Chua Hoi Ton — Local services in Xã Quới Sơn

So với các chùa cổ nhất nam Bộ như : Giác Lâm (Tp Hcm), Tây An ( núi Sam, Châu Đốc), Tam Bảo, Phù Dung ( Hà Tiên, Kiên Giang)…thì chùa Hội Tôn xếp vào hàng Cổ Tự của Tây Nam bộ. Theo quyển Kiến Hòa- Bến Tre xưa của tác giả Huỳnh Minh chùa  Hội Tôn được xây dựng từ đời Cảnh Hưng (1740), nguyên thủy  là một cái am tu của Hòa thượng Long Thiền, thế danh Đạt, người Quảng Ngãi vào khai sáng. Còn theo quyển Lịch sử những ngôi chùa Phật do Ban Đại diện Phật giáo huyện Châu Thành (Bến Tre) biên soạn, Hội Tôn cổ tự do bà Cù Thị Báo và con gái Trần Thị Mỗi ở ấp Quới Hòa Đông tạo lập, ban đầu chỉ là thảo am, rồi những người mộ đạo quanh vùng thỉnh Hòa thượng Long Thiền về trụ trì hoằng dương Phật pháp. Nhờ sự ủng hộ của bá tánh, Hòa thượng xây dựng chùa khang trang hơn và vận động đắp con đường dài 500m từ chùa qua cánh đồng lầy, dân gian gọi là Lộ Chùa. Di vật của Hòa thượng còn để lại là bức hoành bằng gỗ chạm rồng, khắc tên chùa. Khoảng năm 1799, Hòa thượng Long Thiền theo ghe bầu trở về nguyên quán và viên tịch ở Quảng Ngãi, chùa Hội Tôn do Hòa thượng Khánh Hưng (đời thứ 36 thiền phái Lâm tế chánh tông) kế thế trụ trì. Hòa thượng Khánh Hưng là người có công lớn trong việc trùng tu Hội Tôn tự. Nhờ huê lợi từ 27 mẫu đất giao cho bổn đạo canh tác trích nộp làm kinh phí, nhưng công trình đã phải nhiều lần đình chỉ do thời cuộc và kéo dài mãi đến 1805 mới hoàn thành Hiện tại chùa đã trải qua 18 đời trụ trì 1: Hoà thượng Long Thiền (1740-1799) 2: Hoà Thượng Khánh Hưng ( Tổ Trí -Khánh Hưng) (1800-1826) 3:Hoà thượng Bảo Chất (Tiên Định - Bảo Chất )(1826-1850) 4: Hoà thượng Quảng Giáo ( Minh Chánh Quảng Giáo)(1850-1875) 5: Hoà thượng Tâm Định ( Như Ưng Tâm Định)(1875-1908) 6: Giáo thọ Chánh Hoà ( Như Niệm Chánh Hoà)(1908-1910) 7: Hoà thượng Chơn Tịnh ( Chơn Tịnh - nguyên Thế)(1910-1932) 8: hoà thượng Quảng Tài ( Minh Thu-Quảng Tu)(1932-1934) 9: hoà thượng Tâm Thông (Tâm Thông- Thục Hảo)(1937-1944) 10: hoà thượng Quảng Đạo (1944-1952) 11: Hoà thượng Thiện Tường ( Thanh Giới- Chơn Như)(1957-1962) 12: Hoà Thượng Hiển Pháp (Ngộ Chơn- Thiện Chơn)(1962-1965) 13: đại đức Thiện Hồng (1965-1968) 14: ni sư Giác Hoà (1972-1975) 15: giáo thọ Phước (Quảng Huệ- Thục Phước)(1975-1986) 16: đại đức Thiện Tánh (1986-1992) 17: hoà thượng Hoằng Đạt ( Nhựt Quang-Lệ Thiện)(1992-2010) 18: thượng toạ Thích Minh Hải (2010- nay)

Chùa vừa được trùng tu mới lại vào vài năm trở lại đây. Lưu giữ nhiều hiện vật voi cùng quý giá: đại hồng chung 1805, tượng đồng Thập Điện Minh Vương 1886, một số hoành phi, mộc bản thế kỷ XViii, XIX, các cây cổ thụ…. Đó là đôi nét tóm tắt sơ lược do tôi tìm hiểu qua tư liệu xin được chia sẻ cùng người hữu duyên Nam mô...

Tương truyền vào năm 1740, khi Hòa thượng Long Thiền, tục danh là Đạt, người quê ở tỉnh Quảng Ngãi theo đường biển vào Nam để hoằng dương đạo pháp. Sau khi vào cửa Tiền Giang, ngài cho thuyền đi ngược dòng sông, ngắm nhìn địa thế hai bên bờ sông tỉnh Bến Tre. Thấy nơi đây cảnh sắc thanh tịnh, ngài bèn dừng thuyền và kết hợp với bá tánh địa phương đốn cây, dọn gai gốc, dựng lên một thảo am nhỏ dùng làm nơi tu hành. Trải dài theo thời gian, biết bao thay đổi bởi thiên tai, chiến tranh nên ngôi chùa phải trải qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo nên có tên gọi và diện mạo như ngày nay. Hội Tôn cổ tự hiện nay tọa lạc trong một khuôn viên rộng hơn 1 ha, tại ấp Quới Hòa Đông, xã Quới Sơn, huyện Châu Thành. Đến chùa Hội Tôn, du khách phải bước qua một khoảng sân rộng để vào tòa chính điện. Trong khu hoa viên, du khách sẽ được đắm mình trong cảnh sắc thanh tịnh của chốn thiền môn với nhiều cây cổ thụ và hoa kiểng có hình dáng và màu sắc phong phú, đa dạng. Tại đây, du khách sẽ bắt gặp một cây dương đã ngoài 200 tuổi mà người ta cho rằng do vị hòa thượng trụ trì đời thứ 2 của Hội Tôn cổ tự là cụ tổ Khánh Hưng trồng lên, hay một cây khế đã hơn 150 tuổi cùng hai cây sala song trụ, trổ hoa đầy quanh thân cây. Đặc biệt, tại đây được an trí miếu và nhiều tượng thờ thần Phật. Bên phải lối đi là miếu thờ Thủy thần, và giữa hai cây sala là tượng Phật nhập niết bàn, tượng Quán Thế Âm Bồ tát lộ thiên, tượng Thích ca Mâu ni, Bổn sư thành đạo, bên trái là miếu thờ Sơn thần và tượng Phật tọa thiền dưới...

Chùa tọa lạc tại ấp 8, xã Quới Sơn, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre, cách huyện lỵ Châu Thành khoảng 5 km. Chùa được sư ông Long Thiền dựng vào giữa thế kỷ XVIII, dưới triều Chúa Võ Vương Nguyễn Phước Khoát (1738-1765). Vị trụ trì kế tiếp là Thiền sư Khánh Hưng, đời 36 dòng Lâm Tế đã trùng tu chùa vào đầu thế kỷ XIX, tôn tạo tượng Phật và pháp khí, đúc đại hồng chung năm 1805. Chùa còn được trùng tu vào các năm 1884, 1947 và 1992. Chùa hiện nay còn giữ một số bản gỗ khắc kinh (chữ Hán), nhiều tượng cổ. Trong vườn chùa có 15 bảo tháp các ngài Bảo Chất, Quảng Giáo, Tâm Định, Chánh Hòa...

Chùa vừa được trùng tu mới lại vào vài năm trở lại đây. Vị trụ trì hiện tại là ĐĐ Thích Minh Hải. Chùa có diện tích 1 ha. Nơi đây có cây Dương trên 200 tuổi và cây khế khoảng 150 năm. Trong chùa có nhà Chính, nhà Tổ, chùa cổ ở...