Theo văn bia được lập vào rằm tháng Chạp năm Nhâm Thân, Bảo Đại thứ 7, tức năm 1932, chùa Hưng Ký có tên là chùa Vũ Hưng và điện Mai Sau. Chủ nhân của chùa có tên là Trần Văn Thành tức Hưng Ký, một chủ lò gạch ở Cầu Đuống, quê ở Quảng Đông (Trung Quốc) có vợ là bà Vũ Thị Sau, người làng Hoàng Mai, xã Hoàng Mai, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Vũ là họ vợ, Hưng là tên chồng và điện Mai Sau (Mai là tên làng, Sau là tên vợ) được đặt theo cách ghép họ tên của hai vợ chồng chủ nhân.
Chùa không phải được xây dựng từ gỗ, gạch ngói thông thường, mà được làm từ gốm sứ độc nhất vô nhị.
Chùa thờ Phật theo phái Tịnh độ tông và cũng là một trong những chùa có chốn tổ ở Đào Xuyên (Gia Lâm), ngoài ra còn thờ vợ chồng ông bà Hưng Ký.
Các công trình kiến trúc của chùa gồm tam quan (cổng chùa), tam bảo, Phật điện, nhà tổ được bố trí hợp lý, tất cả đều được trang hoàng bởi những bức cuốn bằng gốm sứ, tạc khắc hoa văn tinh xảo qua gần 80 năm vẫn còn bóng màu men gạch.
Chùa có Tam quan, toà Tam bảo, nhà bia, nhà Tổ, nhà trai giới. Tam bảo hình “chuôi vồ”. Tiền đường xây theo kiểu “tường hồi bít đốc” mái lợp ngói ống, phần diềm mái hiên là một loạt lá đề nhỏ bằng sứ màu. Bờ nóc mái được đắp nổi cao, có trang trí nhiều tượng sứ màu với các cảnh như “Bát tiên quá hải”, “Thầy trò Đường Tăng đi lấy kinh”... Nhà Thiêu hương là một bục gạch có ban thờ để tăng ni phật tử cầu kinh niệm Phật. Thượng điện hình “chuôi về” mái lợp ngói ống, diềm mái có hình lá đề bằng sứ màu.
Cổng tam quan hút người xem bởi thế đứng đồ sộ, được xây theo kiểu gác chuông hai tầng mái. Bốn cột đồng trụ đỉnh có chạm chim phượng, lồng đèn và đắp tứ linh. Cổng chính gồm tứ trụ nối với tam quan tạo nên thế nguy nga, vững chãi. Hai mặt ngoài cổng phụ có đắp phù điêu hình voi ngựa, tám góc mái chạm hình rồng chầu nguyệt. Các mặt trụ đều có câu đối chữ Hán, chữ Nôm bằng sứ tráng men màu trông hệt như một bức tranh thủy mặc.
Ở hai đầu Tiền đường là động Thập điện Diêm vương. Bên trái có bàn thờ Đức Ông, tượng Đức Ông ở giữa; bên phải là bàn thờ đức Thánh Hiền.
Tượng đức Thánh Hiền đặt giữa. Tiếp nữa là tượng Hộ pháp Thiện và Ác. Trong nhà Thượng điện, cách bài trí tượng Phật của chùa Hưng Ký có khác với nhiều chùa. Ở chính giữa có tượng A Di Đà, tượng tạc bằng gỗ cao 3,2m chu vi 5,6m, ngồi trên toà sen. Ở bốn góc Thượng điện có bốn tượng: Đại Thế Chí, Quan Thế Âm, Quan Âm chuẩn đề, Quan Âm tống tử.
Quan Âm chuẩn đề là tượng có nhiều đôi tay, mỗi bàn tay trên các đôi tay đều có thể khác nhau, các ngón tay bấm vào nhau như đang bắt quyết, một đôi tay chắp trước ngực, một đôi tay trong tư thế thiền, hai bàn tay để ngửa, lồng vào nhau phía trước bụng, trong lòng bàn tay có một viên ngọc lớn. Đây là chi tiết để phân biệt với Quan Âm thiên thủ thiên nhãn.
Quan Âm tống tử ngồi dựa vào tảng đá, một chân bắt chéo, một chân co vuông góc, có một trẻ nhỏ ngồi trên. Trên vai trái có tượng một con vẹt.
Chùa có thờ Phật tổ và Mẫu Liễu Hạnh. Tượng Phật ở chùa Hưng Ký không nhiều nhưng từng pho lại to lớn đồ sộ hơn các chùa khác. Chính giữa Phật điện là tượng Phật A Di Đà cao 3,86m. Nếu cộng cả bệ gạch cao 1,3m thì tượng cao 5,19m.
Chùa Hưng Ký là một ngôi chùa theo phái Tịnh Đô tông.
Chùa đang bảo quản một bộ xương rùa Hồ Gươm bị giết, có một vết thương lớn ở trên mai.
Cùng với chùa Hưng Ký và đền Mai Sau, đình Hưng Ký cũng do ông bà Hưng Ký công đức xây dựng vào năm 1931. Trước đây ngôi đình này có tên là đền thờ Tam Thánh, thờ 3 vị tướng Lưu Bị, Châu Xương và Quan Vân Trường (theo điển tích của thời Tam Quốc). Sau này dân làng rước bài vị thành hoàng làng về phối thờ nên gọi là đình. Đình có vị trí ở giữa chùa Hưng Ký và đền Mai Sau. Ngôi đình có kiến trúc ba gian hai dĩ hình chữ nhật. Các cấu kiện bên trong trang trí đơn giản. Đình có 5 bức cửa võng và một số hoành phi câu đối bằng gỗ sơn son thếp vàng có trang trí chạm khắc hình rồng, chim, hoa lá… Nghệ thuật kiến trúc của ngôi đình này khá giản đơn so với chùa Hưng Ký và đền Mai Sau.
Trần Hưng Ký và vợ thuê Đào Văn Can - một người thợ gốm tài hoa thiết kế kiến trúc và giữ vai trò là tổng công trình sư của...
Read more
Learn more insights from Wanderboat AI.
