دَماوَند کوهی در شمال ایران است که با ارتفاع ۵۶۱۰ متر از سطح دریا، بلندترین کوه ایران و بلندترین آتشفشان آسیا وخاورمیانه است.۸] دماوند در پارهٔ مرکزی رشتهکوه البرز در جنوب دریای خزر جای دارد. این کوه از دیدگاه تقسیمات کشوری، در بخش لاریجان در شهرستان آمل در استان مازندران قرار دارد.[۹] این کوه بههنگام صاف و آفتابی بودن هوا، از شهرهای تهران، ورامین، قم و همچنین کرانههای جنوبی دریای خزر قابل رؤیت است.[۹] کوه دماوند در تاریخ سیزدهم تیرماه سال ۱۳۸۷ به عنوان نخستین اثر طبیعی ایران در فهرست آثار ملّی ایران ثبت شد.[۱۰] این کوه همچنین از سال ۱۳۸۱ به عنوان «اثر طبیعی ملّی» در شمار مناطق چهارگانهٔ ارزشمند از نظر حفاظت محیط زیست قرار گرفتهاست. ارتفاع
به نقل از درگاه ملّی آمار ایران، فرازایِ کوه دماوند از سطح آبهای آزاد ۵٬۶۱۰ متر است.[۱۵] سازمان نقشهبرداری کشوردر سال ۱۳۸۵ در جریان پروژه ای ده روزه و با روشهای مختلف اقدام به اندازهگیری ارتفاع دقیق قله کرد و عدد ۵۶۰۹/۲۰ (پنج هزار و ششصد و نه متر و بیست سانتیمتر) را برای قله به ثبت رساند[۱۶۱۸] و بعد از آن در تمامی منابع ارتفاع ۵۶۰۹/۲ یا به صورت گردشده، ۵۶۱۰ متر عنوان شد که در واقع عدد صحیح ارتفاع دماوند است.[۱۹]
در گذشته، اندازههای دیگری بهعنوان ارتفاع کوه دماوند ذکر شده بود. در سال ۱۹۶۶ میلادی فردی به نام آلن باخ بر اساس تصاویر ماهوارهای ارتفاع قله را ۵٬۶۷۰ متر اندازهگیری کرد که بعدها یک متر به آن افزوده شد و عدد ۵٬۶۷۱ متر وارد کتابهای درسی و بسیاری از منابع شد و در ذهن بسیاری از ایرانیان نقش بست. این عدد همچنان بر روی بسیاری از یادبودهای قلّهٔ دماوند ذکر میشود.[۱۹]برخی منابع دیگر نیز، از جمله پایگاه ملّی دادههای علوم زمین ایران و وبگاه رصدخانهٔ زمین ناسا، فرازای ۵٬۶۷۰ متر[۴ و ۵٬۶۷۱ متر را برای قلّهٔ این کوه ذکر کردهاند. اما افزایش دقت اندازهگیری و کالیبراسیون دقیق و بهتر دستگاههای اندازهگیری نشان میدهد ارتفاع ۵۶۷۱ متر نادرست است.۱۹]
ارتفاع نسبی
ارتفاع نسبی دماوند، که با اندازهگیری ارتفاع قلّه نسبت به پستترین درّهٔ بین این قله و نزدیکترین قلّهٔ مرتفعتر تعیین میشود، ۴٬۶۶۷ متر است که دماوند را در ردهٔ دوازدهم در میان بلندترین قلّههای دنیا از نظر ارتفاع نسبی قرار میدهد.[۲۱] در فهرست قلّهها بر پایه ارتفاع نسبی، کوه ۵٬۶۱۰ متری دماوند پس از کوههای اورست، آکونکاگوا در آرژانتین، دنالی در آمریکا، کلیمانجارو در تانزانیا، وینسوندر جنوبگان، البروس در روسیه و مون بلان در آلپ، دوازدهمین کوه برجسته و مستقل دنیاست و ارتفاع نسبی آن بالاتر از کوههای کی۲، نانگاپاربات، کانگچنجونگا و بسیاری از کوههای بلند دیگر است که نشاندهنده برجستگی توده آتشفشانی دماوند نسبت به زمینهای اطراف خود است. دلیل اصلی دیده شدن کوه دماوند از فاصلههای بسیار دور نیز همین ارتفاع نسبی بالای دماوند است.[۱۹]
فاصله از شهرهای نزدیک
شهرهای رینه و گزنک در دامنهٔ این قلّه قرار دارد،[۲۲]همچنین این قلّه در ۲۶ کیلومتری شمال غربی شهر دماوند، ۶۲ کیلومتری جنوب غرب آمل و ۶۹ کیلومتری شمال شرقیتهران واقع شدهاست.[۹]
رودخانههای پیرامون
کوه دماوند از جانب شمال توسط رودخانهٔ تینه، از سمت جنوب و شرق توسط رودخانهٔ هراز و از سمت غرب نیز توسط رودخانهٔ لار محصور شدهاست. .[۹] رودخانهٔ لار و دیوآسیاب در غرب این کوه و رود پنج او (پنج آب) نیز در شرق آن جاری هستند.
کوهستان
قلّهٔ دماوند در مرکز رشتهکوه البرز و در ناحیه موسوم بهالبرز مرکزی واقع شدهاست. دما
کمینهٔ دمای هوا در ارتفاعات دماوند تا ۶۰ درجه زیر صفر (در زمستان) و تا یکی-دو درجه زیر صفر (در تابستان) پایین میآید.
باد
سرعت توفان در دماوند گاهی از ۱۵۰ کیلومتر در ساعت نیز میگذرد. سرعت باد در کوهپایهها گاه به هفتاد کیلومتر در ساعت میرسد. بیشتر بادها از غرب و شمال غربی میوزند.
بارندگی
میانگین بارندگی در ارتفاعات دماوند ۱۴۰۰ میلیمتر در سال است و بارش در ارتفاعات معمولاً به صورت برف است دماوند یک کوه آتشفشانی مطبّق و نیمهفعال است[۲۴۲۶]که عمدتاً در دوران چهارم زمینشناسی موسوم به دورانهولوسین تشکیل شده و اولین فوران آن حدود ۱٫۷۸ میلیون سال قبل رخ داده است. با این وجود، حداکثر تعداد فوران آن طی ۶۰۰ هزار الی ۲۸۰ هزار سال قبل رخ داده و عمر این کوه با استفاده از روش کربن ۱۴ دستکم ۳۸٬۵۰۰ سال برآورد شدهاست.[۲۷] وجود چندین چشمهٔ گوگردی و چشمههای آب گرم، از شواهد نیمهفعال بودن این آتشفشاناست.[۲۸] بیشترین و عمدهترین فعالیت آتشفشانی این کوه نزدیک به ۱۰٬۰۰۰ سال پیش روی داده که سبب شکلگیری آن شدهاست.[۲۹]
قطر دهانهٔ این آتشفشان در حدود ۴۰۰ متر است[۳۰ که دریاچهای از یخ آن را پوشانده[۳۲] و دودخانهایی در اطراف...
Read moreقله دماوند
دَماوَند بلندترین کوه ایران و غرب آسیا، بلندترین آتشفشان آسیا و خاورمیانه است و سومین آتشفشان مرتفع در نیمکره شرقی پس از کوه کلیمانجارو و کوه البروساست.
این کوه از دیدگاه تقسیمات کشوری، در بخش لاریجان در شهرستان آمل در استان مازندران قرار دارد.این کوه به هنگام صاف و آفتابی شدن هوا، از شهرهای تهران، ورامین، قم و همچنین کرانههای جنوبی دریای خزر قابل رؤیت است و در صورتی که هوا کاملاً پاک، صاف و بدون غبار باشد امکان مشاهده قله دماوند از بخشهایی از کشور ترکمنستان در نزدیکی دریای خزر، سواحل چمخاله و کیاشهر در استان گیلان، ارتفاعات نطنز در استان اصفهان و بخشهایی از جنوب ابهر در استان زنجان نیز وجود دارد
کوه دماوند در تاریخ سیزدهم تیر ماه سال ۱۳۸۷ به عنوان نخستین اثر طبیعی ایران در فهرست آثار ملّی ایران ثبت شد. این کوه همچنین از سال ۱۳۸۱ به عنوان «اثر طبیعی ملّی» در شمار مناطق چهارگانهٔ ارزشمند از نظر حفاظت محیط زیست قرار گرفتهاست
در اساطیر ایران نیز از دماوند یاد شده و شهرت آن بیش از هر چیز به این سبب است که ضحاک در آن به بند کشیده شدهاست
فرازا و بلندی
به نقل از درگاه ملّی آمار ایران، فرازایِ کوه دماوند از سطح آبهای آزاد ۵٬۶۱۰ متر است. سازمان نقشهبرداری کشور در سال ۱۳۸۵ در جریان پروژه ای ده روزه و با روشهای مختلف اقدام به اندازهگیری ارتفاع دقیق قله کرد و عدد ۵۶۰۹/۲۰ (پنج هزار و ششصد و نه متر و بیست سانتیمتر) را برای قله به ثبت رساند و بعد از آن در تمامی منابع ارتفاع ۵۶۰۹/۲ یا به صورت گردشده، ۵۶۱۰ متر عنوان شد که در واقع عدد صحیح ارتفاع دماوند است
در گذشته، اندازههای دیگری بهعنوان ارتفاع کوه دماوند ذکر شده بود. در سال ۱۹۶۶ میلادی فردی به نام آلن باخ بر اساس تصاویر ماهوارهای ارتفاع قله را ۵٬۶۷۰ متر اندازهگیری کرد که بعدها یک متر به آن افزوده شد و عدد ۵٬۶۷۱ متر وارد کتابهای درسی و بسیاری از منابع شد و در ذهن بسیاری از ایرانیان نقش بست. این عدد همچنان بر روی بسیاری از یادبودهای قلّهٔ دماوند ذکر میشود. برخی منابع دیگر نیز، از جمله پایگاه ملّی دادههای علوم زمین ایران و وبگاه رصدخانهٔ زمین ناسا، فرازای ۵٬۶۷۰ مترو ۵٬۶۷۱ متر را برای قلّهٔ این کوه ذکر کردهاند. اما افزایش دقت اندازهگیری و کالیبراسیون دقیق و بهتر دستگاههای اندازهگیری نشان میدهد ارتفاع ۵۶۷۱ متر نادرست است.
ارتفاع نسبی
در فهرست قلّهها بر پایه ارتفاع نسبی، کوه ۵٬۶۱۰ متری دماوند پس از کوههای اورست، آکونکاگوا در آرژانتین، دنالی در آمریکا، کلیمانجارو در تانزانیا، وینسون در جنوبگان، البروس در روسیه و مون بلان در آلپ، دوازدهمین کوه برجسته و مستقل دنیاست و ارتفاع نسبی آن بالاتر از کوههای کی۲، نانگاپاربات، کانگچنجونگا و بسیاری از کوههای بلند دیگر است.
فاصله از شهرهای نزدیک
شهرهای رینه و گزنک در دامنهٔ این قلّه قرار دارند،همچنین این قلّه در ۲۶ کیلومتری شمال غربی شهر دماوند، ۶۲ کیلومتری جنوب غرب آمل و ۶۹ کیلومتری شمال شرقی تهران واقع شدهاست
رودخانههای پیرامون
کوه دماوند از جانب شمال توسط رودخانهٔ تینه، از سمت جنوب و شرق توسط رودخانهٔ هراز و از سمت غرب نیز توسط رودخانهٔ لار محصور شدهاست. رودخانهٔ لار و دیوآسیاب در غرب این کوه و رود پنج او (پنج آب) نیز در شرق آن جاری هستند.
آب و هوا
دما
کمینهٔ دمای هوا در ارتفاعات دماوند تا ۶۰ درجه زیر صفر (در زمستان) و تا یکی-دو درجه زیر صفر (در تابستان) پایین میآید.
باد
سرعت توفان در دماوند گاهی از ۱۵۰ کیلومتر در ساعت نیز میگذرد. سرعت باد در کوهپایهها گاه به هفتاد کیلومتر در ساعت میرسد. بیشتر بادها از غرب و شمال غربی میوزند.
بارندگی
میانگین بارندگی در ارتفاعات دماوند ۱۴۰۰ میلیمتر در سال است و بارش در ارتفاعات معمولاً به صورت برف است.
فشار هوا
فشار هوا در قلّهٔ دماوند نصف فشار هوا در سطح دریا است.
یخچالها
· یخچال سیوله (جبهه شمالی)
· یخچال دوبی سل (جبهه شمالی)
· یخچال عروسکها (جبهه شمالی)
· یخچال دره یخار (شمال شرقی)
· یخچال خورتاب سر
· یخچال شمال غربی
· یخچال غربی
آبشار
آبشار یخی دماوند در جبههٔ جنوبی کوه دماوند آبشاری یخزده وجود دارد که در جهان منحصربهفرد است. بلندی این آبشار ۷ متر و قطر آن ۳ متر میباشد. یخ آن هیچگاه ذوب نمیشود. در فصل تابستان، هر روز بر اثر تابش آفتاب در حدود ظهر و یک ساعت بعد از ظهر، دمای هوا به بالای صفر میرسد و به دنبال آن، آب بسیار کمی جاری میشود و در حدود ۴ بعد از ظهر، دمای هوا به زیر صفر میرسد و یخ ذوب شده دوباره منجمد میشود و بهاین ترتیب آبشاری یخی پدید میآید که همواره یخ زدهاست. در بالای این آبشار، گودالی وجود دارد که در تمام طول سال...
Read moreდემავენდი (სპარს. دماوند) — პოტენციურად მოქმედი ვულკანი ირანში, ელბურსის ქედზე. ადმინისტრაციულად მოქცეულია მაზანდარანის ოსტანის ტერიტორიაზე. სიმღლე 5610 მ.1] წარმოადგენს ირანის უმაღლეს წერტილს. დემავენდის დამრეცი კონუსის სიმაღლე ქედის თხემიდან 1,5 კმ. აგებულია ძირითადად ანდეზიტური ლავებით. არის თანამედროვე მყინვარები. კალთებზე ცხელი აირებისა და გოგირდოვანი წყაროების გამოსასვლელებია. Mount Damāvand (Persian: دماوند [dæmɒːvænd), a potentially active volcano, is a stratovolcano which is the highest peak in Iran and the Middle East as well as the highest volcano in Asia (the Kunlun Volcanic Group in Tibet has a higher elevation than Damāvand, but are not considered to be volcanic mountains).7 It has a special place in Persian mythology and folklore. This peak is located in the middle of the Alborz range, adjacent to Varārū, Sesang, Gol-e Zard, and Mīānrūd. The mountain is located near the southern coast of the Caspian Sea, in Amol County, Mazandaran Province, 66 kilometres (41 miles) northeast of the city...
Read more