Shwenandaw Buddhist Temple — Local services in Mandalay District

Shwenandaw Monastery This monastery is known as Shwe Nan Daw Kyaung or Golden Palace Monastery.It is commonly called as Shwe Kyaung(Golden Monastery), since the whole building was heavily gilded.This monastery had originally been part of the palace complex of Amarapura, and was shifted to Mandalay to become the royal apartment of King Mindon. The bed chamber of King Mindon has been used as the part of it. It was in that chamber King Mindon breathed his last after the prolonged illness.King Thibaw, who succeeded his father King Mindon had if dismantled after the death of his on 1 Oct 1878; and with the materials mainly obtained from it he built this monastery at a cost of circa kyats 120000. When the construction of the building was completed on 18 November 1883 he dedicated it to the Buddhist Order as a monastery on 31 October in the same year. This monastery has neither a phaya-saung ( Buddha Image Shrine Room) nor a baw-ga saung(Store Room).The whole building was heavily gilt and adorned with glass mosaic and exquisite wood-carvings. The building has considerable deteriorated but the carvings within it, especially the Ten Great Jataka scenes remain well preserved. On the outer walls can still be seen the mythical animals, dancing figures and floral design carved in bold relief. Shwe Nan Daw Kyaung is famous because it is the only palace building which left from the world war II destruction in which the Royal Palace was burnt down in March 1945, and also the 19 th century typical Myanmar Traditional wood carving. Credit;...

မြန်မာပြည်မှာရှိတဲ့ ကျွန်းကျောင်းတော်ကြီး(၆)ကျောင်း...

(၁) အင်းဝ ဗား ကရာကျောင်း ၁၈၃၄ ခုနှစ် ၊ တိုင်လုံးရေ ၂၆၇

(၂)ပခန်းငယ် ကျောင်းတော်ကြီး ၁၈၆၄ ခုနှစ် ၊ တိုင်အလုံးရေ ၃၃၂ (ရေစကြို)

(၃) ပခန်းကြီး ကျောင်းတော်ကြီး ၁၈၆၈ ခုနှစ် ၊ တိုင်လုံးရေ ၂၅၄ (ရေစကြို)

(၄) မန္တလေး ရွှေနန်းတော်ကျောင်း ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ် ၊ တိုင်လုံး ရေ ၁၅ဝ

(၅) စလေ ရုပ်စုံကျောင်း ၁၈၈၂ ခုနှစ် ၊ တိုင်လုံးရေ ၁၅၄

(၆) မန္တလေး ရွှေအင်ပင်ကျောင်း ၁၈၉၅ ခုနှစ် ၊ တိုင်လုံးရေ ၁၆၇ တို့ဖြစ်ပါတယ်။

၁။ ဗားကရာကျောင်း

စတုတ္ထအင်းဝမြို့တည် ဘကြီးတော်ဘုရားလက်ထက် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၉၆ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့တယ်။ သစ်သားကျွန်းတိုင်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး ကျွန်းတိုင်ပေါင်း (၂၆၇)လုံးပါရှိပါတယ်။ အကြီးဆုံးကျွန်းတိုင်ရဲ့လုံးပတ်ဟာ (၉)ပေရှိပြီး အမြင့် (၆၀)ပေရှိပါတယ်။ ဗားကရာကျောင်းမှာ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် အလျား(၁၈၈)ပေ အနံ(၁၀၃)ပေ ရှိသော သစ်သားကျောင်းကြီးဖြစ်တယ်။ ကျောင်းတော်ကြီး၏ ဘေးပတ်ပတ်လည်တွင် အုတ်လှေကား၅စင်း တပ်ဆင်ထားပါတယ်။ ယခုခေတ်၌ တွေ့မြင်ရန် အလွန်ရှားပါးသွားပြီဖြစ်သော ရှေးဟောင်းမြန်မာ့ဗိသုကာ သစ်ထွင်းပန်းပုလက်ရာ အနုပညာအမွေအနှစ်များစွာကိုလည်း လေ့လာနိုင်တဲ့ သစ်သားကျောင်းတော်ကြီးပါ။

၂။ ပခန်းငယ် ကျောင်းတော်ကြီး (ရေစကြို)

ပခန်းကြီး နယ်နိမိတ် အတွင်း ရှိ ပခန်း ငယ်ရွာ တွင် နှစ် ဧက ကျယ်ဝန်း သော ပခန်းငယ် ကျောင်းတော် ကြီး တည်ရှိ ပါသည်။ ထို ပခန်းငယ် ကျောင်းတော်ကြီး သည် မြန်မာ နိုင်ငံ တွင် အကြီး ဆုံးသော ကုန်းဘောင် ခေတ်နှောင်း ဘုန်းတော်ကြီး ကျောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုတော့ တိုင်လုံးတွေပဲကျန်ရစ်ခဲ့ပါတော့တယ်။ ပခန်းငယ် ကျောင်းတော် ကြီး ကို မင်းတုန်း မင်း လက်ထက် တွင် ပခန်းမြို့ အား အပိုင်စား ရရှိ သည့် မင်းတုန်း မင်းကြီး၏ ငယ် ဆရာ ဦးဝိသုဒ္ဓ တစ် ဖြစ်လဲ ဦးရန်ဝေး မှ ၁၈၆၄ ခုနှစ် တွင် သူ၏ ငယ် ဆရာတော် အား ရည်စူး ကာ ကျွန်းသား ဘုန်းတော်ကြီး ကျောင်း တစ်ကျောင်း ကို ပခန်းငယ် ရွာ တွင် ဆောက်လုပ် လှူဒါန်း ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဗိသုကာ ပညာရှင် မှာ ပခန်းငယ် ရွာမှ ဦးသာကြီး ဖြစ် သည်။ ကျောင်းကြီး ပြီးစီးရန် ခုနစ်နှစ် ကြာမြင့် သည်ဟု သိရပါတယ်။

ကျောင်းတော် ကြီး ၏ အမြင့် မှာ ၇ဝ ပေ (၂၁ မီတာ) ခန့် ရှိသည်။ ကျွန်း တိုင်ကြီး များသည် ပေ ၂ဝ မှ ပေ ၆ဝ (၆ မီတာ မှ ၁၈ မီတာ) ခန့် အထိ မြင့်မား သည်။ တိုင်လုံး ပတ် မှာ ၆ ပေ ၄ လက်မ မှ ၆ ပေ ၈ လက်မ (၂ မီတာ) အထိ ရှိသည်။ ဤ ကျောင်းတော်ကြီး တွင် စာသင် သား ရဟန်း သံဃာ တော် အပါး ၆ဝ ခန့် သီတင်း သုံး ခဲ့သည်။ ကျောင်းဦး ပြာသာဒ်၊ အဆောင်မ နှင့် ဘောဂ ဆောင် ဟူ ၍ အဓိက အဆောင် ကြီး သုံးခု ရှိခဲ့ သည်။ ကျောင်းဦး ပြာသာဒ် တွင် ပလ္လင် တော် တစ်ခု ပါရှိ ခဲ့သည်။ ပြာသာဒ် ဘုံ မြှင့်တင် ထားသည် ဟု ဆို သည်။ နံရံများ ပေါ်တွင် သစ်သား ပန်းပု များ ရှိခဲ့ကြ သည်။ အဆောင် မကြီးမှာ သုံးဆင့် လည်ပေါ် မိုး ဖြစ်ခဲ့ သည်။ မြေပြင် မှ ကျောင်းတော်ကြီး ကြမ်းခင်း အထိ ၁ဝ ပေ (၃ မီတာ) ခန့် မြင့် သည်။ ကြမ်းခင်း ပျဉ်ပြား ကြီးများ မှာ ထု တစ်လက်မ ခွဲ (၄ စင်တီမီတာ) နှင့် ဗြက် ၁၂ လက်မ (၃ဝ စင်တီမီတာ) ခန့် ရှိသည်။ ခါးပန်း တွင် ဆွဲသည့် သံမှို မယ်န ကြီးများ မှာ ၆ လက်မ (၁၅ စင်တီမီတာ) ခန့် အဝန်း ရှိသည်။တိုင်အလုံးရေမှာ (၃၃၂)ရှိသည်။ ယနေ့ ခေတ် ကာလ ၌ ရာသီဥတု ဒဏ်၊ လူတို့ ဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီး ယိုယွင်း နေပြီး ကျောင်းကြီး ၏ အရှေ့ဘက် တွင် တစ်ခု၊ အနောက် ဘက် တွင် တစ်ခု၊ မြောက်ဘက် တွင် သုံးခု နှင့် တောင်ဘက် တွင် သုံးခု ဟူ၍ အုတ်လှေ ခါးကြီး ရှစ်စင်း သာ တွေ့မြင် နိုင်တော့ သည်။ တိုင်လုံးကြီး တချို့ လည်း ရှိနေ သေး သည်။ ကျောင်းတော် ကြီး သည် ချင်းတွင်း မြစ်ကမ်း နဖူး တွင် တည်ရှိ သောကြောင့် ရေလွှမ်း မိုးမှု ဒဏ် က အဓိက ပျက်စီး စေသော အကြောင်း အရင်း လည်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပါတယ်။ အခုတော့ အခွံသာသာ သာကျန်ရှိနေတော့သည်။

၃။ ပခန်းကြီး ကျောင်းတော်ကြီး (ရေစကြို)

ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာနက ကောက်ယူခဲ့သော စာရင်းများအရ ပခန်းကြီးဒေသတွင် ရှေး ဟောင်းအဆောက်အအုံ ၃၂၂ ခု ရှိသည့် အနက် ကျွန်းတိုင်လုံးများစိုက်ထူထားသည့် ပခန်းကျောင်းတော်ကြီးသည် အထင် ရှားဆုံးဖြစ်သည်။ ရတနာပုံခေတ်လက်ရာ ပခန်းကျောင်းတော်ကြီးတွင် ကျွန်းတိုင် ၂၅၄ လုံးရှိပြီး တိုင်အရေအတွက်ကို ‘ကြောင်မျက်ရွဲ’ဟု မှတ်သားခဲ့ကြသည်။ ကျွန်းတိုင်များကို အလုံးလိုက် စိုက်ထူထားပြီး တိုင်များ၏လုံးပတ်သည် ၆ ပေ ၄ လက်မ နှင့် ၇ ပေ ၂ လက်မအကြား ရှိသည်။ တိုင်များ၏ ထိပ်ဝအချင်းသည် လက်မ ၃ဝ ဖြစ်ပြီး ကျောင်း တော်ကြီးတည်ဆောက်ရာတွင် သုံးစွဲထားသည့် တိုင်များအနက် အမြင့်ဆုံးတိုင်သည် ပေ ၉ဝ မြင့်သည်။ ပခန်းကြီးကျောင်းကြီးကို ကျီဝန်ဦးဘိုးတုတ်က မိမိ၏ငယ်ဆရာတော် ဦးဂုဏ သီတင်းသုံးရန် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃ဝ ပြည့်နှစ်(ခရစ်နှစ် ၁၈၆၈ ခုနှစ်)ဝန်းကျင်တွင် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ရာ အချိန် နှစ်နှစ်ကျော်ကြာ တည်ဆောက်ခဲ့ရသည်။ ကျောင်း ဆောက်ရန်လိုအပ်သည့် ကျွန်းသစ်များကို မင်းတုန်းမင်းကြီး၏ခွင့်ပြုမိန့်ဖြင့် ဘုရင့် သစ်ကွင်းမှ...

မြန်မာ့ရှေးဟောင်း အမွေအနှစ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး သစ်သားအတိပြီးတဲ့ ရွှေကျောင်း (ခေါ်) ရွှေနန်းတော်ကျောင်းဟာ မန္တလေးတိုင်း၊ မန္တလေးမြို့၊ အောင်မြေသာဇံမြို့နယ်၊ ဒေါနဘွားရပ်ကွက်၊ မဟာအတုလဝိဇယာမတိုက်မှာ တည်ရှိပြီး နှစ်ပေါင်း (၁၃၀) ကျော် သက်တမ်းရှိပါတယ်။ ရွှေနန်းတော်ကျောင်းဟာ ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်း (၁၉) ရာစုရဲ့ မြန်မာအနုပညာ ဗိသုကာလက်ရာမြောက် စံထားလောက်ရတဲ့ ကျောင်းကြီးတစ်ကျောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတော်ရဲ့ နန်းဆောင်များထဲမှ ရွှေနန်းတော်ဆောင်လည်း ဖြစ်ပြီး စစ်ဘေးဒဏ်ကနေ လွတ်ကင်းခဲ့တဲ့ တစ်ခုတည်းသော ကျန်ရှိတဲ့ နန်းတော်ဆောင်တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဘုရင် မင်းတုန်းမင်း စံမြန်းနေထိုင်ရာ နန်းဆောင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁ အောက်တိုဘာ ၁၈၇၈ မှာတော့ မင်းတုန်းမင်း နတ်ရွာစံတဲ့အခါမှာ သားတော် သီပေါမင်းက ဖခင် မင်းတုန်းမင်းနတ်ရွာစံခဲ့တဲ့ နန်းဆောင်နဲ့ စနုဆောင်ကို ၁၃ ရက်နေ့မှာဖြုတ်သိမ်းခဲ့ပြီး ၃၁ ရက် အောက်တိုဘာ ၁၈၈၃ မှာတော့ အခုရွှေကျောင်းရှိရာနေရာကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းအဖြစ်နဲ့ ပြောင်းလဲပြီး ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများဟာ အများပြည်သူများအတွက် ဘာသာရေးအရ သွားရောက်လေ့လာရာ နေရာဖြစ်ပြီး လူမှုရေးနဲ့ ပညာရေး အတွက်လည်း မဏ္ဍိုင်ပြုရာနေရာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉ ရာစု ကုန်းဘောင်ခေတ်မှာရှိတဲ့ မြန်မာဗိသုကာလက်ရာတွေကို အစွမ်းကုန်အသုံးပြုထားပြီး အဲ့ဒီခေတ်က ငွေဒင်္ဂါး တစ်သိန်းနှစ်သောင်းကျပ်ကို အကုန်ကျခံကာ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ နန်းတော်ကနေ ပြောင်းလဲပြီး ဆောက်လုပ်ခဲ့တဲ့ကျောင်း ဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့် ရွှေနန်းတော်ကျောင်းလို့ နာမည်ပေးခဲ့တာဖြစ်ပြီး ကျောင်းတော်ရဲ့ အတွင်းအပြင်တစ်ခုလုံးကို ရွှေပိန်းအောင်ချထားတဲ့အတွက်ကြောင့်လည်း ရွှေကျောင်းဆိုပြီးလည်း လူသိများထင်ရှားပါတယ်။

ရွှေနန်းတော်ကျောင်းဟာ အလျား (၁၁၆) ပေ၊ အနံ (၇၁) ပေ၊ မြေပြင်မှ ကြမ်းခင်းအမြင့် (၁၀) ပေ ရှိပြီး မိုးသုံးဆင့်၊ အလယ်ပေါ်နှစ်ထပ်၊ စမြင့်ပါတဲ့ ဇေဝန်ဆောင်ဖြစ်ပါတယ်။ ကျောင်းကြီးတစ်ဆောင်လုံးမှာ အရှေ့အနောက်တိုင် (၁၅) လုံးတန်းနဲ့ တောင်မြောက် (၁၀) လုံးတန်း ရှိတာကြောင့် စုစုပေါင်းတိုင် (၁၅၀) တိုင်၊ နယားရုပ်ထောက်တိုင်ပေါင်း (၅၄) တိုင်နဲ့ သရက်ကင်းအုတ်လှေကား (၅) စင်းတို့နဲ့ တည်ဆောက်ထားပါတယ်။ ကျောင်းကြီးတစ်ခုလုံးမှာ မြန်မာမှု သစ်သားပန်းပု အခြေခံ ခြူးပန်း၊ ခြူးနွယ်၊ အပြောက်အမွမ်းများ၊ ရုပ်လုံးရုပ်ကြွများ၊ ကျေးငှက် တိရစ္ဆာန်ရုပ်များ၊ နံရံကပ်ရုပ်ကြွများရှိပြီး အတွင်း မာရဘင် အရှေ့ပိုင်း ကွန်းစင်တိုင် (၁၂) တိုင်ရဲ့ အခြေမှာလည်း ဇာတ်တော်ကြီးဆယ်ဘွဲ့ရဲ့ အဓိကကျပြီး အဓိပ္ပာယ်ပေါ်လွင်တဲ့ ဇာတ်ကွက်များဖြစ်ကြတဲ့ တောထွက်ခန်း၊ မဟာပဒုမဇာတ်၊ ဥတေနဇာတ်တော်များကို အလျား (၆) ပေ (၄) လက်မ၊ ထု (၃) လက်မရှိတဲ့ ကျွန်းပြားပေါ်မှာ စိတ်ဝင်စားဖွယ် လက်ရာမြောက်စွာ အနုစိတ်တပ်ဆင်ထားပါတယ်။ ထို့အပြင် အမိုးများနဲ့ ဒေါင့်စွန်းတိုင်းမှာ ထောင့်တုရင်များကို တပ်ဆင်ထားပြီး ထောင့်တုရင်ရဲ့ အောက်ခြေမှာတော့ ထောင့်ဖုံးဟင်္သာရုပ် တပ်ဆင်ထားပါတယ်။ ထောင့်တုရင်များမှာတော့ ကိန္နရာရုပ်၊ ဝိဇ္ဇာ၊ ဇော်ဂျီ၊ ဘီလူး၊ နတ်သမီးရုပ်များကို မွမ်းမံတပ်ဆင်ထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ရွှေနန်းတော်ကျောင်းဟာ ဘုရင်စံမြန်းခဲ့တဲ့ အဆောင်၊ ဘုရင်မှ လှူဒါန်းခဲ့တဲ့ ဘုန်းကြီးကျောင်းဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့် နတ်ဆော်များကို အသုံးပြုထားပါတယ်။ နတ်ဆော်ဆိုတာကတော့ နတ်ရုပ်ကိုမတ်လျက်ဖြစ်စေ၊ ထိုင်လျက်ဖြစ်စေ၊ ရှိခိုးနေဟန်ဖြစ်စေ အရုပ်ကလေးများ စိုက်ထောင်ထားတဲ့ အချွန်တန်ဆာကို ခေါ်ဆိုတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ နတ်များရဲ့ ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်မှာလည်း ကရဝိတ်ငှက်၊ နယားပျံ၊ ဂဠုန်၊ မြင်းပျံ တို့နဲ့ ဝိုင်းရံထားတာကို တွေ့နိုင်ပါသေးတယ်။ တံခါးရွက်များပေါ်မှာလည်း ဟင်္သာ၊ ဒေါင်း စတဲ့ ငှက်ရုပ်များကို တပ်ဆင်ထုလုပ်ထားပါတယ်။ နတ်ရုပ်များ၊ မင်းသားရုပ်များစတဲ့ အစောင့်ရုပ်ထုများကိုလည်း ကုန်းဘောင်ခေတ် စစ်သူကြီးများရဲ့ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံများနဲ့ ထုလုပ်ထားတာကို တွေ့ရပါသေးတယ်။ တံခါးရွက်တိုင်များတွင်လည်း စင်္ကြာပန်းပွင့်များနဲ့ ခြူးပန်းခြူးနွယ်များကို တွေ့ရပြီး တိုင်ထိပ်တွင်လည်း ပွတ်လုံးအဆင့်ဆင့်ကို တွေ့မြင်နိုင်ပါတယ်။ ကျောင်းတော်ကြီးရဲ့ အပြင်ဖက်နံရံများတွင်လည်း လူပျံရုပ်၊ မင်းသားရုပ်၊ ဇော်ဂျီရုပ်၊ ဘီလူးရုပ်၊ နတ်ရုပ်၊ ဝန်ကြီးရုပ်၊ သူငယ်တော်ရုပ်၊ မျောက်ရုပ်များကို တွေ့မြင်နိုင်ပါသေးတယ်။ ခန်းမဆောင်ကြီးထဲကို ဝင်လိုက်တာနဲ့ မှန်စီရွှေချ အပရာဇိတ ပလ္လင်ထက်မှာ သပ္ပါယ်စွာ စံမြန်းတော်မူနေတဲ့ ဘူမိဖဿမုဒြာ ဆင်းတုတော်ကြီးကို ဖူးတွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးရဲ့ ဝတ်လဲတော်များကို ပြာချသရိုးကိုင်ပြီး ထုလုပ်ထားတဲ့ ဆင်းတုတော်ကြီး ဖြစ်ပြီး လက်ဝဲလက်ယာမှာ ခစားနေကြတဲ့ ရဟန္တာနှစ်ဆူကိုလည်း...