Wat Ban Luang — Local services in Lampang Province

ตั้งอยู่เลขที่ 136 หมู่ 2 ต.นาครัว อ.แม่ทะ จ.ลำปาง ริมถนนสายแม่ทะ-ลำปาง สร้างเป็นวัดประมาณ พ.ศ. 2000-2400 ได้รับวิสุงคามสีมาเมื่อ 5 เมษายน 2517 เป็นวัดพุทธ นิกายเถรวาท -เดิมเป็นวัดเก่าสร้างด้านทิศเหนือเรียกว่า "วัดผาแป้น" เนื่องจากบริเวณนั้นติดลำน้ำแม่ทะ มีหินแผ่นใหญ่สีเทา บนพื้นลานวัด เป็นวิหารไม้สัก ต่อมาเกิดไฟไหม้วัดจึงย้ายมาทางด้านทิศใต้ มีหลักฐานเป็นแนวกำแพงเก่า และรูปปั้นสิงห์คู่ประตูหน้าวัด ศิลปพม่าล้านนา -มีโบราณวัตถุสำคัญคือพระเจ้าตองติ๊บ เป็นพระพุทธรูปหน้าตักกว้าง 26 นิ้ว ฐาน 35 นิ้ว สูง 95 ซม.ยอดพระเกศาทำด้วยไม้มงคล แกะลายยันต์อุนาโลม หล่อด้วยทองสัมฤทธิ์ ศิลปล้านนาเชียงแสนสิงห์ 2 หรือ 3 ประมาณ พุทธศตวรรษ ที่ 18-20 -มีตำราสวดมนต์ภาษาล้านนาโบราณ(กำเมือง)ที่ชาวบ้านหลวงสืบทอดกันมาเรียกว่า กำไหว้บูชาไฟ และมีเพียงวัดบ้านหลวงที่เดียวเท่านั้นที่ยังคงมีการสวดมนต์สืบทอดกันอยู่โดยกลุ่มแม่บ้าน กลุ่มคนถืออุโบสถศีล(ศีลแปด) กลุ่มหนุ่มสาวบ้านหลวง มักสวดในวันพระสำคัญ -เป็นวัดของหลวงพ่อครูบาปินใจ หรือปินไชยโส (จันทร์คำ) ซึ่งเป็นพระอนุสาวนาจารย์ของหลวงพ่อเมือง แห่งวัดท่าแหน ผู้มีญาณวิเศษ ซึ่งตำราวิปัสสนากรรมฐาน โบราณ และพลวงพ่อปินใจ เป็นเจ้าอาวาส ผู้ริเริ่มสร้างโรงเรียนบ้านหลวง มรณภาพในปี พ.ศ.2500 หลวงพ่อปินใจ และลูกศิษคือ หลวงพ่อเมือง ได้ร่วมกันทำพิธีลงรักปิดทององค์พระเจ้าตองติ๊บ วัดบ้านหลวง ใหม่ทั้งองค์ ในตอนกลางคืน และนั่งวิปัสนากัมมฐาน ประเพณีประจำปี สำคัญ ของวัดบ้านหลวง มีหลาย ประเพณี คือ ประเพณีเดือน 8 เป็ง หรือป๋าเวณีอาบน้ำพระเจ้าตองติ๊บ ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 เหนือ(เดือน 6 ภาคกลาง) ตรงวันวิสาขบูชา ของทุกปี 2.ประเพณีเบิกฟ้าขอฝน ห้วยฟ้าหลั่ง ต.แม่ทะ อ.แม่ทะ จ.ลำปาง 3.ประเพณี อาบน้ำพรเจ้าตองติ๊บวันพญาวัน เดือนเมษายน 4.ประเพณีแห่ไม้ค้ำศรี 5.ประเพณีตานก๋วยสลาก 6.ประเพณีส่งเคราะห์ และไหว้เจ้าอารักษ์ 7.ประเพณีตานข้าวจี่ ข้าวหลาม 8.ประเพณีแข่งตีกลองใหญ่ ตีกลองปู่จา 9.ประเพณ๊จุดบั้งไฟ และดอกไม้ไฟ บูชาพระเจ้าตองติ๊บ 10.การจุดเทียนพรรษา ถือศีลแปด และนั่งวิปัสสนากรรมฐานในวันเข้าพรรษา 11.ประเพณีตานก๋วยสลาก ในวันแรม 15 ค่ำเดือน 12 จัดรวมกัน 3 หัววัดคือ วัดบ้านหลวง วัดบ้านจว้าก วัดบ้านเหมี้ยง หมุดเวียนกันปีละวัด 12.ประเพณีตานเปตพลี 15 ค่ำ เดือน 12 เหนือ บันทึกตำนานของบ้านหลวง มีอยู่ 2 ประการ คือ ประการแรก มีบันทึกว่า เป็นวัดเก่าเป็นวัดร้าง หรือวัดห่าง อยู่ทางทิศเหนือของวัดในปัจจุบัน ชื่อวัดผาแป้น เพราะมีแผ่นหินขนาดใหญ่สีเทา อยู่บนพื้นลานวัดจำนวนมาก สร้างในช่วง พ.ศ.1800-2300 ตามตำนานนั้นมีการบูรณะซ่อมแซมวัดขึ้นมาเป็นที่คณะพักสงฆ์ที่เดินทางมาจากวัดในอำเภอเมืองลำปาง และมีการเคลื่อนย้ายพระประธานมาไว้ที่อุโบสถวัดหลังใหม่ 2 ครั้ง คือในช่วงต้น พ.ศ.2400 และในปี พ.ศ.2505 อีกครั้งหนึ่ง แล้วจึงมีการซ่อมองค์พระประธานเสร็จในปี พ.ศ.2515 สันนิษฐานจากพุทธลักษณะพระเจ้าตองติ๊บที่เป็นศิลปผสมระหว่างเชียงแสนกับศิลปสุโขทัย ที่เจริญสูงสุดใน พ.ศ.1800 เอกสารส่วนนี้หายไปเนื่องจากเหตุไฟไหม้วัด รวมทั้งรายชื่อเจ้าอาวาสด้วย ประการที่สอง อ้างว่าในวิหาร วัดเก่ามีพระประธาน 1 องค์ ทำด้วยอิฐฉาบปูนชาวบ้านกับพระสงฆ์ร่วมกันบูรณะวัดได้เคลื่อนย้าย โดยเอาไม้ไผ่ล้อม เพื่อย้ายไปวิหารหลังใหม่ ที่สร้างถัดออกไป ด้านทิศใต้ แต่ปูนที่ฉาบพระประธานได้กะเทาะแตกออก พบพระพุทธรูปทำด้วยทองสัมฤทธิ์ หน้าตัก 26 นิ้ว 1 องค์ เป็นพระพุทธรูปสิงห์ ปางมารวิชัย ศิลปเชียงแสน โดยมีแม่ย่าน้อย (นางปะริตตะ หรือนางปาริตตา ผู้ติดตามดูแลพ่อพญาพราน ผู้เป็นสร้าง) เมื่อมีเหตุการณ์พม่าเข้ามายึดเมืองลำปาง ชาวบ้านจึงนำเอาพระองค์นี้ไปซ่อนโดยใช้อิฐก่อทับฉาบปูนพอกไว้.แล้วชาวบ้านก็พากันหลบหนีไปอยู่ในป่าในเขาหลายสิบปี จนสงครามสงบ รุ่นลูกหลานจึงพากันกลับมาบ้านเดิมก็พบว่าเป็นวัดร้าง...

ความสำคัญ ๑.เป็นวัดเก่า วัดร้างมาก่อน ต่อมาจึงมีพระสงฆ์มาจำวัด ก่อน พ.ศ.๒๑๐๐ จนถึง พ.ศ.๒๔๐๐ จึงได้รับอนุญาตให้ตั้งเป็นวัด เรียกกันว่า วัดผาแป้น เปลี่ยนชื่อเป็นวัดบ้านหลวง จนเกิดเหตุไฟไหม้วัด มีพระสงฆ์ซึ่งเป็นพระเกจิอาจารย์ชื่อดังคือ หลวงพ่อปินใจ (พระครูจันทร์คำสงเคราะห์) ฉายา ปินชัยยโส เป็นพระอนุสาวนาจารย์ของหลวงพ่อเมือง วัดท่าแหน มีบทบาทสำคัญในการสร้างโรงเรียนบ้านหลวง การเขียนตำราภาษาล้านนา คำสวดมนต์ไหว้พระภาษาพื้นเมือง(กำปู่จาไฟ)วัดบ้านหลวง ร่วมกับหลวงพ่อเมือง การคัดลอกเขียนตำราวิปัสสนากรรมฐานโบราณ ๒.สถานที่ประดิษฐานพระเจ้าตองติ๊บ ๓.ตำราสวดมนต์ภาษาคำเมืองวัดบ้านหลวง(กำปู้จาไฟ) ที่ชาวบ้านหลวงยังคงสืบทอด สวดมนต์กันในพระสำคัญ ๔.ตำราวิปัสสนากรรมฐาน ตำรายาแผนโบราณ ตำราดูฤกษ์ยามโบราณ ๕.ประเพณีเดือน ๘ เป็ง สรงน้ำพระเจ้าตองติ๊บ ๖.กำแพงวัดเก่า และสิงโต เก่าบนกำแพงวัด ๗.แผ่นหินเก่าสีเทา (ผาแป้น) บริเวณวัดเก่า ๘.ผะอบเก่า...

เป็นวัดเก่าอีกวัดหนึ่งที่มีศรัธาเข็มแข็งมากในกา...