Ujani Dam — Local services in Maharashtra

The Bhima River, which originates in Bhimashankar of the Western Ghats, and forms the Bhima Valley with its tributary rivers and streams, has twenty-two dams built on it of which the Ujjani Dam is the terminal dam on the river and is the largest in the valley that intercepts a catchment area of 14,858 km2 (5,737 sq mi) (which includes a free catchment of 9,766 km2 (3,771 sq mi)).15 The construction of the dam project including the canal system on both banks was started in 1969 at an initial estimated cost of Rs 400 million and when completed in June 1980 the cost incurred was of the order of Rs 3295.85 million.[3]

The reservoir created by the 56.4 m (185 ft) high earth cum concrete gravity dam on the Bhima River has a gross storage capacity of 3.320 km3 (0.797 cu mi). The annual utilization is 2.410 km3 (0.578 cu mi).[4] The project provides multipurpose benefits of irrigation, hydroelectric power, drinking and industrial water supply and fisheries development. The irrigation supplies benefit 500 km2 (190 sq mi) of agricultural land, particularly in the Solapur district. Water supplied from the reservoir to irrigate agricultural areas primarily aims to reduce incidence of famines and scarcity during drought conditions. The reservoir operation also lessens threat due floods to cities such as Pandharpur (an important religious pilgrimage centre for the Hindus). As a result of irrigation facilities, some of the important crops grown under irrigated conditions are sugarcane, wheat,...

The Ujjani Dam commissioned in June 1980 is an earth cum concrete masonry dam, which has created a multipurpose reservoir. The total length of the dam is 2,534 m (8,314 ft), which comprises a central portion which is the spillway dam of 602 m (1,975 ft) length, of concrete gravity section of 56.4 m (185 ft) (maximum height above the deepest foundation level). The spillway is flanked by Non Overflow (NOF) concrete gravity dams of 314 m (1,030 ft) length. Earth dam sections flank the NOF dams on the left and right banks. The volume content of the dams is 3.320 km3 (0.797 cu mi). The gross storage capacity created is 3.320 km3 (0.797 cu mi) at the Full Reservoir Level (FRL) of 497.58 m (1,632.5 ft).[1] The spillway, structure has an Ogee shaped downstream slope designed to dispose a design flood discharge of 15,717 m3/s (555,000 cu ft/s) (the maximum probable flood discharge of 18,013 m3/s (636,100 cu ft/s) and a breaching section is provided between the NOF block and the earth dam section, controlled by 41 radial gates of 12 m (39 ft)x6.5 m (21 ft) size erected over the crest of the dam. In addition, four river sluices (gate controlled) are also provided in the body of the spillway pier numbers 3, 4, 5 and 6 with outlet level at 470 m (1,540 ft), with each sluice designed for a discharge capacity of 60 m3/s (2,100 cu ft/s) for silt flushing. The energy dissipation arrangements on the downstream slope of the spillway is in the form of high level and low level slotted roller...

उजनी धरण भीमा धरण किंवा भीमा सिंचन प्रकल्प या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या उजनी धरण हे भीमा नदी वरील कृष्णा नदीची उपनदी आहे. हे महाराष्ट्रातील सोलापूर जिल्ह्यातील माढा तालुक्याच्या उजनी गावाजवळ असलेले एक चिनाकृती गुरुत्व धरण आहे. विशेष म्हणजे हे धरण pune जिल्ह्यात असून या जिल्ह्यात थोडसुद्धा पाऊस नाही पडला तरी हे धरण 100% भरते त्याचे कारण पुणे जिल्ह्यातील पश्चिम भागात पडणारा भरपूर पाऊस हे आहे उजनी धरणाचे अधिकृत नाव यशवंतसागर आहे भीमा नदी, जी पश्चिम घाटाच्या भीमाशंकर येथून उगम पावते आणि भीमा खोऱ्यात नदी व नाले निर्माण होतात, त्यावर बावीस बंधारे बांधले आहेत त्यापैकी उजनी धरण हे नदीवरील टर्मिनल धरण असून त्यातील सर्वात मोठे नदी आहे. 14,8588 किमी २ (7377 चौरस मैल) पाणलोट क्षेत्र (ज्यामध्ये 66 km किमी २ (7,771१ चौरस मैल)चा जलग्रहण आहे. दोन्ही काठावरील कालवा प्रणालीसह धरणाच्या प्रकल्पाचे बांधकाम १ 69 400 400 मध्ये प्रारंभिक अंदाजे million०० दशलक्ष रुपयांच्या खर्चाने सुरू झाले आणि जून १ 1980 मध्ये पूर्ण झाल्यावर 322 95. ..85 दशलक्ष रुपयांचा खर्च आला.भीमा नदीवरील .4 56..4 मी (185 फूट) उंच पृथ्वीसह कॉंक्रीट गुरुत्वाकर्षण धरणाने तयार केलेल्या जलाशयाची एकूण संग्रहण क्षमता 3.3.२० किमी. (0.797 घन मैल) आहे. वार्षिक वापर 2.410 किमी 3 (0.578 घन मैल) आहे. प्रकल्प सिंचन, जलविद्युत, पिण्याचे आणि औद्योगिक पाणीपुरवठा आणि मत्स्यपालनासंबंधी विकासाचे बहुउद्देशीय लाभ प्रदान करते. सिंचनाच्या पुरवठ्यामुळे विशेषतः सोलापूर जिल्ह्यात 500 कि.मी. (190 चौरस मैल) शेतीचा फायदा होतो. जलाशयातून शेती क्षेत्राला सिंचनासाठी पुरविल्या जाणाऱ्या पाण्याचे प्रामुख्याने दुष्काळ आणि दुष्काळ परिस्थितीत होणारी टंचाई कमी होण्याचे उद्दीष्ट आहे. पंढरपूर सारख्या शहरांना आलेल्या पुरामुळे होणाऱ्या धरणातील जलाशयात होणारी कारवाई कमी करते. सिंचनाच्या सुविधेचा परिणाम म्हणून, सिंचनाच्या परिस्थितीत उगवलेली काही महत्त्वाची पिके ऊस, गहू, बाजरी आणि कापूस आहेत. उजनी धरण ज्या भीमा नदीवर बांधले गेले आहे, ती नदी पश्चिम घाटातील भीमाशंकर टेकड्यांमधून उगम पावते, ज्यास सह्याद्री डोंगराची रांग देखील म्हटले जाते. कर्नाटकातील रायचूर जिल्ह्यात रायचूरजवळ 725 किमी (50 (० मैल) अंतर पार करून ही नदी कृष्णा नदीला मिळते.भीमा नदीच्या पात्रात कुंडली नदी, कुंडला नदी, घोड नदी, भामा नदी, इंद्रायणी नदी, मुळा नदी, मुठा नदी, पावना नदी, बोरी, सीना, माण, भोगवती आणि नीरा या मुख्य उपनद्या आहेत. खोऱ्यात उष्णदेशीय पावसाळी हवामानाचा अनुभव आहे. दक्षिण-पश्चिम मान्सूनद्वारे पाऊस पडतो, जो -दक्षिण ट्रेंडिंग पर्वतरांगाजवळ (दक्षिण ते उत्तर) –६०००-–३००० मिमी (२४०-१२० इंच) पर्यंत असतो परंतु त्यातून खाली घसरण ७०० मिमी (२८ इंच) पर्यंत होते. पूर्वेकडे ७० किमी (४३ मैल) अंतर आहे. अप्पर भीमा नदी पात्रातील धरणाच्या वरील खोऱ्याचे सरासरी वार्षिक पर्जन्यवृष्टीचे मूल्यांकन १०९६ मिमी (४३. १ इंच) केले गेले आहे त्यापैकी ९४५ मिमी (३७ इंच) (८७%) चार पावसाळ्याच्या महिन्यात (मध्यभागी) तयार होतात (जून ते मध्य सप्टेंबर). त्यानंतर, खोरे पूर्वेकडे पावसाच्या सावली क्षेत्राच्या खाली पडतात आणि पावसाचे प्रमाण ४५0-६00 मिमी (१८-२४ इंच) दरम्यान असते आणि अशाच प्रकारे दुष्काळ परिस्थितीत बरीचशी परिस्थिती असते. उजनी धरण या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या या धरणाची पाणी साठविण्याची क्षमता 1517 गिगालिटर्स (GigaLitres) एवढी प्रचंड आहे.117 टि.एम.सी(100%)123टि.एम.सी(111%) वैशिष्टय क्षमतेच्या बाबतीतला या धरणाचा क्रमांक कोयना व जायकवाडी यांच्याआधी पहिला लागतो. या धरणात पोचणारे पाणी थेट पुण्याच्या मुळामुठा सारख्या अनेक नद्यांमधून येते. एवढी मोठी जलक्षमता असलेला हा तलाव असल्याने येथे मत्स्यपालनाचा व्यवसाय ही मोठ्या प्रमाणात चालतो. या धरणाच्या जलाशयास यशवंतसागर म्हणतात. फ्लेमिंगो (रोहित) हा परदेशी पक्षी हिवाळ्यात या जलाशयावर येतो. या जलाशयातील पाण्याचा पुणे,सोलापूर आणि अहमदनगर या तीन जिल्ह्यांतील शेतीला भरपूर फायदा झाला आहे. अवैध वाळू उपसा धरणाच्या पाणलोट क्षेत्रात बेसुमार वाळू उपसा केल्याने पर्यावरण धोक्यात आले आहे. धरणाच्या क्षमतेवरही अनिष्ट परिणाम होत आहे. महसूल विभागाची धडक मोहीम व बेकायदा बोटी जप्त करणे अशा कारवायांनाही वाळू माफिया दाद देत नाहीत. बोटी राजकीय दबावाखाली पुन्हा ताब्यात घेतल्या जातात. त्यामुळे या बोटी कठोर अधिकाऱ्यांनी स्फोटाने उडवून देण्याच्या घटनाही घडत आहेत. बहुतांश वेळेला अधिकारी, राजकारणी व ठेकेदार यांची अभद्र युती होत असल्याने बेसुमार उपसा...