Edirne Uzunköprü, dünyanın en uzun tarihi taş köprüsüdür.
Osmanlı Sultanı II. Murad tarafından 1426–1443 yılları arasında yaptırılmıştır. Başmimarı Müslihiddin Bey ve Mimar Mehmet’dir .
Kaynaklarda Cisr-i Ergene ("Ergene Köprüsü") olarak geçer; Edirne ile Balkanlar arasında stratejik geçit oluşturmuştur .
Yapısal Özellikler
Köprünün orijinal uzunluğu 1.392 m, genişliği 6,80 m idi. Günümüzde bazı kemerlerin gömülmesi ve yıkılması nedeniyle kullanılabilir uzunluk yaklaşık 1.238 m’ye düşmüştür .
Toplam 174 kemerliydi, bugün 171 görünür durumda (2 gömülü, 1 birleşmiş kemer) .
Kemerler içinde hem sivri hem yuvarlak açıya sahip olanları bulunur; yüksekliğine göre değişken açıklıklara sahiptir .
Temelleri alüvyon zemin üstüne yerleştirilmiş ahşap ızgara sisteme dayanır; bu yapı, nehrin taşkın dönemlerinde yapıyı korumayı amaçlar .
Köprü, Anadolu ve Balkanlar arasında nehir geçişini güvenli hale getirip Osmanlı ordularının kış bile geçişine imkan tanırdı .
Yüzyıllar içinde birçok onarım geçirmiştir; özellikle 1964–1971’de genişletme çalışmasıyla genişliği 5,24 m’den 6,8 m’ye çıkartılmıştır. Beton kaplama uygulaması kimliğinin zarar görmesine yol açmıştır .
2013 yılında ağır araç trafiğine kapatıldı; 2021 itibarıyla kapsamlı restorasyona alınmış ve bazı gömülü kemerlerin açığa çıkarılması hedefleniyor .
Köprü, 2015 yılında UNESCO Geçici Dünya Mirası Listesine dahil edilmiştir .
Köprüyle birlikte çevresine çarşı, hamam, cami ve kervansaraylar da yaptırıldı (tümüne “Uzunköprü külliyesi” denir).
Süsleme ve Motifler
Aslan figürleri: Köprünün korkuluk taşlarında ve kilit taşlarında yer alan aslan kabartmaları, güç, kudret ve cesareti temsil eder. İslami kültürde ayrıca Hz. Ali’yi simgeler. Bir köşede zincirlenmiş bir aslan ve yanında vazo ile dal detayı dikkat çeker .
Üç aslan kabartması: Başları yuvarlak bir çerçevede birleşik halde tasarlanmış üçlü aslan motifi, köprünün en öne çıkan figürlü süslemelerindendir .
Fil kabartmaları: Güç, zenginlik ve uzun ömür simgesi olan fil figürleri köprünün bazı kemerlerinde bulunur. Biri orijinal, diğeri ise büyük onarım sırasında eklenmiş gibi durmaktadır .
Lale kabartmaları: Korkuluk taşlarında vazoda lale motifleri işlenmiş. Osmanlı’da lale, Allah ve hilal sembollerine bağlantı nedeniyle kutsal kabul edilirdi .
Dilimli palmetler ve rumi yapraklar: Kilit taşlarında yer alan bu yüksek kabartma motifler, Osmanlı taş süsleme estetiğinde yaygın biçimde kullanılmıştır .
Altı kollu yıldızlar, sekizgen ve onikigen desenleri: Kufi yazılarla çevrelenmiş geometrik düzenlemeler kilit taşları ile kemer duvarlarında yer alır. Özellikle “el‑Mülkü lillâh” gibi dini ifadeler kabartmalı şekilde işlenmiştir .
Geometrik çerçeveler ve madalyonlar: Lotus desenleriyle doldurulmuş dairesel ya da çok kenarlı çerçeveli motifler, köprünün estetik bütünlüğüne katkı sağlar .
Kuş ve aslan sahneleri: Kemer duvarlarında betimlenen sahneler arasında bir ceylana saldıran kartal ya da bir aslanı kuyruğundan yakalayan hayali kuş figürü gibi dramatik tasvirler de yer almaktadır .
İnsan başlı aslan figürü: Korkuluk taşında insan başı ve iki ağaca basan aslan kabartması bulunur; bu motif Osmanlı sembolizmi içinde sıra dışı sayılır .
Uzunköprü Tarihi
Sultan II.Murat tarafından ERGENE kenti adı ile kuruldu. Rumeli yakasında kurulan ilk Türk kentidir.
Padişah II. Murat, Varna seferinden dönerken su taşkınları nedeniyle Ergene Nehri'ni geçememiş, Ergene Köprüsü'nü ve yanına bir külliye (çok işlevli yapı topluluğu) yaptırmıştır. Anadolu’dan getirttiği Türk göçmenleri yerleştirdi.
19.yüzyılda iki kez Rus işgaline uğradı. Birinci Balkan Savaşı'ndan sonra Bulgarlar'ın ve Birinci Dünya Savaşı ertesinde Yunanlılar'ın eline geçti. Büyük Zafer’den sonra; 18 Kasım 1922 tarihinde kurtuldu.
Kasabanın adı Cisr-i Ergene olduğu halde, 1873 yılında yeni istasyon binasına "Uzunköprü" levhası asılmış ve tren tarifelerinde de Uzunköprü yazılmıştır. Sonuçta 1917 yılında çıkan Devlet Salnamesinde, ilçenin resmi adı Cisr-i Ergene bırakılmış ve halkın benimsediği Uzunköprü adı kabul...
Read more
Learn more insights from Wanderboat AI.
