Wat Chumphon Nikayaram — Attraction in Bang Pa-in Subdistrict Municipality

วัดชุมพลนิกายารามราชวรวิหาร

เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร ตั้งอยู่ที่หัวเกาะบางปะอิน มีอาณาเขตติดกับพระราชวังบางปะอิน และอยู่ติดกับแม่น้ำเจ้าพระยา วัดนี้จึงเป็นอีกวัดที่มีวิวทิวทัศน์ที่สวยงาม

ประวัติ วัดชุมพลนิกายาราม สร้างโดยสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ ๕ (พระเจ้าปราสาททอง) ในสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี เมื่อ พ.ศ. ๒๑๗๕ ตรงบริเวณที่เป็นเคหสถานเดิมของพระราชชนนีของพระองค์ ตามหลักฐานจากพระราชกระแสรับสั่งพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พิมพ์ในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๓ ลงวันที่ ๕ พฤศจิกายน ๒๔๑๙ และในประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๒๕ พิมพ์ครั้งที่ ๒ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นพงษาดิศรมหิตป โปรดให้พิมพ์เมื่อ พ.ศ. ๒๔๖ญ

ในปี พ.ศ. ๒๔๕๑ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงปฏิสังขรณ์วัดชุมพลนิกายารามโดยโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนกระเบื้องมุงหลังคาเขียนภาพผนังด้านในใหม่ พื้นภายในเดิมปูด้วยกระเบื้องหน้าวัวเปลี่ยนเป็นปูด้วยหินอ่อน

ภายในวัดชุมพลนิกายาราม มีอาคารศาสนาสถานที่น่าสนใจ คือ พระอุโบสถ พระวิหาร และพระเจดีย์ย่อมุมไม้สิบสอง ซึ่งยังแสดงรูปแบบศิลปกรรมสมัยอยุธยา รัชกาลพระเจ้าปราสาททองอย่างเด่นชัด

พระอุโบสถ อยู่ภายในกำแพงแก้ว ๒ ชั้น เป็นอาคารสี่เหลี่ยมผืนผ้าแบบทรงโรง หลังคาลาดลดหลั่น ๓ ชั้น ด้านหน้าและด้านหลังของพระอุโบสถสร้างเป็นมุขเด็จยื่นออกมา ภายในพระอุโบสถประดิษฐานพระพุทธรูปอดีตพระพุทธเจ้า ๖ พระองค์ และพระพุทธเจ้าสมณโคดม ๑ องค์รวม ๗ องค์ ติดอยู่ที่ผนังพระอุโบสถ คือ ๑. พระพุทธเจ้าวิปัสสี เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย ๒. พระพุทธเจ้าสิฐี เป็นพระพุทธรูปปางสมาธิ ๓. พระพุทธเจ้าเวสสภู เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย ๔. พระพุทธเจ้ากกุสันโธ เป็นพระพุทธรูปปางสมาธิ ๕. พระพุทธเจ้าโกนาคมน์ เป็นพระพุทธรูปปางสมาธิ ๖. พระพุทธเจ้ากัสสป เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย ๗. พระพุทธเจ้าสมณโคดม เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย ลักษณะของพระพุทธรูปประธาน มีพระพักตร์รูปสี่เหลี่ยมพระวรกายตั้งตรง นิ้วพระพักตร์เสมอกัน และพระเพลาที่ผายกว้างแสดงให้เห็นว่าเป็นอิทธิพลของศิลปะอู่ทอง จึงอาจมีข้อสันนิษฐานว่า วัดชุมพลนิกายารามนี้อาจจะเป็นวัดโบราณร้างมาก่อน และได้ร้บการบูรณะครั้งใหญ่เกือบจะเป็นการสร้างใหม่ในสมัยสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง และต่อมาเมื่อได้รับการบูรณะใหม่อีกครั้งในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ได้มีการเขียนรูปพระมหาพิชัยมงกุฎอยู่เหนือเศียรพระพุทธรูป พระประธานพร้อมกับการสร้างพระอุโบสถอดีตพระพุทธเจ้า โดยรอบฝาผนังภายในพระอุโบสถทั้งสี่ด้าน ประดับด้วยภาพจิตรกรรมฝาผนัง เขียนขึ้นในสมัยรัชกาลที่ ๔ เป็นภาพเล่าเรื่องพระพุทธประวัติอดีตพระพุทธเจ้า และพระสมณโคดมในกัลป์ต่างๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับพระพุทธรูปประธานทั้ง ๗ พระองค์ อย่างไรก็ดี ภาพจิตรกรรมฝาผนังทั้ง ๔ ด้าน ส่วนใหญ่ลบเลือน มีเพียงด้านหน้าพระประธานที่ยังเหลืออยู่ในสภาพที่ดี เพดานพระอุโบสถเขียนลายพวงอุบะและพู่กลิ่นที่แขวนประดับตามพระตำหนัก ส่วนบนบานประตูหน้าต่างภายในเขียนลายแท่นบูชาแบบกระบวนจีน ภายนอกพระอุโบสถยังมีรูปแบบฐานโค้งสำเภา มีมุขยื่นทั้งสองด้าน อันเป็นรูปแบบอาคารสถาปัตยกรรมสมัยอยุธยาอย่างเด่นชัด ที่หน้าบันประดับด้วยลายพระมหาพิชัยมงกุฎ อันเป็นพระราชลัญจกรประจำรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และลวดลายภาพชุมนุมพลเพื่อการตั้งทัพ หน้าบันเหนือขึ้นไปสลักภาพทัพทั้งสี่เหล่า ตรงด้านหลังบานประตูหน้าต่างเขียนภาพเครื่องบูชาแบบจีน โดยมีซุ้มประตูหน้าต่างเป็นซุ้มทรงปราสาทยอดปรางค์ มีมุขหน้าและมุขหลังของตัวพระอุโบสถประดิษฐานรูปพระศรีอาริยเมตไตรยภายในซุ้มจระนำ

พระเจดีย์เหลี่ยมย่อมุมไม้สิบสอง ๒ องค์ ก่อไว้ทางด้านหลังของพระอุโบสถ โดยรวมแล้วอาจเทียบได้กับพระเจดีย์สี่เหลี่ยมย่อมุมไม้สิบสอง ๒ องค์ ที่วัดไชยวัฒนาราม อำเภอพระนครศรีอยุธยา แต่พระเจดีย์ทั้ง ๒ องค์ที่วัดชุมพลนิกายาราม ได้รับการบูรณะแล้วในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ปัจจุบันจึงอยู่ในสภาพดี พระเจดีย์ ๒ องค์นี้บรรจุพระบรมธาตุขนาดกลาง ๒ องค์ ขนาดน้อย ๒ องค์ รวม ๔ องค์ ยังมีพระเจดีย์สี่เหลี่ยมย่อมุมไม้สิบสองอีก ๒ องค์ ก่อที่มุมกำแพงแก้วชั้นนอกด้นหน้าพระอุโบสถ เป็นศิลปะสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์

พระวิหาร ตั้งอยู่ด้านหลังพระอุโบสถ เป็นอาคารสี่เหลี่ยมผืนผ้าขนาดเล็ก พระวิหารนี้ตั้งอยู่ระหว่างเจดีย์ ๒ องค์ ภายในพระวิหาร ...

วัดชุมพลนิกายารามเป็นวัดที่สร้างในสมัยพระเจ้าปราสาททอง และได้รับการบูรณะอีกครั้งในสมัยรัชกาลที่ 4

5 สิ่งน่าชมในวัดชุมพลนิกายาราม

ภายในอุโบสถหลังงาม ประดิษฐานพระพุทธรูปที่เป็นตัวแทนพระพุทธเจ้า ๗ องค์หลังสุดตามที่ปรากฏในพระไตรปิฏก อันได้แก่ พระวิปัสสีสิขีพุทธเจ้า พระเวสสภูพุทธเจ้า พระกกุสันธพุทธเจ้า พระโกนาคมนพุทธเจ้า พระกัสสปพุทธเจ้า และพระโคตมพุทธเจ้า

ปริศนาธรรมเสาในพระอุโบสถ ในอุโบสถมีเสาในประธานจำนวน 4 คู่ แต่ละคู่เขียนจิตรกรรมเป็นสีต่าง ๆ โดยไล่จากสีสว่างไปเข้ม โดยที่สีที่สว่างที่สุดจะอยู่ใกล้พระประธานที่สุด สะท้อนปริศนาธรรมว่าจิตใจของคนที่อยู่ใกล้พระธรรมจะมีความสะอาดบริสุทธิ์ ยิ่งห่างไกลจากพระธรรมมากเท่าใด จิตใจก็จะขุ่นมัวมืดมิดมากขึ้น

บานประตูเป็นภาพวาดเครื่องบูชาแบบจีน ที่เขียนขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 4

ผนังด้านหลังพระประธานเป็นรูปพระมหาพิชัยมงกุฏ อันเป็นสัญลักษณ์ของพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

ภาพจิตรกรรมฝาผนังพุทธประวัติ เช่น...

ตามเรื่องที่เล่าสืบกันมากล่าวว่า เมื่อครั้งที่สมเด็จพระเอกาทศรถยังดํารงตําแหน่งอุปราชวังหน้า วันหนึ่งได้เสด็จประพาสทางน้ำมาถึงเกาะบางปะอิน…อันเป็นเหตุให้ได้หญิงชาวเกาะบางปะอินคนหนึ่งเป็นบาทบริจาริกา และสมเด็จพระเอกาทศรถเองก็ออกจะปกปิดเป็นความลับ ซึ่งมีนิทานเล่ากันซุบซิบว่าหญิงนั้นชื่ออิน จึงได้เรียกชื่อเกาะนั้นว่าเกาะบางปะอิน หมายความตามตัวหนังสือว่า เกาะที่พบ (ปะ) อิน ในหนังสือเก่าบางเล่มจึงมักเขียนว่า บางอออินบ้าง บางนางอินบ้าง…ต่อมาหญิง คนนั้นก็มีครรภ์คลอดบุตรออกมาเป็นชาย เมื่อโตขึ้นก็โปรดให้เข้ารับราชการ จนกระทั่งต่อมาได้เป็นพระเจ้าแผ่นดิน ทรงพระนามว่า พระเจ้าปราสาททอง โดย พระเจ้าปราสาททอง ได้สร้างวัดในปี พศ 2175...