Wat Sao Thong — Local services in Ban Mai Subdistrict Administrative Organization

ความงามจากใบเสมาปริศนา ที่วัดเสาธง

• ใบเสมาสีทรายแดง ที่วางอยู่ด้านหลังอุโบสถวัดเสาธง ตำบลคลองมหาพราหมณ์ อำเภอบางบาล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เล่าว่า เคยตั้งวางอยู่บนเนินดินร้างก่อนจะมีการถมดินสร้างอุโบสถหลังใหม่ พบอยู่เพียง 2 ใบ ลักษณะชำรุด โดยใบหนึ่งถูกขัดฝนผิวจนยุบ ไม่เป็นรูปร่าง ส่วนอีกใบหนึ่งหักตรงส่วนเอวคอด . ลักษณะของใบเสมาหินทรายที่สมบูรณ์ (หักตรงเอว) ทรงกลีบบัวโครงสี่เหลี่ยมผืนผ้าทรงสูง มีขนาดความกว้างของไหล่ประมาณ 50 ซม. ฐานหน้ากระดานกว้าง 53 ซม. หนาประมาณ 20 ซม. ความสูง รวมส่วนเดือยฐานประมาณ 120 เซนติเมตร สลักเพียงด้านเดียว ตามคติ “สีมันตริก” (ระยะของช่องว่างที่จะต้องเว้นไว้ต่ำสุด 1 ศอกระหว่างเขตคามวาสี-มหาเสมา หรือเขตอรัญวาสี -ขัณฑเสมา ในคติลังกาวงศ์) ที่จะปักวางเป็น “ใบเสมาคู่” (Sīmā – Double-slab marker stones- Stone boundary markers) ล้อมรอบ 8 ทิศ ของอุโบสถ ที่เพิ่งเริ่มปรากฏความนิยมครั้งแรก ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ช่วงกลางพุทธศตวรรษที่ 19 ครับ . ด้านบนเป็น “หน้าเสมา” สลักเป็นกรอบคล้ายนกนางแอ่นกางปีกโค้ง ประธานของลายตรงกลางเป็นภาพพระพุทธเจ้าประทับปางสมาธิ มีลายกระจังคว่ำยอดแหลมลงด้านล่าง ปีกข้างเป็นรูปบุคคล โดยด้านซ้ายเป็นรูปบุคคลหันข้าง ถือวัตถุมีก้าน (พัด) ถัดไปเป็นรูปบุคคลหันหน้าออก โผล่จากเส้นลวดโก่งคิ้วกำลังแสดงอัญชลี ส่วนปีกทางด้านขวาของภาพ เป็นรูปสตรีกำลังทูนสิ่งของถวาย ถัดออกมาเป็นภาพบุคคลโผล่กำลังแสดงอัญชลี . รูปสลักที่หน้าเสมา เป็นเรื่องราวในพุทธประวัติตอนนางสุชาดาถวายข้าวมธุปายาส อันเป็นพุทธประวัติที่นิยมในฝ่ายเถรวาทครับ . โก่งคิ้วของใบสีมาทำเป็นเส้นลวดนูนเส้นเดียว เดินเส้นโค้งตามขอบลงมาตามทรวดทรงผ่านเอวและสะโพกจนมาจบที่ฐานหน้ากระดานล่าง เอวคอดเว้าเข้าเล็กน้อย ส่วนล่างหรือ “ท้องเสมา” เหนือฐานหน้ากระดาน สลักเป็นเส้นลวดกรอบสามเหลี่ยมทรงจอมแห มีเส้นประกอบเป็นแถบหนาอยู่นอกสุดของกรอบ เส้นลวดด้านในนูนเล็ก 2 เส้นอยู่ด้านใน . ประธานของลายท้องเสมา เป็นรูปบุคคลแสดงการอัญชุลี นุ่งผ้าทิ้งชายประทับนั่งในท่าชันเขาด้านหนึ่ง (มหาราชาลีลาสนะ) บนฐานปัทม์ ที่รองด้วยฐานปีฐกะหรือฐานแท่นมีขาสิงห์ มีรูปบริวารชายหญิงแสดงการวันทา ในท่าเหาะเหินขนาบอยู่ด้านข้าง รูปของบุคคลประธานจึงควรเป็นเทพพนม หรือท้าวจตุโลกบาลผู้เป็นราชาจึงนั่งในท่านี้ . ส่วนฐานหน้ากระดาน เป็นลายกรอบกระจกสลับลายกระจังก้านขดหัวกลมโค้งงอหันหลังให้กันและลายดอกไม้มีกลีบ จบลายด้านข้างด้วยกระหนกใบเทศหางไหล ขนาบด้วยลายลูกปัดอัญมณี ส่วนหน้ากระดานด้านข้างสลักลายดอกไม้ต่อเนื่องแบบลายประจำยาม

ส่วนใบเสมาอีกใบหนึ่ง ปรากฏลวดลายเพียงส่วนท้องใบในกรอบสามเหลี่ยมจอมแห กลางลายใช้ดอกจอกค่อนดอกเป็นประธานส่งยอดออกไปเป็นลายทรงพุ่ม โดยมีดอกไม้กลีบแหลมเป็นตัวออกลายอีกชั้นหนึ่ง ส่วนยอดรูปกลีบบัว ด้านข้างออกลายก้านขด โค้งมนคล้ายเลข ๑ เป็นหยักจบลายด้วยใบเทศ .

• ใบเสมาหินทรายแดงที่วัดเสาธง เป็นใบเสมาเพียงใบเดียว (ในโลก-ช่วงหลังพุทธศตวรรษที่ 19) ที่ปรากฏภาพสลักพุทธประวัติอยู่ร่วมกับตัวใบเสมา มีงานศิลปะ ขนาดและทรวดทรงที่เหมือนกับใบเสมาที่พบจากใบเสมาวัดกลาง ที่อยู่ห่างออกไปตามแนวคลองมหาพราหมณ์ทางตะวันตกเพียงเล็กน้อย จึงเป็นไปได้ว่าใบเสมาที่วัดเสาธงนี้ถูกขนย้ายมาจากวัดกลางเมื่อครั้งใดครั้งหนึ่งในอดีต หรืออาจเป็นใบเสมาที่คงเหลือจากซากวัดที่มีการผูกพันธสีมาขึ้นในช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 20 ในบริเวณคลองมหาพราหมณ์ แต่ได้การถอนสีมาออกไปแล้ว ใบเสมาจึงถูกทุบ ถอนและทิ้งค้างคาไว้บางส่วนครับ . . . วรณัย พงศาชลากร EJeab ...

วัดเสาธง เป็นวัดโบราณสมัยอยุธยา สร้างในสมัยพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ มีดหลวงพ่อขาวเป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ประจำวัด ตั้งอยู่หมู่ที่ ๕ ตำบลมหาพราหมณ์ อำเภอบางบาล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา สร้างขึ้นตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ราว พ.ศ.๒๒๘๗ ต่อมาได้กลายเป็นวัดร้าง และได้รับการบูรณะขึ้นใหม่ จากการบอกเล่าต่อ ๆ กันมาเกี่ยวกับชื่อของวัดว่า ครั้งก่อนเรือที่มาจากเมืองเหนือ ผ่านกรุงศรีอยุธยา จะต้องมีการตรวจค้นสินค้าก่อน หากได้รับอนุญาตให้ผ่านได้ จะมอบธงไปปักไว้ที่หัวเรือ ด้วยบริเวณวัดเสาธงจะเป็นด่านตรวจสินค้า และเป็นที่รับ-ส่งธง จึงเรียกว่าวัดเสาธงมาจนทุกวันนี้ สำหรับปูชนียวัตถุ ที่สำคัญ คือ พระประธานในโบสถ์ ศิลปะสมัยอยุธยา มีนามว่าหลวงพ่อขาวประดิษฐานภายในโบสถ์ ชาวพุทธมากราบไหว้ขอพรทุกวัน จะประสบผลสำเร็จ...

เป็นวัดเก่าแก่สมัยกรุงศรีอยุธยาที่สมเด็จพระนเรศวร ได้เดินทางมาที่วัดนี้เจ้าอาวาสวัดเสาธง ท่านเป็นคนมีเมตตา กับญาติโยมทุกคน อัธยาศัยของท่านดีมากๆ เหมาะสำหรับพาครอบครัวมาทำบุญและกราบไหว้ขอพรหลวงพ่อ ขาววัดเสาธง...