Nushijan Hill - معبد دوران مادها - ٢٧٠٠ ساله — Local services in Haram Rud-e Olya

نیایشگاه و ارگ نوشیجان پشت درهای یونسکو

فرهنگی

آتشکده و ارگ تاریخی نوشیجان، تنها اثریست که به قطعیت می‌توان گفت که مربوط به دوره‌ مادهاست و روزگاری دست‌کم از  2 هزار و700 سال پیش نیایشگاه نیاکان ایرانیان بوده است. این اثر باستانی در 15 کیلومتری شمال شهر ملایر و 60 کیلومتری جنوب شهر همدان در میانه دشتی در جنوب الوند به نام شورکات در نزدیکی رود ملایر در شهرستان ملایر بر تپه‌ای به ارتفاع 37 مترمربع واقع شده است، ابعاد آن 80 متر در 30 متر و بلندی‌اش حدود 27 متر است. نیایشگاه نوشیجان از سال 1346 تا 1356 توسط مؤسسه ایرانشناسی بریتانیا به سرپرستی دیوید استروناخ و سپس مایکل رّف در 6 فصل مورد کاوش قرار گرفت و آثاری از 3 دوره‌ تاریخی ماد، هخامنشیان و اشکانیان در آن یافت شد. ارگ نوشیجان دارای 10 مورد از نخستین ‎‌های دنیا و تکنیک‌های بدیع است. نخستین الگوی معماری ایرانی، نخستین نمونه‌ پولی، مهمترین نیایشگاه مادها، شامل 9 بنای قدیمی، نخستین آتشکده، تالار ستون‌دار آپادانا، تالار مرکزی و دومین نیایشگاه است. اتاق‌ها، انبارها، تونل‌ها و حصار دژ از آثار یافته شده در ارگ نوشیجان است. این اثر منحصربه‌فرد تاریخی و باستانی در 54 سال پیش در اسفند ماه سال 1346 به شماره ثبت 763 در فهرست آثار ملی ثبت شد. به دلایل یگانه بودن بسیاری از ویژگی‌های این ارگ تاریخی که از نخستین نیایشگاه‌های فلات ایران است، تلاش‌هایی برای حفظ و ثبت جهانی این اثر در فهرست میراث جهانی یونسکو انجام گرفت. این محوطه تاریخی در سال 1383 تعیین عرصه و حریم شد. شاید نخستین حرکت برای ثبت جهانی این اثر در سال 1392 بود که مسئولان مربوطه وجود شهرک صنعتی در نزدیکی حریم این محوطه تاریخی را مانعی برای ثبت این اثر ارزشمند بشری می‌دانستند. در شهریورماه سال 1394 مدیرکل دفتر امور پایگاه‌های سازمان میراث فرهنگی اعلام کرد که برای ثبت جهانی نوشیجان نیازمند همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط هستیم. همکاری شرکت شهرک‌های صنعتی با اداره میراث فرهنگی از سال 1395 موجب شد تا اوایل تابستان 1395 مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان بیان کند که ارگ تاریخی نوشیجان به دلایل منحصربه‌فرد تاریخی و باستانی یکی از آثار معرفی شده به فهرست جهانی یونسکو خواهد بود. در سال 1396 بین اداره‌کل میراث فرهنگی با دانشگاه بوعلی سینا قراردادی منعقد و گزارش ثبت این اثر در آن قرارداد ذکر شد. در سال 1397 گزارش ثبت جهانی ارگ باستانی نوشیجان تهیه و به وزارتخانه ارسال شد و مدیرکل دفتر ثبت آثار ملی در همان سال از تپه نوشیجان بازدید کرد تا آثار شاخص دوره مادها شامل ملایر، فامنین، قهاوند، روستای کِسب ملایر، باباکمال تویسرکان و حاجی‌آباد فامنین تحت عنوان «نخستین نیایشگاه‌های ایرانی» ثبت شود. در مهرماه 1398 مدیرکل دفتر حفظ و احیای بناهای تاریخی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کشور، تپه نوشیجان را یکی از 4 اثر استان همدان در فهرست موقت ثبت جهانی برشمرد. در همان سال معاون میراث فرهنگی وزارتخانه اعلام کرد بر اساس چارچوب سازمان جهانی میراث فرهنگی، بناهای تاریخی به‌صورت زنجیره‌ای ثبت جهانی می‌شوند که این حرکت کمک شایانی به ثبت این اثر تاریخی می‌کرد. هر چند که در سند راهبردی توسعه شهرستان ملایر بر فراهم شدن زیرساخت‌های جهانی شدن نوشیجان تأکید شده است، اما گویا مشکل باقی مانده برای این امر مهم، مسائل مالی می‌باشد که مانع ثبت این اثر ماندگار تاریخی در فهرست میراث...

سالم ترین بنا و محوطه به جا مانده از دوران مادها در جهان، تپه نوشیجان است. محلی که با تدابیر خاص متولیان آن در هنگام ترک و پر کردن آن با سنگ و خاک باعث شده پس از ۲۸ قرن همچنان سالم و پا برجا باقی بماند. احتمالا کاربری نظامی داشته زیرا به خاطر ارتفاع بنا و اشرافی که به مناطق اطراف دارد امکان دیدبانی را نیز فراهم میکند. همچنین مکانی برای تقدس آتش و پرستاری از آن کشف شده است. به علاوه احتمالا از اولین بناهایی که در آن از شکل چلیپا یا صلیب بهره گرفته شده در تزیین دیوار داخلی قسمت آتشکده ی نوشیجان است. در شمال غربی بنا راهی زیرزمینی به جای مانده که بنا به باور محلی ها برای خروج از مجموعه در نظر گرفته شده است. اما نظری دیگر بیان میکند با توجه به دوره ساخت بنا شاید این مسیر خروجی نبوده و بخشی از یک مهرکده و مهرآب آن باشد که معمولا به این شکل در دل زمین حفر میشدند. از چند فصل حفاری این مجموعه توسط دیوید استروناخ و همکارانش سفال های بسیاری به دست آمده که اگر اطلاعات آن منتشر بشود شاید فصلی جدید در تاریخ سفال به اسم سفال نوشیجان گشوده شود. همچنین وجوهی از پول یافت شده است که به آن شِکِل میگویند. و میتوان آن را نیای پول در دوره های بعدی به حساب آورد. در دیوارهای غربی آثار از طاق و تویزه دیده میشود که آن نیز در نوع خود از نمونه های اولیه و بدعتی در معماری آن منطقه محسوب میشود. همچنین تالار ستون داری در قسمت شمالی بوده که احتمالا الهام بخش تالارهای آپادانا در دوره های بعدی است. معماری بنا خود وام دار معماری اورارتویی و لولوبی هاست. این بنا گویی دست معماران ساکن در ایران پیش از استقرار اقوام معروف آریایی را گرفته و در دست...

First place to see Median remains. Must see place. Remains are about 2800 years old. From the archaeological point of view maybe the most interesting place in Hamadan province. You can see two temples and a fortress or storage building. Very interesting Detail are two starecases. Unfortunately the findings are just shown in pictures in the grathouse. But to see some plans and sections it's worth visiting...