά...

Με μακραίωνη ιστορία, αλλά και σημαντική συμβολή στη διατήρηση της θρησκευτικής και της εθνικής συνείδησης του υπόδουλου ελληνισμού επί τουρκοκρατίας, η ιερά μονή Γηρομερίου Φιλιατών αποτελεί έως σήμερα σημείο αναφοράς για τη Θεσπρωτία και την Ήπειρο γενικότερα.

Επί αιώνες η μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Γηρομερίου στέκεται στην άκρη ενός απότομου βράχου, στην πλαγιά του όρους Φαρμακοβούνι, κοντά στα ελληνοαλβανικά σύνορα, σε απόσταση 8 χλμ από την κωμόπολη των Φιλιατών Θεσπρωτίας.

Η μονή ιδρύθηκε μεταξύ των ετών 1310 και 1320 από τον όσιο Νείλο τον Εριχιώτη, που καταγόταν από την Κωνσταντινούπολη και είχε εγκατασταθεί ύστερα από πολυετή περιοδεία σε ένα παλαιό ασκητήριο της περιοχής, σε σπηλαιώδες άνοιγμα ενός απόκρημνου βράχου.

Η μονή Γηρομερίου υπήρξε στο διάβα του χρόνου σημαντικό μοναστικό κέντρο, έφθασε δε στο ύψιστο σημείο της ακμής της περί τα μέσα του 16ου αιώνα. Καθ’ όλη τη διάρκεια της μακραίωνης ιστορίας της η μονή συνέβαλε στη διατήρηση της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης των κατοίκων της Θεσπρωτίας.

Η μεγάλη σιδερένια πόρτα του μοναστηριού άνοιξε για τους προσκυνητές πριν από το χάραμα. Ο μικρός σχετικά ναός είναι αγιογραφημένος από το 16ο αιώνα, ενώ το τέμπλο είναι ξυλόγλυπτο.

Σε προσκυνητάρι, στο τέμπλο, βρίσκεται η εικόνα της Παναγίας της Οδηγήτριας. Είναι η πλέον παλαιά εικόνα της μονής (φιλοτεχνημένη στις αρχές του 14ου αιώνα), στην οποία απεικονίζονται στη μια όψη η Παναγία και στην άλλη οι πρωτοκορυφαίοι Απόστολοι,...

Από την αρχή της ιδρύσεώς της υπαγόταν στο Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, ως Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή και αργότερα (18ος αι.) ως έδρα Πατριαρχικής Εξαρχίας. Στην δικαιοδοσία της ανήκαν 12 χωριά της επαρχίας και η πόλη των Φιλιατών.

Το έτος 1800, η Μονή έγινε έδρα της Επισκοπής Γηρομερίου, υπαγόμενη στη Μητρόπολη Ιωαννίνων, με την ίδια έκταση στη δικαιοδοσία της. Από τότε και μέχρι το 1895 που οριστικά καταργήθηκε, είχε διάφορες εναλλαγές, άλλοτε ως έδρα Επισκοπής και άλλοτε Εξαρχίας. Το 1928, το Οικουμενικό Πατριαρχείο, παραχώρησε "επιτροπικώς" την διοικητική επιστασία της Μονής στην Ιερά Μητρόπολη Παραμυθίας, Φιλιατών και Γηρομερίου, διατηρώντας όμως τα κανονικά του πνευματικά δικαιώματα επ' αυτής. Για τον λόγο αυτό, στις ιερές ακολουθίες που τελούνται στη Μονή, μνημονεύεται το όνομα του εκάστοτε Οικουμενικού Πατριάρχου.



Μεγάλη, επίσης, ήταν η προσφορά της Μονής στην περιοχή της Θεσπρωτίας σε όλη τη μακραίωνη ιστορία της, συμβάλλοντας στη διατήρηση της εθνικής και θρησκευτικής...