Suối Giải Oan — Local services in Uông Bí

GIẢI OAN CHO SUỐI GIẢI OAN - THÔNG TIN SAI VỀ VỀ 1 DANH THẮNG QUỐC GIA.

Sách “Cõi thiêng Yên Tử’ do ông Thi Sảnh và Giáo sư Hà Văn Tấn là tác giả. Bài “Từ Giải oan đến Bia Phật” có đoạn: “Chuyện cũ kể rằng: Khi Trần Nhân tông xuất gia đến Yên Tử tu hành, một trăm cung phi vốn trước đó hầu hạ ông ở cung vua, cũng lặn lội tìm đường đến Yên Tử, xin theo ông. Nhưng Trần Nhân tông khuyên họ trở về làm lại cuộc đời. Để tỏ lòng trung với vua, mọt trăm cung phi liền trầm mình xuống suối Hồ Khê, dưới chân núi Yên Tử. Một số cung phi bị chết đuối. Để giải oan cho linh hồn họ, Trần Nhân tông cho dựng chùa thờ cúng, chùa ấy gọi là chùa Giải oan. Suối Hồ Khê nơi các cung phi trầm mình, cũng từ đó mang tên Giải oan. Số cung phi cứu được thoát chết, vua cho tập trung dưới chân núi, làm nhà cho ở, cấp ruộng đất cho cầy cấy, cho lấy chồng sinh con, lập thành làng Nương, làng Mụ tức xã Thượng Yên Công ngày nay” ( Tr 27 sách “Cõi thiêng Yên Tử”).

Những thông tin này còn được khắc trên bia đá, được các hướng dẫn viên thuyết minh cho khách tham quan. Tuy nhiên, khi nhà văn lịch sử Hoàng Quốc Hải tìm hiểu rất nhiều tư liệu sử thì đã khẳng định:

KHÔNG CÓ TƯ LIỆU SỬ NÀO GHI CHÉP VỀ VIỆC "100 CUNG NỮ TRẦM MÌNH" “Thánh đăng lục” là sách ghi chép các sự kiện xảy ra trong cuộc đời 5 vị vua đời Trần và "Tam tổ thực lục" ghi chép về ba vị tổ của phái Trúc Lâm Yên Tử đều không đả động gì đến việc 100 cung nữ theo vua khi ngài xuất gia lên Yên Tử. Một loạt các sách sử khác như "Đại việt sử ký toàn thư", “Kiến văn tiểu lục” của Lê Quí Đôn, “Việt sử yếu” của Hoàng Cao Khải, “Việt Nam sử lược” của Trần Trọng Kim, “Lịch sử Việt Nam” của Lê Thành Khôi đều không có một thông tin nào về 100 cung nữ theo vua Trần Nhân tông rồi trầm mình (tự vẫn) tại dòng suối này.

Duy chỉ có Đại Việt sử ký tiền biên” của Ngô Thời Sỹ và Khâm định Việt sử thông giám cương mục” của Quốc sử quán triều Nguyễn chép sự việc: “Thượng hoàng lại xuất gia đi tu ở núi Yên Tử. Đến Long Động từ biệt các cung tần mỹ nữ, cho họ được tự do. Người nào không muốn về quê thì cấp ruộng làm nhà ở dưới chân núi cho họ ở. Thượng hoàng thường về Thiên Trường ngự ở cung Trùng Quang”

Vua Trần Nhân Tông đi tu theo hạnh đầu đà tức là tu khổ hạnh, tu sĩ phải xả bỏ tất cả để dấn thân. Ăn chỉ dùng một bữa chay duy nhất vào đúng giờ ngọ, ngủ phải ngủ ngồi, không chăn chiếu, giường phản. Như vậy Trần Nhân tông phải chuẩn bị hết sức chu đáo để không còn gì vướng bận. Vì vậy khó có chuyện các cung nữ dám theo ông vào lúc này.

ĐI TÌM “LÀNG NƯƠNG” “LÀNG MỤ”. Các tiến sĩ của Viện Hán Nôm sau một thời gian tìm kiếm công phu bằng mọi công cụ kiếm tìm, đều không thấy hai tên “làng Nương”, “làng Mụ” xuất hiện ở bất cứ khu vực nào trong huyện Yên Hưng xưa và quanh vùng Uông Bí, Yên Tử ngày nay.

SUỐI GIẢI OAN, NGUỒN GỐC TỪ ĐÂU? Sau khi khảo sát tất cả các ban, bệ thờ trong chùa Giải Oan, tất cả đều là thờ Phật và các nhân vật liên quan đến đạo Phật, không có một chỗ nào dành cho việc thờ cúng các cung phi chết đuối. Vua Trần Nhân tông đã đi khắp nước vận động nhân dân xóa bỏ việc thờ các tạp thần, xóa bỏ các tập tục mê tín dị đoan. Một giáo chủ của một dòng thiền lớn, không thể nào sư Trần Nhân Tông lại làm một việc trái đạo.

Ở mỗi trung tâm Phật giáo lớn tại các nơi rừng núi thâm cùng tại phía Bắc Việt Nam, thường có “Suối Giải oan”.

Giải oan ở đây có nghĩa là hóa giải tất cả các tiền oan nghiệp chướng, quyết tâm chấm dứt mọi hệ lụy trần thế để vào cõi tịnh tu. Vì vậy tại trung tâm Phật giáo, các Sa di muốn vào được cõi Sa môn phải trải qua các Suối Bạc, Suối Vàng, tức là các của cải quí nhất trên đời như bạc, vàng của trần thế đều trả lại cho trần thế, và tắm mình trong Suối Giải oan, tức là hóa giải tất cả mọi thứ nghiệp chướng mang theo từ các kiếp trước, để thanh thản bước vào thế giới phật.

Sự thật là như vậy chứ có ai phải chết oan khuất trong các dòng suối mang tính...

“Giải hết nỗi lòng ngay với chúa.

Oan theo dòng nước sạch cùng vua” ( Nguyễn Thượng Hiền)

Cái tên của dòng suối này được bắt nguồn từ giai thoại: Sau 2 lần lãnh đạo nhân dân đánh thắng quân Nguyên Mông, vua Trần Nhân Tông đã quyết từ bỏ ngai vàng về tu ở Yên Sơn, sáng lập ra Thiền phái Trúc Lâm và xây dựng nơi đây trở thành trung tâm văn hóa, kinh đô Phật giáo của Đại Việt. Vì không muốn vua cha ở lại núi Yên Tử nên vua Trần Anh Tông ngầm sai các cung tần mỹ nữ tìm đến can ngăn, nhưng Trần Nhân Tông vẫn một lòng theo đạo và khuyên mọi người hãy trở về với triều đình hoặc quay về quê cũ làm ăn. Để tỏ lòng tận trung với thánh thượng, các cung nữ đã nhảy xuống dòng suối Hổ Khê quyên sinh... Vua Trần xót thương cho số phận của họ nên đã lập đàn tràng làm lễ siêu độ, đồng thời lập ra chùa Giải Oan. Dòng suối Hổ Khê cũng được đổi tên thành suối Giải Oan từ đó. Suối Giải Oan trở thành ranh giới giữa đời thường và sự nghiệp hành đạo.Đàn tràng nơi cúng giải oan cho các cung nữ chết đuối sau được lập thành chùa để thờ Phật, chùa cũng từ đó mà có tên là Giải Oan. Chùa gợi nhớ về sự kiện bắt đầu cuộc đời tu hành tại vùng núi Yên Tử của Trần Nhân Tông. Cũng tại khu vực chùa Giải Oan ngoài chùa chính ra còn có nhà thờ Mẫu, nơi thờ các vị thánh mẫu có mối liên hệ từ các vị cung nữ đã trẫm mình tại dòng suối Giải Oan. Đây là khu vực chùa đặc biệt so với các khu vực chùa khác trong hệ thống chùa chiền Yên Tử, là chùa duy nhất có nhà Mẫu.

Người dân ở đây cho biết nước ở suối Giải Oan bốn mùa đều trong nhờ nó bắt nguồn từ suối Vàng và thác Tử, cạnh chùa Vân Tiêu, nước chảy quanh co rồi hợp dòng trước khi đổ vào suối Giải Oan. Đi đến dòng suối, hơi nươc mát lạnh phả vào cơ thể cùng với không gian núi rừng yên tĩnh, nửa hư ảo tạo một cảm giác man mác dâng lên trong lòng mỗi thực khách khi dừng chân nơi đây. Có người còn uống nước giải oan với lòng mong muốn được xua tan mọi oan khuất, phiền não. Nhiều người đến chùa Giải Oan để đốt lên một vài nén nhang tưởng nhớ đến người xưa và tìm sự thanh thản cho tâm hồn.Bao năm qua đi, ngoài giai thoại dẫn đến tên gọi “ suối giải oan” xung quanh nó đã xuất hiện bao nhiêu những câu chuyện kì bí khác được người dân nơi đây truyền tai nhau, dòng suối vẫn ở đó êm đềm chảy giữa không gian núi rừng đại ngàn dưới, trở nên bí ẩn, thách thức sự tò mò của nhiều người. Bạn có muốn tận mắt khám phá những điều thú vị xoay quanh Yên Tử, đặc biệt là dòng suối này không, Mùa xuân này, hãy để Du lịch An Tâm đồng hành cùng bạn trong chuyến du lịch Yên...

Trước đây muốn leo lên Chùa Đồng phải đi qua suối Giải Oan. Sau khi xây xong nhà ga cáp treo mới, con đường dẫn vào suối Giải Oan đã xuống cấp, ko còn đông người hành hương qua lại. Sau 2 lần chiến thắng quân Nguyên -Mông, vua Trần Nhân Tông đã quyết từ bỏ ngai vàng về tu ở Yên Sơn, sáng lập ra Thiền phái Trúc Lâm -Yên Tử và xây dựng nơi đây trở thành trung tâm văn hóa, kinh đô Phật giáo của Đại Việt. Vì không muốn vua cha vào Yên Tử nên Trần Anh Tông ngầm sai các cung tần mỹ nữ tìm đến can ngăn, nhưng Trần Nhân Tông vẫn một lòng theo đạo và khuyên mọi người hãy trở về với triều đình hoặc quay về quê cũ làm ăn. Để tỏ lòng tận trung với thánh thượng, các cung nữ đã nhảy xuống dòng suối Hổ Khê quyên sinh… Vua Trần xót thương cho số phận của họ nên đã lập đàn tràng làm lễ siêu độ, đồng thời lập ra chùa Giải Oan. Dòng suối Hổ Khê cũng được đổi tên thành suối Giải Oan từ đó. Từ đó đến nay, thế sự trải qua bao biến đổi thăng trầm, nhưng câu chuyện về suối Giải Oan vẫn truyền từ đời này sang đời khác như một âm hưởng bất tử về nguồn...