Jego początki sięgają XIV w. Oprócz ołtarza głównego posiadał on również ołtarz św. Jana Chrzciciela, przy którym w 1411 r. Dersław z Gorlic ufundował altarię. Biorąc pod uwagę fakt, że ołtarz ten ufundował jego ojciec – Dersław z Janowa, należy przypuszczać, że świątynię wzniesiono przed 1399 r. Był on murowany. Prezbiterium i nawę główną zamknięto gotyckim sklepieniem. Konsekrowano go przed końcem XVI w. Pod koniec tego (XVI) stulecia świątynię sprofanowali kalwini i zamienili ją na zbór. Świadczy o tym m.in. fragment dokumentu podziału dóbr gorlickich z 1608 r.: „do kościoła murowanego w Gorlicach spólnie sobie zostawiają przerzeczeni panowie Pieniążkowie podawać księdza religiej ewangelickiej, tak jako teraz jest”.
Prawdopodobnie w 1626 r. kościół przejęli katolicy. W czasie „potopu” szwedzkiego został spalony wraz z połową miasta przez wojska księcia Jerzego II Rakoczego. Odbudowaną świątynię konsekrował 17 III 1675 r. bp pomocniczy diecezji krakowskiej Mikołaj Oborski. Kościół posiadał wówczas 4 ołtarze: NMP, św. Katarzyny, św. Walentego i św. Józefa. Konsekrował je wraz z kościołem bp Oborski.
Pod koniec XVII w. do świątyni dobudowano kaplicę św Trójcy. Konsekrował ją 1 IV 1705 r. bp Kazimierz Łubieński. Znajdowały się w niej konsekrowane ołtarze: Św. Trójcy, św. Antoniego oraz Nawiedzenia MB. W 1728 r. do kościoła dobudowano wieżę.
W 1778 r. kościół parafialny posiadał dwie kaplice: Św. Trójcy oraz Bożego Ciała. Świątynię pokrywał gontowy dach, częściowo zniszczony i potrzebujący naprawy. Wewnątrz znajdowało się 12 ołtarzy.
W kościele podłogę wyłożono cegłami i kamieniami. Prowadziły do niego trzy wejścia. Do wnętrza światło dostawało się przez 12 okien oprawionych w ołów. Pod świątynią znajdowało się 7 krypt grobowych.
Najświętszy Sakrament przechowywano w „starożytnym” tabernakulum umieszczonym na ołtarzu głównym, przed którym płonęła wieczna lampa. Wewnątrz świątyni znajdowała się kamienna chrzcielnica oraz ambona. Naprzeciwko ołtarza głównego znajdował się chór muzyczny „staroświeckiej struktury” na którym ustawiono osiemnastogłosowe organy, potrzebujące wówczas naprawy (1778). Nowe organy zakupiono w 1864 r. za kwotę 1400 zł reńskich. W świątyni znajdowały się również ławki i jeden konfesjonał. Wnętrze pokryto polichromią. Wiadomo, że w 1864 r. „wymalowano wnętrze kościoła za 1300 złotych reńskich”.
Kościół parafialny posiadał trzy zakrystie. Naprzeciwko ołtarza głównego znajdowała się murowana dzwonnica przylegająca do kościoła pokryta gontem. Zawieszono w niej 3 dzwony i zegar oraz dzwonek „dla konających”. Na dachu świątyni znajdowała się wieżyczka obita żelazną blachą z sygnaturką. Świątynię otaczał mały cmentarz, częściowo ogrodzony. Na nim, od południowej strony znajdowała się kaplica Pana Jezusa w Ogrojcu. W 1762 r. założono w kościele stacje Drogi Krzyżowej w czasie misji parafialnych. Obok kościoła znajdowała się plebania oraz zabudowania gospodarcze, dom wikariusza, a także dom promotora bractwa różańcowego.
Kościół spłonął w 1799 r. Odbudowując go, dodano mu nawy boczne. Po raz kolejny zniszczył go ogień 3 X 1874 r. podczas wielkiego pożaru miasta. Funkcję kościoła parafialnego przejęła wówczas kaplica „Więzienia Pana Jezusa”, o czym świadczy adnotacja w schematyzmie łacińskiej diecezji przemyskiej: „Sacra peraguntur in Capella sub titulo incarcerati Iesu Christi”.
Kaplicę tę wzniesiono na pocz. XVIII w. z fundacji niejakiego Cieślika, prawdopodobnie mieszczanina gorlickiego, o czym świadczy dokument kolatora parafii Stanisława Łętowskiego z 22 VIII 1715 r.
Była ona murowana. Składała się z dwóch poziomów. Pierwszy z nich posiadał ołtarz Złożenia z krzyża Chrystusa z wymalowanymi tajemnicami Jego męki. Był on konsekrowany. Pod nim mieścił się następny, w którym umieszczono ołtarz Matki Bożej Bolesnej. Pośrodku pomieszczenia umieszczono łaskami słynący posąg Pana Jezusa...
Read more
Learn more insights from Wanderboat AI.
