Wat Pitulathirat Rangsarit — Local services in เทศบาลเมืองฉะเชิงเทรา

หรือ​วัด​เมือง​ ตั้งอยู่บนถนนมรุพงษ์​ วัดนี้เป็นวัดเก่าแก่สร้างขึ้นเมื่อ​ สมัยต้น​ กรุงรัตนโกสินทร์​ สร้างในสมัยรัชกาลที่ 3 เมื่อพศ. 2377 วัดนี้​ สร้างขึ้นพร้อมกับกำแพงเมืองฉะเชิงเทรา​ วันนี้ถือเป็นโบราณสถานที่สำคัญ​ อีกแห่งหนึ่ง​ วัดเมือง​ ในปี พศ.2391 พระยาวิเศษลือชัย​ ซึ่งเป็นเจ้าเมืองในขณะนั้นได้มีการก่อกบฏขึ้น​ เรียกตัวเองว่าอ้างยี่​ ตอนมาพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 3 ได้ให้​ สมเด็จ​พญาบรม​ มหาประยูรวงศ์​ ยกพลจากสมุทรปราการมาปราบกบฏ​ แต่สุดท้ายก็พ่ายแพ้กับอั้งยี่​ และถูกฆ่าตายกว่า 3,000 คน​ ต่อมาได้มีการจับกุมและประหารชีวิตพวกอั้งยี่​ โดยสถานที่​ ณเวลานั้น​ คือบริเวณโคนต้นจัน​ใหญ่ของวัดเมือง​ จะมีหลักประหารเก่า ต้นจันทร์​วัดเมืองหลังจากเสร็จศึกเหตุการณ์นองเลือด​ทหารและอังยี่แล้วก็กลายเป็นวัดร้าง​ สภาพชำรุดทรุดโทรม​ และยังไม่ทันได้บูรณะวัดเมือง​ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 3 ก็มาเสด็จสวรรคตเสียก่อน​ ต่อมา​ ในพ.ศ 2451 ในสมัยรัชกาลที่ 5 ทรงเสด็จประพาสเมืองฉะเชิงเทราและบูรณะวัดเมือง​ขึ้นมา พระองค์ได้สถาปนาชื่อ​วัดขึ้น​ใหม่ ว่า​วัดปิตุลาธิราชรังสฤษฎิ์​ แต่เรื่องราวของผีอังยี่ก็ยังมีต่อเนื่อง​ จนสมาคมจีนในจังหวัดฉะเชิงเทรา​ ต้องทำพิธีล้างป่าช้าถึงสองครั้ง​ ได้ขุดเอาเสาหลักประหารขึ้นมาจากดิน​ โดยเทปูนปิดทับหลักประหาร​ หลังจากนั้นความเฮี้ยนก็ค่อยๆหมดไป​ สำหรับต้นจัน​ที่เคย​ เป็นจุดหลักประหาร​นี้​ ปัจจุบันก็ยังคงอยู่​ โดยเชื่อกันว่าที่ตรงนี้เป็นที่ประหารชีวิตคน​ ​และ​ ด้านหลังต้นจัน​ เป็นพระวิหาร​ พระพุทธรูปสมัยสุโขทัย​ พระปาง 4 องค์ล้อมรอบพระวิหาร​ สร้างในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น รูปหล่อ ของ​กรมหลวง รักนนท์นเรศ อยู่ในชุดแม่ทัพขนาดเท่าองค์จริง​ หอระฆังนี้สร้างเมื่อ​ พ.ศ 2478 เรื่องอุทิศให้​ พระอินทราสาอดีตเจ้าเมืองฉะเชิงเทรา​ เมื่อวันที่ 29 มิถุนายน​ พ.ศ 2551 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9​ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้ยกวัด​ปิตุลาธิราชรังสฤษฎ์​ เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี​ โดยมีโบราณสถานและวัตถุ​ คือพระอุโบสถพระวิหารพระปรางค์​ กำแพงรอบพระอุโบสถและวิหาร​ ศาลาการเปรียญหอระฆังพระเจดีย์​ และศาลกรมหลวงรักษ์รณ และกรมศิลปากรเข้ามาบูรณะ​ ปฏิสังขรณ์​ หอไตรรัต วิหาร เป็นที่ประดิษฐานหลวงพ่อ พุทธโสธร​ หน้าโบราณ พระพุทธรูปประจำจังหวัด​ หน้าบันพระอุโบสถ​ หน้าบันของศาลาการเปรียญ​ได้มีการทำ​ พระปรมาภิไธย​ ของรัชกาลที่ 5 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว​ จปร และ​ เป็นวัดที่จัดประเพณีสงกรานต์แบบไทยใส่ชุดไทยย้อนยุค​ มีก่อพระเจดีย์ทราย​ มีรำวงย้อนยุค​ มีของขาย​มากมาย​เช้าก็ทำบุญใส่บาตร​ ฟังเทศน์ฟังธรรม ตามประเพณีนิยม​ ตอน 18:00 นสวดมนต์ทำวัตรเย็น​และ​สามารถ​เข้า​มา​ กราบไหว้​ บูชา​หลวงพ่อพุทธโสธรหน้าโบราณ​ตั่งเเต่​เช้า​ยัน​เย็น​ถึง​ ค่ำได้​ เป็นแลนด์มาร์คของวัด​ปิตุลา​ธิราช​รังสฤษฎ์​ เป็นวัดเก่าแก่และสวยงาม​ พระครูสุตะธรรมาภรณ์​ ลองเจ้าอาวาส​วัด​ปิตุลา​ธิราช​รังสฤษฎ์​วัด​ปิด​20.00​น​ค่ะ​ อ๋อลืมบอกไปว่ามีรอยพระพุทธบาทจำลอง​ หล่อด้อย​ สัมฤทธิ์ ที่สร้างขึ้น...

วัดปิตุลาธิราชรังสฤษฎิ์ หรือวัดเมือง เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ ตั้งอยู่ริมแม่น้ำบางปะกงฝั่งตะวันตก เลขที่ ๑๕๖ ถนนมรุพงษ์ ตำบลหน้าเมือง อำเภอเมืองฉะเชิงเทรา สร้างในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ โดยโปรดให้ เจ้าพระยายมราช เจ้าพระยามหาโยธา หาที่จะสร้างเมืองฉะเชิงเทราใหม่ และโปรดให้พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าไกรสร กรมหลวงรักษ์รณเรศ (หม่อมไกรสร) ซึ่งเป็นพระราชโอรสองค์ที่ ๓๓ ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก รัชกาลที่ ๑ เป็นแม่กองทำการสร้างกำแพงเมืองฉะเชิงเทรา และพระองค์ได้สร้างวัดหนึ่งด้วย ดังในพระราชนิพนธ์ ในพระบาทสมเด็จฯ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แสดงไว้ว่า

"...แล้วโปรดให้กรมหลวงรักษรณเรศออกไปสร้างป้อมกำแพงที่เมืองฉเชิงเทราอีกตำบล ๑ โปรดให้สร้างวัดไว้ในกลางเมือง ซึ่งพระราชทานนามในบัดนี้ว่า วัดปิตุลาธิราชรังสฤษดิ..."

เดิมทีวัดเมืองตั้งอยู่ตรงอยู่ที่กลางเมืองฉะเชิงเทรา แต่ เมื่อเกิดกบฏอั้งยี่ขึ้นในปี พ.ศ.๒๓๙๑ ทำให้วัดเมืองถูกเผาทำลาย ภายหลังการกบฏแล้ว ราวปี พ.ศ.๒๔๒๗ พระยาวิเศษฤๅไชย(ช้าง) ได้ทำการย้ายวัดออกมาสร้างใหม่ในสถานที่ตั้งปัจจุบัน (จึงเป็นหลักฐานที่สำคัญว่าแท่นประหารอั้งยี่ที่วัดนี้ไม่ใช่เรื่องจริง) ปรากฏหลักฐานในบันทึกของ เซอร์ เออร์เนสต์ เมสัน ซาโตว (Sir Ernest Mason Satow) อัครราชทูตอังกฤษ ประจำกรุงสยาม เมื่อคราวตรวจพื้นที่ เมืองต่างๆในแม่น้ำบางปะกง ว่า

"...เจ้าเมืองปล่อยเรื่องหยุมหยิมในการบริหารปกครองอยู่ในอำนาจของน้องชาย ผู้ซึ่งเป็นปลัดและอายุได้ ๗๕ ปีแล้ว ท่านสนใจแต่เพียงการเตรียมตนสำหรับโลกหน้าโดยการสร้างวัดแห่งหนึ่ง..."

เมื่อสร้างวัดเสร็จแล้ว ในระยะแรกยังเรียกชื่อวัดว่า วัดท้ายเมือง เนื่องจากสร้างในพื้นที่ท้ายเมืองฉะเชิงเทรา และได้รับพระราชทานนามวัดใหม่ จากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวว่า “วัดปิตุลาธิราชรังสฤษฏ์” อันเป็นการเฉลิมพระเกียรติให้พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ในวาระฉลองพระชนมายุครบรอบ ๑๐๐ พรรษา ในปีพ.ศ.๒๔๓๐ และวัดนี้ได้ใช้เป็นที่พระราชทานเพลิงศพพระยาวิเศษฤๅไชย(ช้าง) เจ้าเมืองฉะเชิงเทราในปีเดียวกันนั้นเอง ในเวลานั้นวัดน่าจะมีแค่ พระอุโบสถเพียงอย่างเดียว ส่วนพระวิหารน่าจะสร้างขึ้นในสมัยหลัง ซึ่งอาจจะเป็นไปได้ว่าการที่ต้องสร้างพระวิหารขึ้นมานั้นอาจจะใช้เป็นที่จัดพระราชพิธีถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยาแทนการใช้ที่อุโบสถวัดโสธรวรารามวรวิหาร[3]

พุทธาวาสของวัดปิตุลาธิราชรังสฤษฎิ์ มีพระอุโบสถและพระวิหารล้อมรอบด้วยกำแพงแก้ว ประกอบด้วยพระปรางค์หลายองค์ที่บริเวณมุมของกำแพงแก้วปัจจุบันได้มีการบูรณปฏิสังขรณ์จนอยู่ในสภาพที่สมบูรณ์

วัดปิตุลาธิราชรังสฤษฎิ์ มีชื่ออยู่ในทะเบียนวัดของสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ และมีสภาพเป็นวัดตามมาตรา ๓๑ แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๕๐๕ แก้ไขเพิ่มเติมแห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๕ ว่า ตั้งเมื่อ พ.ศ. ๒๓๘๕ และได้รับวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. ๒๓๙๕...

พระอาราม​เก่าแก่ขนาดใหญ่​ ในระยะแรกเรียกชื่อวัดว่าวัดเหนือเมือง​หรือวัดหลักเมือง​ เดิมทีวัดเมืองนี้อาจเคยมีแผนให้สร้างกลางเมือง​ แต่ด้วยเหตุใดไม่ทราบได้​ จึงได้มีการสร้างบริเวณด้านเหนือของเมืองแทน สร้างในสมัยรัชกา​ลที่​ 3​ โดยโปรดให้พระเจ้าบรมวงศ์​เธอ​ กรมหลวงรักษ์​รณ​เรศ​ (หม่อมไกรสร)​ พระราชโอรสในรัชกาลที่​1​ เป็นแม่กองทำการสร้างกำแพงเมือง​ฉะเชิงเทรา​ และวัดแห่งหนึ่ง​ เนื่องด้วยเป็นวัดสำคัญ​ของเมือง​ จึงใช้ในพระราชพิธีถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยา​ และปรากฏหลักฐานว่าได้รับผ้าพระ​กฐิน​พระราช​ทาน​ในสมัยรัชกา​ลที่​ 4​ จากนั้นได้รับพระราช​ทานนามวัดใหม่​ จากรัชกา​ลที่​ 5​ ว่าวัดปิตุลาธิราชรังสฤษฎ์​ อันเป็นการเฉลิม​พระเกียรติ​ให้รัชกาลที่​ 3​ ในวาระฉลองพระ​ชนมายุครบรอบ​ 100 พรรษา​ ต่อมาได้ยกเป็นพระอารามหลวงในโอกาสมหามงคล​เฉลิมพระชนมพรรษา​ 80 พรรษา​ รัชกาล​ที่​ 9​ วัดตั้งอยู่​บนถนนมรุพงษ์​ ฝั่งตรงข้ามแม่น้ำบางปะกง​ เมื่อเข้าวัดจะเห็นพระอุโบสถ​เป็นแบบ​ขนบ​เดิม​ มี​ช่อฟ้า​ใบระกา​หางหงส์​ หน้าบัน​มีตราดาวแปดแฉกมีพระปรมา​ภ​ิ​ไธย่อ​ จปร.หันหน้า​ไป​ทางทิศ​ตะวันออก​สู่​แม่น้ำ​ เสาสี่เหลี่ยม​ขนาดใหญ่​ หัว​เสา​ไม่มี​บัว​ ประตู​และ​หน้าต่าง​มี​ซุ้ม​ปูนปั้น​ ไม่ได้เปิดให้เข้า​ ใบเสมาอยู่ในซุ้มสี่เหลี่ยม​ 8 ทิศ​ นอกกำแพงแก้วด้านหลังมีพระวิหารแบบขนบเดิม​ มี​ช่อฟ้า​ใบระกา​หางหงส์​ หน้าบัน​ลายดอกพุดตาน​ หันหน้า​ไปทาง​ทิศเหนือ​ เสาสี่เหลี่ยม​ขนาดใหญ่​ หัวเสา​ไม่มี​บัว​ ประตู​และ​หน้าต่าง​มี​กรอบจั่ว มีพระปาง​มารวิชัย​เป็น​พระประธาน​ มี​พระ​ปาง​มารวิชัย​ขนาดใกล้เคียงล้อมรอบ​ 5 องค์​ ข้างหน้ามีพระปางสมาธิ​ 2 องค์​ 2 ข้างมีพระปางมารวิชัย​ขนาดรองข้างละ​ 2 องค์​ ตั้งอยู่​บนฐานชุกชีเดียวกัน​ ข้างหน้า​ด้านขวามีพระศรีอริย​เมต​ไตร​ย​ถือตาลปัตร​แว่น​แก้ว​ ข้างซ้ายมีต้นจันขนาดใหญ่อายุ​เกือบสองร้อยปี​ ที่มุมกำแพงแก้ว​ทั้ง​ 4 มีเจดีย์​ทรงปรางค์​ฐาน​ย่อมุม​ไม้​สิบสอง​สีขาว​ ทางด้านซ้ายของพระอุโบสถ​ มีวิหารทรงจตุร​มุข​ ประดิษฐาน​หลวงพ่อโสธร​จำลอง​ หน้าบันไดข้างซ้ายมีพระอุปคุ​ต​ยืน ข้างขวามีพระสีวลียืน​ ถัดไปมีเรือนไทยขนาดเล็ก​ เป็นศาลหม่อมไกรสรผู้สร้างวัด​ ​เมื่อวันตรุษจีน​ผมได้ไปไหว้พระ​ 9 วัดแถบจอมทอง​ วันนี้อยู่​ในช่วงตรุษจีน​ ผมมาไหว้พระในเมืองฉะเชิงเทรา​ เริ่มจากวัดสุวรรณ​าราม​ สักการะวิหารแปดเซียน​ วัดจีนประชา​สโมสร​ วัดเทพนิมิตร​ วัดอุภัยภาติการาม​ พักรับทานมื้อกลางวันที่ตลาดบ้านใหม่​ เสร็จแล้วมาวัดแหลมใต้​ และวัดประตู​น้ำท่าไข่​ ก่อนมาวัดปิตุลาธิราช​...