Eflatun Pınar Hitit Anıtı — Local services in Beyşehir

Kısa Tanım

Eflatun Pınarı, M.Ö. 13. yüzyılda (Büyük Hitit İmparatorluğu döneminde) yapılmış bir Hitit su anıtıdır.

Yapı, kaynak suyu üzerine inşa edilmiştir ve hâlâ aktif şekilde su akıtır.

Hititler’in “su kültü”nün en güzel örneklerinden biridir.

Mimari Özellikler

Anıt, yaklaşık 7 metre yüksekliğinde ve 19 metre genişliğinde büyük taş bloklardan oluşur.

Ön cephesinde tanrı kabartmaları vardır. Bu kabartmalar Hititlerin doğa ve bereket tanrılarını simgeler.

Özellikle ortadaki büyük figür, genellikle fırtına ve su tanrısı olarak yorumlanır.

Alt kısımlarda aslan ve boğa başlı çıkışlar bulunur; bunlardan su akmaktadır. Aslan güç ve korumayı, boğa ise bereketi temsil eder.

Tarihsel Önemi

Eflatun Pınarı, yalnızca bir çeşme değil; aynı zamanda bir dini ritüel alanıydı.

Hititler burada tanrılara adaklar sunar, bereket ve yağmur duası yaparlardı.

Bu nedenle Anadolu’daki en önemli Hitit anıtsal çeşmelerinden biri kabul edilir.

Günümüzde

Konya-Beyşehir ilçesi yakınlarında, Pınarbaşı köyü civarındadır.

Hâlâ akar durumda ve çevresindeki su birikintisiyle birlikte çok etkileyici bir görünüme sahiptir.

2014’te UNESCO’nun Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alınmıştır.

Su Kültü ve Ritüeller

Hititler için su, hayatın kaynağı ve kutsallığın sembolüydü.

Eflatun Pınarı, doğal bir kaynak suyu üzerine yapıldığı için, burada hem günlük kullanım hem de dini törenler yapılıyordu.

Özellikle yağmur duası ve bereket törenleri burada gerçekleştirilirdi.

🗿 2. Kabartmalar ve Tanrılar

Anıtın cephesinde birkaç önemli figür bulunuyor:

Ortadaki Büyük Tanrı Figürü: Genellikle Fırtına Tanrısı Teşup olarak yorumlanır. Hititlerin baş tanrısıdır; yağmur, gök gürültüsü ve bereket onun kontrolündedir.

Bu yüzden merkeze yerleştirilmiştir.

Yanlarındaki İkincil Figürler: Bunlar genellikle su tanrıçaları veya nehir ruhları olarak kabul edilir. Ellerinde su kabı tutar şekilde betimlenmiş olabilirler.

En Alt Kısımdaki Aslan ve Boğa Başları:

Aslan: Güç, koruma ve krallığı simgeler.

Boğa: Bereket, üretkenlik ve yağmurun bolluğunu simgeler. Bu başlardan su akması, doğanın gücünü ve tanrıların bereketini insanlara ulaştırma anlamına gelir.

🌍 3. Kutsal Anlamı

Burada suyun çıkışı sadece bir “çeşme” değil, tanrıların insanlara hayat vermesi olarak düşünülüyordu.

İnsanlar buraya gelip adak adar, bazen kurban törenleri yapar ve tanrılardan yağmur, bereket ve sağlık dilerdi.

Yani burası aynı zamanda bir tapınma alanıydı.

🏛️ 4. Günümüzdeki Önemi

Eflatun Pınarı, Hititlerin doğa ve tanrı anlayışını çok iyi yansıttığı için arkeoloji açısından çok değerlidir.

UNESCO Dünya Mirası geçici listesine alınmıştır.

Anadolu’daki en görkemli su kültü anıtı...

Bugün sürüşümüz Beyşehir den 20 km Isparta yönünde Eflatun Pınarı olarak da bilinen Hitit Su Anıtı antik kalıntıları. Beyşehir e dek bölünmüş duble asfalt, sonrasında gidiş geliş ve sonrasında da dar sıkıştırılmış stabilize yol ile anıta ulaşmak mümkün. Genel olarak baştan sona motor ile ulaşılabilecek güvenli bir yol sayılabilir.

Hitit imparatorluk dönemine tarihlendirilen anıt yatay bir su kaynağının kenarına 19 taş bloğun üstüste konulması ile inşa edilmiş.Yüksekliği 7m. olan anıtın ön tarafında 30x35 m. genişliğinde bir su havuzu bulunmakta. Havuzun içinde farklı balık ve kurbağa türlerini barındıran bir ekosistem oluşmuş durumda. Havuzu yeraltından gelen bir su kaynağı besliyor ve havuzun alt kısmından akarsuya dönüşerek yoluna devam ediyor. Havuz bu şekli ile minik bir baraj işlevini üstlenmiş durumda.

Bu anıtın bulunduğu bölge, Boğazköy Yazılı Kaya'dan sonra ikinci önemli dini merkez olarak konumlanmakta. Anıtta Hurili ve Hititli tanrılar birlikte betimlenmişler. Anıtın ön yüzünde alt sırada dağ tanrıları ile yeraltı kaynaklarının tanrıları, güneş kursunun altında tahtında oturan güneş ve fırtına tanrısı, bunların arasında göğü taşıyan kanatlı cinler, boğa adam figürleri ile anıtın iki yanında pınar tanrıçaları yer almaktadır. Anıtın karşısında havuzun içinde tahta oturur vaziyette tanrı, tanrıça figürleri ile havuzun dış kısmında üçlü boğa platformu bulunmaktadır. Anıt çevresindeki bazı heykelcikler ve taşlar yine Fasıllar bölgesindeki önemli Hitit yerleşim merkezlerinden taşınmış buraya ve bazıları maalesef defineciler tarafından götürülmüş veya tahrip edilmiş.

Eflatun ismi bu bölgenin mitolojik tarihçesinde sıklıkla geçmektedir. Burada kastedilen filozof Platon değil, su ile ilgili, baraj yapımı, kanalet inşası gibi mühendislik birikimi olan kilise babası Amphilokios a (MS 340) verilmiş bir ünvan olduğuna inanılır. Bundan sonra suyun bulunması, dizginlenmesi, şehire getirilmesi yardımı bulunanlar Eflatun ünvanı ile taçlandırılmışlardır.

Maalesef bölgede yaşayan birkaç kişiden aldığım bilgi, pınarın da içinde bulunduğu ve çevresinde sit alanı olarak ilan edilen bölgenin bir bölümünün imara açılmakta olduğu. Anıtın çevresinde piknik yapmaya özendirilen kameriyelerin çevresi yine çöplüğe dönmüş maalesef. Bu değerleri koruyamayan yerel ve merkezi yönetimler "geldikleri gibi...

Onze eerste kennismaking met de Hetthieten is Eflatun Pinar. De Hetthieten waren eens een machtig rijk dat zich uitstrekte van de westkust van Turkije tot aan Kanaän. Abraham kocht de spelonk van Machpela van Efron de Hethiet in Genesis 23.

Eflatun Pinar is een Hettitsich bronheiligdom waar priesters magie bedreven. Oudere ingewijde vrouwen pleegden er waarzeggerij. Ze meenden dat het heiligdom de woning was van een godheid die te vriend moest worden gehouden. Voor ons is het lastig om de magische en overmatig spirituele leefwereld van de oude Hetthieten te begrijpen. Toch zien we hier wel een goed voorbeeld van hun religieuze praktijken.

Het meest opvallend is het stenen monument van 7 bij 7 meter. De stormgod Teshub en Aroma, de godin van de zon worden afgebeeld in het centrale deel. Om hem heen zien we zonneschijven met vleugels eroverheen. De godheden worden omringd door tien hybride wezens die deze schijven vasthouden, die hoogstwaarschijnlijk de zielen voorstellen. De basis van het monument is versierd met afbeeldingen van vijf berg- en ondergrondse godheden. (Bij de Grieken noemen we dit Chtonisch goden) De reliëfs die de goden van de onderwereld afbeelden, hebben openingen die ooit de functie van een fontein dienden.

De hele compositie van het monument is een scène die de kosmos illustreert: de hemelen bovenaan, de aarde eronder en daartussen - de goden en de zielen die de hemel ondersteunen. Op het metselwerk aan de beide zijden van het centrale monument zijn de reliëfs, die de godin van de stromen afbeelden, symmetrisch geplaatst.

Bij de ingang ligt nog een enorm rotsblok met de beelden van drie stieren. Dit decoratieve element staat niet op zijn oorspronkelijke plek, omdat het werd gebruikt als dam in de Romeinse tijd. Zo kon men het reservoir vullen.

Bij de auto is het opletten dat er geen katten en eenden in de auto komen. De dieren lijken hier wel uitgehongerd. De grote bouwwerkzaamheden geven aan dat de Turkse overheid hier waarschijnlijk een grotere betaalde attractie van wil maken. Mogelijk wordt de site dus nog gesloten, aanrader om het nu vast...