Chùa Lim - Hồng Ân Tự — Local services in Bắc Ninh province

Hội Lim là một lễ hội lớn đầu xuân vùng Kinh Bắc được tổ chức từ ngày 12 đến 14 tháng Giêng hàng năm, trên địa bàn huyện Tiên Du tỉnh Bắc Ninh. Có giả thuyết cho rằng hội Lim có nguồn gốc từ hội chùa, hội hát, liên quan đến tiếng hát của chàng Trương Chi trong truyền thuyết Trương Chi - Mỵ Nương mà dấu xưa để lại là hình vết dòng sông Tiêu Tương khá rõ ở các làng quê vùng Lim. Hội Lim là hội của những làng xã cổ nằm quanh núi Lim và đôi bờ sông Tiêu Tương .

Hội Lim trở thành hội hàng tổng (hội vùng) vào thế kỷ 18. Khi quan trấn thủ xứ Thanh Hóa  Nguyễn Đình Diễn là người thôn Đình Cả, Nội Duệ, xứ Kinh Bắc, có nhiều công lao với triều đình, được phong thưởng nhiều bổng lộc, đã tự hiến nhiều ruộng vườn và tiền của cho tổng Nội Duệ trùng tu đình chùa, mở mang hội hè, gìn giữ thuần phong mỹ tục. ông còn cho xây dựng trước phần lăng mộ của mình đặt tên là lăng Hồng Vân trên núi Lim. Do có nhiều công lao với hàng tổng và việc ông đặt hậu ở chùa Hồng ân, nên khi ông mất nhân dân tổng Nội Duệ đã tôn thờ làm hậu thần, hậu Phật hàng tổng. Văn bia lăng Hồng Vân có tên Hồng Vân từ bi ký niên đại Cảnh Hưng 30 (1769) hiện giữ ở đình thôn Đình Cả đã cho biết khá rõ lai lịch, công trạng và việc thờ phụng hậu hàng tổng Nguyễn Đình Diễn mỗi năm hai dịp vào "ngày sinh" và "ngày hóa" của ông tại lăng Hồng Vân và chùa Hồng ân trên núi Lim. Song trải tháng năm lịch sử, hội Lim đã có nhiều lớp văn hóa, trong đó người ta chỉ tổ chức tế lễ hậu thần vào một dịp là ngày 13 tháng giêng trùng với hội chùa Lim. Chính vì vậy mà có hội Lim và đây là hội hàng tổng

Phần lễ

Ngày 13/1 Âm lịch, ngày hội chính,. Vào 8h sáng, Hội Lim được mở đầu bằng lễ rước. Đoàn rước với đông đảo người dân tham gia trong những bộ lễ phục ngày xưa, sặc sỡ sắc màu và cũng vô cùng cầu kì, đẹp mắt kéo dài tới cả gần km.

Trong ngày lễ, có nhiều nghi lễ và tục trò dân gian nổi tiếng, trong đó có tục hát thờ hậu. Buổi sáng ngày 13 tháng giêng toàn thể quan viên, hương lão, nam đinh của các làng xã thuộc tổng Nội Duệ phải tề tựu đầy đủ tại lăng Hồng Vân để tế lễ hậu thần. Trong khi tế có nghi thức hát quan họ thờ thần. Để hát thờ, các bọn quan họ nam và nữ của tổng Nội Duệ đứng thành hàng trước cửa lăng hát vọng vào. Trong khi hát, họ chỉ được hát những giọng lề lối để ca ngợi công lao của thần

Phần hội

Có nhiều trò chơi dân gian như đấu võ, đấu vật, đấu cờ, đu tiên, thi dệt cửi, nấu cơm. Đặc sắc hơn cả là phần hát hội

Là phần căn bản và đặc trưng nhất của hội Lim. Từ hát mời trầu, hát gọi đò đến con sáo sang sông, con nhện giăng mùng. Hội thi hát diễn ra khoảng gần trưa, được tổ chức theo hình thức du thuyền hát quan họ. Tại một hồ nước nhỏ sát bên cánh đồng làng Lim, chiếc thuyền hình rồng được sơn son thiếp vàng rời bến trong những câu hát đậm đà nghĩa tình. Một bên thuyền là các liền chị, đối diện là những em nhỏ súng sính trong những tà áo tứ thân. Các liền anh thì đứng hoặc ngồi sát hai phía đầu và cuối thuyền. Tối ngày 12 sẽ là đêm hội hát thi quan họ giữa các làng quan họ. Mỗi làng quan họ có được dựng một trại tại phần sân rộng của đồi Lim. Đây là phần hội hay nhất của cả lễ hội Hội Lim.

Hội Lim lễ hội lớn của vùng Kinh Bắc ,với những hoạt động phong phú của lễ và hội đã có nội dung và tầm cỡ lễ hội văn hóa dân gian Kinh Bắc, gần như hội đủ những hoạt động văn hóa nghệ thuật và tín ngưỡng tâm linh của các lễ hội trên vùng quê Bắc Ninh - mảnh đất được coi là vương quốc của lễ hội dân gian Việt...

DI TÍCH LỊCH SỬ NÚI LIM-CHÙA HỒNG ÂN

Núi Lim - Hồng Ân sơn - là quả núi nhỏ, nằm ngay tại trung tâm của thị trấn Lim, huyện Tiên Du. Chùa Hồng Ân đặt trên đỉnh núi Lim là một di tích còn lưu giữ nhiều giá trị thông qua các di vật còn lưu giữ trong chùa. Chùa Hồng Ân là địa điểm hội tụ của đông đảo khách thập phương về dự hội Lim - hội hát quan họ nổi tiếng của xứ Bắc từ xưa đến nay. Chùa Hồng Ân được khởi dựng từ bao giờ thì nay chưa có tư liệu cụ thể, chính xác. Nhưng theo một số tư liệu ở địa phương thì có thể chùa được xây dựng vào thế kỷ XV; được trùng tu, mở rộng nhiều lần vào các thế kỷ XVIII - XIX. Đến nay, công trình kiến trúc của chùa bao gồm nhiều đơn nguyên như tam quan, gác chuông, tam bảo, nhà tổ, nhà thờ mẫu... Cùng với đó là nhiều cổ vật quý có giá trị như: chuông đồng ”Hồng An tự chung” đúc năm 1795, chuông đồng nhỏ đúc năm 1850; hệ thống sắc phong gồm 16 đạo trong đó có 2 đạo sắc ghi niên đại Cảnh Hưng thứ 44 (1783) còn lại là của thời Nguyễn. Núi Lim và chùa Hồng Ân là địa điểm ghi dấu nhiều sự kiện quan trọng của lịch sử cách mạng nước ta cũng như của địa phương. Ngày 4/8/1929, tại núi Hồng Vân, hơn 20 hội viên tiên tiến của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên của hai tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang đã được triệu tập để thành lập Đảng bộ Đông Dương Cộng sản Đảng Bắc Ninh - Bắc Giang. Sau hội nghị hợp nhất ở Hương Cảng, tháng 2 - 1930, tổ chức này chuyển thành Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam tỉnh Bắc Ninh - Bắc Giang. Đồng chí Phạm Văn Chất được giữ chức Bí thư tỉnh ủy. Đảng bộ Đông Dương Cộng sản Đảng Bắc Ninh - Bắc Giang được thành lập chứng tỏ mối quan hệ khăng khít về truyền thống đấu tranh của hai tỉnh, tạo ra điều kiện cơ bản để quyết định những bước nhảy vọt của tiến trình đấu tranh cho độc lập tự do của đất nước. Núi Lim cũng là nơi các đồng chí Nguyễn Văn Cừ, Ngô Gia Tự… thường qua lại trong quá trình hoạt động cách mạng của mình. Núi Lim - Chùa Hồng Ân được Nhà nước xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia...

Hội Lim là hội của chùa Lim Bắc Ninh. Hội Lim trở thành hội hàng tổng (hội vùng) vào thế kỷ 18. Khi quan trấn thủ xứ Thanh Hóa Nguyễn Đình Diễn là người thôn Đình Cả, Nội Duệ, xứ Kinh Bắc, có nhiều công lao với triều đình, được phong thưởng nhiều bổng lộc, đã tự hiến nhiều ruộng vườn và tiền của cho tổng Nội Duệ trùng tu đình chùa, mở mang hội hè, gìn giữ thuần phong mỹ tục. Ông còn cho xây dựng trước phần lăng mộ của mình đặt tên là lăng Hồng Vân trên núi Lim. Do có nhiều công lao với hàng tổng và việc ông đặt hậu ở chùa Hồng ân, nên khi ông mất nhân dân tổng Nội Duệ đã tôn thờ làm hậu thần, hậu Phật hàng tổng. Văn bia lăng Hồng Vân có tên Hồng Vân từ bi ký cho biết khá rõ lai lịch, công trạng và việc thờ phụng hậu hàng tổng Nguyễn Đình Diễn mỗi năm hai dịp vào “ngày sinh” và “ngày hóa” của ông tại lăng Hồng Vân và chùa Hồng ân trên núi Lim.

Trải tháng năm lịch sử, hội Lim đã có nhiều lớp văn hóa, trong đó người ta chỉ tổ chức tế lễ hậu thần vào một dịp là ngày 13 tháng giêng trùng với hội chùa Lim Bắc Ninh. Chính vì vậy mà có hội Lim và đây là...