Phitsanulok City Pillar Shrine (San Lak Mueang Phitsanulok) — Local services in Phitsanulok Province

ประวัติศาสตร์ที่จังหวัดพิษณุโลก ได้แก่ภาพสลักบนหินที่ถ้ำกาและผาขีดเขาภูขัด อำเภอนครไทย และภาพสลักหินที่ผากระดานเลข อำเภอชาติตระการ ซึ่งภาพสลักหินเหล่านี้อยู่ในยุคโลหะมีอายุประมาณสี่พันปีก่อน

จดหมายเหตุลาลูแบร์กล่าวถึงพระเจ้าพนมไชยศิริอพยพผู้คนมาตั้งถิ่นฐานที่นครไทย อาจหมายถึงพระเจ้าชัยศิริแห่งอาณาจักรโยนกเชียงแสนซึ่งเผชิญกับการรุกรานของอาณาจักรสุธรรมวดีอพยพลงมาทางใต้ (ตำนานสิงหนวัติกล่าวว่าอพยพไปกำแพงเพชร) แหล่งโบราณคดีนครไทยเป็นชุมชนที่ตั้งอยู่ก่อนสมัยอาณาจักรสุโขทัย ในสมัยขอมโบราณมีชุมชนตั้งอยู่ทางทิศใต้ของเมืองพิษณุโลกในปัจจุบันบริเวณวัดจุฬามณีคือเมืองสองแควเดิม พระปรางค์วัดจุฬามณีสร้างขึ้นในสมัยขอม ต่อมาพ่อขุนบางกลางหาวแห่งเมืองบางยางร่วมมือกับพ่อขุนผาเมืองแห่งเมืองราดขับไล่ขอมสบาดโขลญลำพงออกไปจากภูมิภาคนำไปสู่การกำเนิดอาณาจักรสุโขทัย สันนิษฐานว่าเมืองบางยางคือเมืองนครไทย บันทึกเรื่อง ประวัติศาสตร์ธรรมชาติและการเมืองแห่งราชอาณาจักรสยาม (Histoire Naturelle et Politique du Royaume de Siam) ของนิโกลาส์ แชร์แวส ชาวฝรั่งเศสที่เดินทางเข้ามายังกรุงศรีอยุธยาเมื่อปี พ.ศ. 2224–29...

มากราบศาลหลักเมืองพิษณุโลกอยู่ใกล้ๆกับพระราชวังจันทน์ ไปมาวันที่ 26/11/66 ส่วนประวัติศาลหลักเมือง คือ

ศาลหลักเมืองพิษณุโลก ประดิษฐานอยู่ริมแม่น้ำน่าน ฝั่งตะวันตกออกแบบอาคารโดยกรมศิลปากร ซึ่งเป็นแบบยอดปรางค์ มีฐานกว้าง 16.60 เมตร สูง 10.65 เมตร ชื่อสถานที่ตั้ง เป็นเสาที่ทำจากไม้มงคลหลายชนิด ประกอบด้วยสามส่วน คือ ส่วนลำต้น (จากโคนลำต้น ลำต้นถึงลูกฟัก) ทำจากไม้ราชพฤกษ์ ส่วนที่สอง เป็นท่อนลูกแก้ว ทำจากไม้ชิงชัน ส่วนที่สาม เป็นส่วนยอด(ยอดบังตูม)ประกอบด้วยลูกแก้วทำจากไม้สักทองตายพราย

สร้างเมื่อวันที่ 8 เมษายน 2540 โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯสยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ มาทรงเปิดศาลหลักเมืองพิษณุโลก เสาหลักเมืองพิษณุโลกทำจากไม้มงคลหลายชนิด ประกอบด้วยสามส่วน คือ ส่วนลำต้น(จากโคนลำต้น ลำต้นถึงลูกฟัก)ทำจากไม้ราชพฤกษ์ ส่วนที่สองเป็นท่อนลูกแก้วทำจากไม้ชิงชัน ส่วนที่สามเป็นส่วนยอด(ยอดบัวตูม)ประกอบด้วยลูกแก้วทำจากไม้สักทองตายพราย...

วันนี้ได้มาสักการะ ศาลหลักเมือง ถวายไก่คู่ ขอสิริมงคลอันดีทั้งหลายจงบังเกิดแด่ข้าพเจ้าและครอบครัวด้วยเทอญ สาธุ ๆ ๆ

ศาลหลักเมืองนี้ สร้างขึ้นเมื่อวันที่ 8 เมษายน ปี พ.ศ.2540 ซึ่งความคิดในการสร้าง ศาลหลักเมืองพิษณุโลก นั้น ตามจากคำบอกเล่าว่า จังหวัดพิษณุโลก นั้น มีเสาหลักเมืองเป็นลักษณะของศิลาจารึกเดิมที่ฝังอยู่ใต้ดินริมแม่น้ำน่าน บริเวณหัวกำแพงหักหรือกำแพงขาดในกรมทหาร ซึ่งอยู่ห่างจากพระราชวังจันทน์ไม่มาก

ว่ากันว่าในปัจจุบันนั้นได้มีการเก็บรักษาไว้ในพิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติพุทธชินราชแล้ว หรือไม่ก็หลักเมืองจมอยู่ในลำน้ำน่าน รวมถึงมีการกล่าวเอาไว้ว่าเคยมีการวางศิลาฤกษ์ เพื่อสร้างศาลหลักเมืองบริเวณหน้าวัดนางพญา

เสาหลักเมือง ทำจากไม้มงคลหลายชนิด คือ จากโคนลำต้นถึงลูกฟัก ทำจากไม้ราชพฤกษ์ ท่อนลูกแก้วท่อนบนทำจากไม้ชิงชัน ส่วนยอดบัวตูมประกอบด้วยลูกแก้วทำจากไม้สักทองตายพราย...