Khalid Nabi Historical Cemetery — Local services in دهستان تمران

واظب باشیم بتهای گورستان خالد نبی به سرنوشت بتهای بامیان دچار شده اند. درسته اینها بت هستند اما دیگر مورد پرستش نیستند و فقط آثار باستانی و عبرت برای انسان هستند و نباید نابود شوند . اینها برای هیچکس مایه فخر و یا شرمساری نیست بخشی از تاریخ انسانهای ناشناخته ای است که تاریخ آنها سپری شده است و باید آیندگان از آن درس و عبرت گیرند. بت هایی که شاید به قوم خزر تعلق داشته باشند. منطقه اطراف دریای خزر از قدیم ترین ایام منطقه تمدنی و انسان نشینی اقوام مختلف بوده است این آثار متعلق به هزاره های پیش از میلاد است به احتمال زیاد نمادها و بت های پیروان بت پرستی است و اگر به قوم جینی تعلق داشته باشد نمی تواند گورستان باشد زیرا جینی ها مردگان خود را می سوزاند و قبرستان ندارند اما عبادتگاههای آنها همین نمادها است شاید اینجا محل اجتماع بت پرستان در روزهای مقدس و برای عبادت بوده است. احتمال تعلق آنها به اقوام چادرنشین خزر نیز وجود دارد خزرها قبل از اسلام بت پرست بوده اند. مسافران و کسانی که در زمینه ایرانگردی مشغول به کار هستند. به تازگی در یکی از مناطق تاریخی نادر ایران و یا شاید جهان، شاهد تغییراتی سریع و تاسف برانگیز بوده‌اند. منطقه عجیب باستانی که بدون حفاظت است مقبره هایی باستانی به شکل مذکر و مونث که برشی بسیار کم‌یاب و ناشناخته در تاریخ و فرهنگ کهن ایران است و به قبرستان «خالد نبی» معروف است در حال ناپدید شدن هستند. این قبرستان، در شمال ایران، در ارتفاعات دورافتاده و صعب العبوری در90 کیلومتری شهر گنبد کاووس واقع شده. طبق آخرین سرشماری جامعی که از سنگ‌های قبرهای این قبرستان صورت گرفته است، در این دشت که گاهی به «دشت آلت‌ها» از آن یاد میشود حدود 600 سنگ قبر به شکل نرینه مردان و سینه زنان است. اما در حال حاضر و طبق شمارش نه چندان دقیق ناظران در حال حاضر تنها نیمی از این ستون ها یا سنگ قبرها باقی مانده‌اند. نکته تاسف برانگیز دیگر درمورد این خرده فرهنگ ایرانی که در طول تاریخ نابود و به دست فراموشی سپرده شده، این است که در واقع هیچ تحقیق علمی جامعی درباره این قبرستان تاکنون صورت نگرفته. طبق تنها تحقیق و برآوردی که در مورد این قبرستان صورت گرفته، احتمالا قدیمی ترین این قبرها قدمتی در حدود چند هزار سال، در دوره های اسلامی و سلجوقی نیز بدون تخریب باقی مانده و و جدیدترین گوری که در آنجا هست تاریخی کوچک بر روی آن دیده میشود متعلق به هفتاد سال پیش است. اما اینکه واقعا این ستون های سنگی متعلق به چه دوره تاریخی هستند و یا متعلق به کدام خرده فرهنگ منطقه‌اند و یا حتی اینکه واقعا اینجا قبرستان بوده و یا کاربرد دیگری داشته، هیچکدام مشخص نیست. حتما لازم است که بررسی باستان شناسی صورت گیرد که مشخص شود آیا این قبرها متعلق به چادرنشینان آسیای میانه در دوره قبل از اسلام است یا مثلا به مهاجرانی از هند و آیین جینی تعلق دارد. ابعاد باستان شناسی این منطقه هرچه زودتر باید مشخص شود شاید بخشی از تاریخ گم شده در اینجا باشد. تنها ایده ای که از سوی برخی از محققان باستان شناسی در این زمینه عنوان شده این است که احتمالا این سنگ ها، قبرستانی متعلق به بخشی از ساکنان این منطقه و در برشی از تاریخ تعلق داشته که به مذهبی شبیه جینی یا «آلت پرستی» و یا «آیین فالیک» گرایش داشته اند. در هیچ یک از کتب تاریخی در ایران به وجود پیروان چنین آیینی اشاره نشده است . اما می دانیم در سواحل خزر پیروان آیئن های بدوی نخستین وجود داشته مثلا خود قوم خزر ابتدا آیین های غیر توحیدی داشته اند و بت پرست بوده اند بت پرستها می توانند چنین نمادهایی داشته باشند. شاید این قبرستان به اقوام خزر ابتدایی و یا به قوم جینی تعلق داشته باشد خود خزرها نیز ریشه دراویدی داشته اند و بعید نیست که از ادیان هندی پیروی می کرده اند. به خصوص نزدیکی این منطقه به آسیای مرکزی که آیین فالیک در آن منطقه پیروانی داشته و همچنان دارد، این ظن را بیشتر کرده است. منطقه اطراف دریای خزر از قدیم ترین ایام منطقه تمدنی و انسان نشینی بوده است این آثار متعلق به هزاره های پیش از میلاد است به احتمال زیاد نمادهای و بت های پیروان بت پرستی است و اگر به قوم جینی تعلق داشته باشد نمی تواند گورستان باشد زیرا جینی ها مرده خود را می سوزاند و قبرستان ندارند اما عبادتگاههای آنها همین نمادها است شاید اینجا محل اجتماع بت پرستان در روزهای مقدس و برای...

گورستان و زیارتگاه خالد نبی در یک منطقه کوهستانی و در فاصله ۹۰ کیلومتری شمال شرق شهرستان گنبد کاووس و ۵۵ کیلومتری شمال شرق شهرستان کلاله و ۶ کیلومتریروستای گچی سو – نزدیک آی تمر از توابع بخش مراوه تپه و بر فراز قله کوه گوگجه داغ واقع شده‌است. قله کوه گوگجه داغ که در بین مردم به قله «قدرت» یا گوج (گوژ) به زبان ترکی نیز معروف است، حدود ۷۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. رشته کوه گوگجه داغ از مشرق به کوه‌های بابا شملک و از شمال و غرب و جنوب به هزار دره اطراف پیوسته‌است.

راه ارتباطی زیارتگاه خالد نبی کوهستانی بوده، ولی از طریق کلاله و تمرقره قوزی تا آن محل راه دشواری نیست. به دلیل دوری راه و فقدان وسیله نقلیه و کمبود تسهیلات رفاهی در محل و همچنین گرمای شدید تابستان و سرمای زمستان، بهترین زمان برای دیدار از آن، ماه‌های فروردین و اردیبهشت است.

در نزدیکی و پایین‌تر از بقعه خالد نبی، بقعه‌های عالم بابا و چوپان عطا و دره‌ای بنام پنج شیر و همچنین چشمه خضر دندان قرار دارند. طبق روایات رایج بین اهالی، عالم بابا پدر همسر خالد نبی و چوپان عطا، شبان خالد نبی یا یکی از اولیای گمنام یا یکی از همراهان وی بوده‌است، که همگی آن‌ها مورد توجه و احترام ترکمن‌ها هستند.

در قسمت شرق بقعه چوپان عطا و پیوسته به آن و بر روی یک رشته تپه ماهورهای خاکی که ارتفاع آن‌ها به مراتب کمتر از ارتفاع محل مرقد خالد نبی است، گورستان عظیمی دیده می‌شود که حدود ۶۰۰ سنگ مزار استوانه‌ای تا ارتفاع حداکثر ۲ متر در آن دیده می‌شود.

مجموعه تاریخی – فرهنگی خالد نبی به علت کوهستانی بودن و دشواری مسیر دسترسی و دوری راه کمتر مورد بررسی و پژوهش قرار گرفته‌است. ظاهراً برای نخستین بار در کتاب «یک مسافرت زمستانی از استانبول به تهران» اثرجیمز بیلی فریزر از آن گفتگو می‌شود. این کتاب در سال ۱۸۳۸ چاپ شده‌است.

فریزر در جریان شرح مراسم خاکسپاری ترکمنان بهقبرستان قدیمی گوکلان Goklan که بر بالای رودخانه اترک قرار گرفته‌است، اشاره می‌کند. او در این کتاب، تصمیم مردم را به انتقال و دفن مردگان خود از سرزمین خویش به مکان خالد نبی که جایگاه تدفین اجداد ایشان است، توضیح می‌دهد.

دیوید استروناخ دومین پژوهشگر خارجی است که این اثر را مورد بررسی و مطالعه قرار می‌دهد؛ و گزارش از گورستان خالد نبی در مقاله‌ای به نام «سنگهای ایستاده در ناحیه اترک» در مجله انگلیسی ایران IRAN (شماره xix سال ۱۹۸۱ میلادی) به چاپ می‌رساند.

بعدها این مکان توسط پژوهشگران ایرانی نظیر آقایان منوچهر ستوده (کتاب از آستارا تا استرآباد، جلد ۵)،رجبعلی لباف خانیکی (مقاله سنگ افراشته مزارات با خزر، مجله اثر شماره ۱۸ و ۱۹ سال ۶۸) و شهریار عدل مورد مطالعه قرار می‌گیرد تا اینکه در سال ۱۳۸۰ گورستان خالد نبی و مجموعه‌های وابسته به آن توسط کارشناسان اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان گلستان در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید. این گزارش حاصل بررسی و تحقیق در گزارش‌های پژوهشگران یاد شده و مطالعه و پژوهش دقیق (کتابخانه‌ای ومیدانی) نگارنده از دیدگاه‌های باستان‌شناسی، تاریخی...

It’s one of the ancient and beautiful cemetery in Iran, you can see two type of gravestone in this cemetery. It is in northeaste of Gonbad-e Kavous city, For visiting this cemetery you must go to Kalaleh and head to Tamer Qarag Quzi, after 20 km you reach a earth road and you must drive 6 km to reach the parking. (If there is not crowded you can go up and park beside the shrine ,otherwise you must hiking to shrine about 20 minutes), then you must hiking again from Shrine to cemetery about 45 minutes. Do not go there if it’s raining. Entrance to cemetery cost 20000 Rls so don’t forget...