Monastery of Holy Mother of God Eleusa — Local services in Municipality of Strumica

Such a serene monastery. No question about it one of the best views of the whole valley. The beautifully arranged garden fits perfectly with the old church. Get a drink of the mountain spring water while you're there, just makes the whole experience great. Thanks to the nun there we had a great guide and enjoyed the bounds of information she had to offer. The road up to the monastery is quite steep and tight, at places only one vehicle can squeeze through the buildings. You can drive all the way up, but if unsure, best to take a taxi or park somewhere along the road before the tight bends start. There isn't much parking space, one or two cars can park outside. It's not prepared to be a huge visit area, and honestly it shouldn't be. We had the luck to be there with only several other guests at the same time. In the summer it gets very hot, so bring water if you decide to take a taxi and continue by foot. Will visit again if I'm ever...

Вељушкиот манастир се наоѓа во струмичкото село Вељуса, на 8.5 км. северозападно од градот. Станува збор за женски манастир, изграден на карпа во 1080 година, за време на владеење на Византискиот император Алексеј I Комнен. Бил изграден од сопствени средства на монахот Мануил, кој подоцна станал тивериополски епископ. Во тоа време манастирот бил под непосредна царска заштита. Во манастирот живеат околу 10-тина монахињи, а нивната комуникација е сведена на минимум. Тие зборуваат меѓусебе само за неопходните работи, за да не се расејува умот и да не се губи време. Според преданијата, името ,,Елеуса" го добило од селаните кои одејќи кон манастирот извикувале: ,,Одиме во Елеуса...Велеуса!" Според друго предание, кое го запишал македонскиот револуционер Георги Трајчев, манастирот бил основан од учениците на Кирил и Методиј Црквата е постара и од селото, кое во минатото се викало Палеокастро. Манастирот се смета дека е еден од трите најстари во Македонија. По тоа што е најпозната оваа црква, а го има само во две-три православни цркви во светот е тоа што има добро сочувана фреска од Исус Христос како 12 годишно дете. Тоа е возраста кога тој прв пат проповедал во ерусалимски храм. Многу е ретко да се види Исус на фреска како 12 годишно дете. Некој мајстор со мали црвени тули го вѕидува крстот во фасадата на црквата. Во тоа време овој крст бил симбол на манастирот, но подоцна многу често почнал да се шири, па станал симбол на Македонската црква и го нарекле ,,Македонски крст". Со ронењњто на фасадата, крстот продолжил во внатрешноста на ѕидот. Овој вид на крст за прв пат се појавил во овој манастир. Денес овој крст е симбол на Македонската Православна Црква - Охридска архиепископија. На влезот во манастирот Мануил е претставен како во раката го држи Вељушкиот манастир. Над главната врата на црквата стои копија од мермерна плоча со натпис од Мануил: ,,Се обнови од основа овој храм на Пресветата Богородица Милостива (Елеуса) од монахот Мануил, којшто стана епископ на Тивериопол во годината 6588 (1080) индикт 3". На вториот натпис е напишано: ,,Бидејќи ги положив сите мои надежи во Тебе, о Мајко непорочна и извору на милоста, јас пастир монах Мануил, Твој служител, ти го принесувам Тебе, Владичице, овој храм". Оригиналните плочи се извадени од нивните места и однесени во Софија во Првата светска војна. Денес тие се наоѓаат во Софискиот музеј. Во црквата се одвива конзервација и чистење на фреските кои биле оштетени од подметнатиот пожар во 1913 година при повлекувањето на грчката војска. Во внатрешноста на црквата зачувани се оригинални делови од најстариот мермерен иконостас и фрагменти од мозаичните декорации на подот. Од дворот на манастирот има преубав поглед кон селото, Струмичкото Поле, планините...

Veljusa Monastery or Eleusa monastery was built in the 11th century. In 1080 completed the construction of the church, built in the old style with stone and brick. It is important to mention is that this church is the only one that is not broken. The first time this church was frescoe painted in the 11 th century, 12 th and 14 th century, but the frescoes are poorly preserved. The last preserved layer of frescoes is from the 19th century. The frescoes existed until the beginning of the First Balkan War. In 1913 the Greeks set the church on fire from the inside and then nearly all the frescoes that existed burned down. Today only a little part of the frescoes from the 11 th and 12 th century are preserved.

Today the Veljusa Monastery community consists of ten nuns of various nationalities (Macedonian, Romanian, Croatian, Russian,...