Qomesh Chooqa Bafan — Local services in Dezful

01.11.14 قمش چوقابافان (قنات تاریخی مومنان) دزفول خوزستان

قمش یا قنات مومنون به درازای ۸۱۰۰ متر که دیرینگی آن به دوره ساسانیان باز می گردد آب ۱۲۰۰ هکتار از زمین های کشاورزی را تامین میکرده است. قمش ها شاهکار طراحی مهندسی در زمان خود بوده که به دلیل اختلاف سطح زمین ها از رودخانه دز با اقدام به حفر آنها کرده اند.

در مسیر این قمش 13 عدد سر بطاق وجود دارد که هر یک از آنها در محله ای و بنام شغل و افراد بزرگ آن محل نامگذاری شده است سر بطاق که ورودی قمش است دارای 75 پله می باشد و مردم از طریق آن آب آشامیدنی و بهداشت خود را تامین مینمودند. هر سربطاق در دزفول 4 نفر سقا داشته که آب را به محل می رساندند. در سال ۱۳۴۷ پس از لوله کشی آب نقش قمش کمرنگ شد و پس از احداث سد دز و کانال کشی قمش از مدار خارج شد. پس از جنگ ایران و عراق به دلیل اصابت موشک به محل، نخاله های ساختمانی را درون سربطاق ریختند و بدین ترتیب قمش مومنان پس از آن واقعه برای سال‌ها زیر خاک پنهان می‌شود. یکی از اهالی محله شیدانه به نام آقای سعید قُلیان بود که کمر همت بست و به خاطر علاقه‌ای که به حفظ آثار تاریخی شهرش داشت، این قنات را به‌همراه تعدادی دیگر که به فراموشی سپرده شده بود، با هزینه شخصی بازسازی کرد و از سال ۱۳۹۶ در معرض بازدید قرار گرفت. (تا کنون ۳۰۰متر آن خاکبرداری شده است)

در دزفول قدیم 24 رشته قمش وجود داشته است؛ قمش حجیون، قمش سرکنده، قمش آقامیر، سربه‌طاق آمهدی و سر به طاق قل ننه از جمله قمش‌های شهر دزفول است.

این قمش‌ها اگرچه همان قنات هستند و مانند لوله‌کشی کار انتقال آب را انجام می‌دهند، در واقع با هم تفاوت دارند و فرقشان این است که قنات آب‌های زیرزمینی را جمع می‌کند، اما قمش آب های سطحی مثل رودها و رودخانه‌ها بهره‌برداری می‌کند؛ اما نقش قمش‌ها در اینجا تمام نمی‌شود؛ چراکه در طول هشت سال جنگ تحمیلی نیز مأمن و پناهگاهی برای مردمان بی‌گناه بودند که برای در امان ماندن از موشک‌های رژیم بعث عراق به...

قُمش (دزفول) به معنای قنات و کاریز است. در گذشته پیدا کردن آب شیرین برای ساکنان شهرهای جنوبی و مرکزی ایران بسیار سخت بوده و نبود آب شیرین باعث شده است که به حفر قنات بپردازند و از آب های سفره های زیر زمینی بتوانند استفاده کنند. قنات ها سیستم پیچیده ای دارند و در روزگار خودشان یکی از بی‌ نظیرترین سیستم های آب رسانی بوده اند. این سیستم برای بسیاری از گردشگرهای خارجی و ایران هم چنان جذاب است.سرچشمه  قمش های دزفول یا همان قنات های دزفول، رود دز بوده و خوب است بدانید که نوع قمش های دزفول با قنات های شهرهای مرکزی ایران متفاوت بوده است. در شهرهای مرکزی ایران مانند یزد و اصفهان مقنی ها زمین را حفر می کردند تا به منبع سفره های آب زیر زمینی دسترسی پیدا کنند اما در قمش های دزفول زمین حفر شده است تا آب رودخانه از طریق کانال ها به سمت شهر هدایت شود و برای بهره بردای بیشتر از آب رودخانه قمش های دزفول ساخته شده اند.فرق اصلی قمش با قنات این است که قنات از راهروهایی تشکیل می شود که آب های سفره های زیرزمینی را به شهر هدایت می کنند اما قمش در واقع استفاده و بهره برداری آب رودخانه در جهت مصارف شهری هست و  قنات ها سیستم پیچیده تری از قمش ها را دارند. قمش دزفول یکی از سیستم های مهم آب رسانی در گذشته بوده است. در تصویر برخی از قُمش ها را می‌بینید اما احتمالا تعداد خیلی کمی از آن ها قابل...

قُمِش معادل قنات و کاریز در دزفول است با این تفاوت که آب ورودی آن از رودخانه دِز تامین می‌شده است. این قناتها در طول سرتاسر شهر وجود داشته‌اند و در مناطق مختلف شهر در محلهایی به نام سَربطاق ورودی‌هایی به این قمش‌ها وجود داشته است، هر کدام از سربطاق‌ها در محله‌ای و به نام شغل و افراد بزرگ آن محل نامگذاری شده است. طول قمش مومنون ۸۱۰۰ متر است و سربطاق چوقابَفون یکی از ۱۳ سربطاق‌های این قمش است. مردم از سربطاق‌ها آب مورد نیاز آشامیدنی یا استحمام خود را تأمین می‌کرده‌اند، هر سربطاق در دزفول ۴ سقا داشته که آب را از پایین به بالا می‌رسانده‌اند. از سال ۱۳۴۷ و پس از لوله‌کشی آب شهری استفاده از قمش‌ها کاهش یافت، پس از احداث سد دز و کانال کشی آب، قمش‌ از استفاده افتاد. تعداد میل‌ چاه های قمش ۴۰۵ عدد بوده در سال دو بار توسط افراد محلی...