Holy Monastery The New Monastery of Filosofou — Local services in Municipality of Gortynia

Ιερά Μονή Φιλοσόφου | Η «αρχόντισσα» του Φαραγγιού

Στις 22 και 23 Αυγούστου πανηγυρίζει η Ιερά Μονή Φιλοσόφου Γορτυνίας.

Η Μονή Φιλοσόφου βρίσκεται στην περιοχή «Μονοπόρη» του Λούσιου, 11 χλµ. περίπου νότια της Δηµητσάνας. Αποτελείται από δύο κτιριακά συγκροτήµατα, την παλαιά μονή και τη νέα στη δεξιά μεριά του Λούσιου και οι δύο, απέχουν μεταξυ τους 600 µέτρα. Πρόκειται για την επονοµαζόµενη «αρχόντισσα του Φαραγγιού» του Λούσιου, πλούσια σε ιστορία και σε φυσική οµορφιά.

Το “Κρυφό Σχολειό” η παλαιά μονή είναι χτισµένο στο εσωτερικό μιας σπηλιάς, μήκους περίπου 130µ. και πλάτους 0,50 ως 8 μέτρα, πάνω σ’ έναν απόκρηµνο βράχο, με υψόµετρο 500 µέτρα . Η ίδρυση της υπολογίζεται γύρω στο 936 με 967 από τον Ιωάννη Λαµπαρδόπουλο, με καταγωγή από τη Δηµητσάνα, αρχιγραµµατέα του Αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά.

Εξωτερικά, η Μονή περιστοιχιζόταν από ένα ψηλό τείχος. Στο εσωτερικό υπήρχε ο Ναός, κελλιά, βοηθητικοί χώροι, καθώς και οστεοφυλάκιο όπου φυλάσσονταν τα οστά των Μοναχών. Ο Ναός της Μονής είναι χτισµένος στη βόρεια πλευρά της και έχει χαρακτηριστεί αρχιτεκτονικό κοµψοτέχνηµα! Γιορτάζει την Κοίµηση της Θεοτόκου.

Η Μονή Φιλοσόφου υπήρξε σπουδαίο εθνικό και παιδευτικό κέντρο, αφού, και εδώ λειτούργησε «Κρυφό Σχολειό». Το 1765 ιδρύθηκε, στη Μονή Φιλοσόφου, η Σχολή Δηµητσάνας, που αργότερα, μεταφέρθηκε στη Δηµητσάνα. Γνωστή είναι η Βιβλιοθήκη, με σηµαντικά χειρόγραφα του 12ου αιώνα, που διατηρούσε η Μονή και που, τώρα, φυλάσσονται στην Εθνική Βιβλιοθήκη.

Ο 17ος αιώνας αποτελεί τη χρονική «στιγµή» όπου άκµασε η Μονή Φιλοσόφου.

Το 1691 ιδρύεται ο Ναός της νέας μονής και το 1700 κατασκευάζονται τα δύο κτίρια δίπλα του. Εικάζεται πως, αρχικά, λειτούργησε σα μετόχι του «Κρυφού Σχολειού» άγνωστο παραµένει πότε μεταστεγάστηκε η Μονή Φιλοσόφου.

Η Νέα Μονή αποτελείται από τρία οικοδοµήµατα: την Τράπεζα, τον Ξενώνα, τα κελιά των Μοναχών και τους βοηθητικούς χώρους.

Με βασική αιτία ότι, ο αριθµός των Μοναχών ήταν κάτω των έξι, το 1834, ο Υπουργός Κ.Δ. Σχινάς, διέταξε να διαλυθεί η Μονή και να εκποιηθεί η περιουσία της. Επίσης,με βασιλικό διάταγµα, στις 14/4/1922, εγκρίθηκε η προσάρτηση των δυο Μονών, στη Μονή Τιµίου Προδρόµου ως Μετόχια της. Μετά 160 χρόνια, το 1933, αποφασίζεται η επαναλειτουργία της Μονής Φιλοσόφου. Γιορτάζει στις 23 Αυγούστου την Απόδοση της Κοιµήσεως της Θεοτόκου και πανηγυρίζει και τις εορτές της Αγίας Άννας στις 9 ∆εκεµβρίου και του Αγίου Νικολάου...

Νέα Μονή Φιλοσόφου Η Νέα Μονή Φιλοσόφου στη δυτική πλευρά του φαραγγιού του Λούσιου ποταμού ιδρύθηκε περίπου στα μέσα του 17ου αι. Το καθολικό είναι εγγεγραμμένος σταυροειδής με τρούλο ναός, σύνθετου τετρακιόνιου τύπου και έχει λιτές όψεις με φτωχή κεραμοπλαστική διακόσμηση. Οι τοιχογραφίες που κοσμούν το ναό (1663) είναι κρητικής τεχνοτροπίας και αποδίδονται στο ζωγράφο Βίκτωρα. Διαθέτει επίσης αξιόλογο ξυλόγλυπτο τέμπλο.

Το νέο καθολικό κτίστηκε από τους πατέρες της παλαιάς μονής και αγιογραφήθηκε με δαπάνη του "Μαυραϊδή-πασά" από τη Στεμνίτσα. Στη Νέα Μονή, από τα μέσα του 17ου έως τα μέσα του ΙΗ΄ αιώνα λειτουργούσε σχολή Γορτυνίων κληρικών, που ανέδειξε ηγετικές μορφές της Εκκλησίας (π.χ. τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄). Μεταξύ των ετών 1834-6 η μονή διαλύθηκε με απόφαση της Βαυαρικής Αντιβασιλείας, η περιουσία της δημεύθηκε και πωλήθηκε σε ιδιώτες.

Έχουν πραγματοποιηθεί εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης του κτηρίου των κελλιών στα ΝΔ του Καθολικού και διαμόρφωσης πεζοδρόμων προσπέλασης στη Μονή. Πρόσφατα εγκρίθηκαν και δρομολογούνται εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης της βόρειας πτέρυγας των κελλιών (στα Δ) και του Καθολικού.

Στο φαράγγι του Λουσίου ποταμού υπάρχει πληθώρα μνημείων θρησκευτικών (ναοί και Μονές, ασκηταριά, ερημητήρια) και κοσμικών (νερόμυλοι, νεροτριβές, μπαρουτόμυλοι, ταμπακόμυλοι κλπ).

Από τα σημαντικότερα είναι η Παλαιά Μονή Παναγίας του Φιλοσόφου (ναός 10ου αιώνα), η Μονή του Τιμίου Προδρόμου (τέλη του 16ου αιώνα), η Μονή Αιμυαλών, η παλαιά και η νέα Μονή Ατσιχόλου, ο ΄Αγιος Ανδρέας Γόρτυνος.

Σήμερα λειτουργεί ως ανδρική μονή, παράρτημα της Μονής Τιμίου...

Two for the price (free) of one. Firstly you come to the 'new' Monastery which I recall was 16th C. Very cool peaceful courtyard (with WC). Priest gives you drink and biscuit, chats and sells you an Icon. Then you are directed to the 'old' Monastery which is more like 13th C. That's a further climb down and then back up to a narrow ruin built into a cliff face. Great views of Prodomo. Also very atmospheric, You think of British Health & Safety...