Nhà Thờ Giáo Xứ Thái Hà — Attraction in Hà Nội

Lược sử Giáo xứ Cửa Bắc

Theo cuốn " Lịch sử địa phận Hà Nội" do tác giả Hồng Nhuệ Nguyễn Khắc Xuyên biên soạn năm 1994 (x.tr 279) thì nhà thờ Cửa Bắc được xây cất nhờ kiến trúc sư là giáo sỹ Hébrard. Vào năm 1925, trù tính kinh phí xây dựng ngôi nhà thờ này hết 80.000 quan, nhưng vốn xây cất lúc đó chỉ có 20.000, nên cha xứ Antoine Depaulis đã "làm các cách để quyên tiền như bán sách tiểu sử cha Vénard, xin đồ đạc, đồ dùng, mở hội chợ rồi đặt viên đá đầu tiên, mở trò chơi thu được 80.000 quan đủ tiền xây dựng". Cuối cùng ngôi nhà thờ đã được khánh thành vào ngày 1 tháng 2 năm 1931.

Ngôi nhà thờ này tọa lạc ở số 56 phố Phan Đình Phùng, quận Ba Đình, vì được xây dựng ở Cửa Bắc thành Thăng Long nên được gọi tên là nhà thờ Cửa Bắc. Kiến trúc sư Hébrard thiết kế ngôi nhà thờ này theo kiểu hình chữ nhật, kết hợp phong cách Á - Âu, không tuân theo quy tắc đối xứng như các ngôi nhà thờ theo kiểu Gô-tích đương thời, mà lại có tháp chuông lệch ở bên phải, cân bằng với mái vòm. Kiến trúc nhà thờ Cửa Bắc thể hiện sự độc đáo, mang sắc thái hòa hợp với văn hóa phương Đông.

Nói về lịch sử truyền giáo tại Hà Nội, thì ngôi nhà thờ này có liên quan đến nhiều biến cố truyền giáo do nằm ở phía Bắc của thành Thăng Long, nơi mà Cha Đắc - Lộ (Alexandre de Rhodes) đã đặt chân bắt đầu hành trình truyền giáo tại Hà Nội vào ngày 2 tháng 7 năm 1627. Hơn nữa, gần nhà thờ lại là pháp trường của triều đình thời vua Tự Đức nơi mà nhiều vị Tử Đạo Việt Nam bị triều đình xử tử, trong đó có cha thánh Ven (Théophane Venard), một nhà truyền giáo mẫu mực của Hội Thừa Sai Paris – Pháp quốc. Với hai lý do trên mà ngôi nhà thờ này đã được dâng kính cho Đức Mẹ Hà Nội, cũng được gọi là Nữ Vương các thánh Tử Đạo.

Tại nhà thờ Cửa Bắc hiện nay, ngoài các thánh lễ bằng tiếng Việt, còn có một thánh lễ bằng tiếng Anh để phục vụ cho khách du lịch, sinh viên và các viên chức nước ngoài. Nhà thờ Cửa Bắc có dịp được cả thế giới biết đến nhờ vào sự kiện diễn ra vào sáng ngày 19 tháng 11 năm 2006, đó là tổng thống Hoa Kỳ George W. Bush và phu nhân Laura Bush đã tới tham dự buổi cầu nguyện tại đây nhân dịp hội nghị các nhà lãnh đạo Châu Á - Thái Bình Dương được tổ chức tại Việt Nam .

I. TỔNG QUAN NHÀ THỜ GIÁO XỨ CỬA BẮC

Nhà thờ Cửa Bắc được xây dựng từ 1925 -1930, dưới thời Đức Cha Pierre Marie Gendreau (Đông) cai quản Giáo Phận, Cha Joseph-Antoine Dépaulis (Cố Hương) coi sóc giáo xứ. Nhà thờ được tọa lạc trên khoảnh đất trải dài theo phố Phan Đình Phùng và góc phố Nguyễn Biểu, cạnh cửa bắc thành Thăng Long nên dân gian cũng quen gọi là nhà thờ Cửa Bắc.

Thuở ban đầu, nhà thờ Cửa Bắc dự định được mang thánh hiệu là Giáo Đường kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam. Nhưng vì khi đó các Đấng Tử vì đạo tại Việt nam mới chỉ được phong chân phước nên Tòa Thánh yêu cầu đổi lại tên là Nữ Vương Các Thánh Tử Đạo.

Nhà thờ Cửa Bắc được xây dựng như một sự tri ân, nhắc nhớ tới sáu vị chân phước đã được phúc tử vì đạo tại Hà Nội, đặc biệt là cha Théophane Vénard (Thánh Ven), chịu tử đạo ngoài cổng thành Phía Bắc (1861).

Về mặt kiến trúc, nhà thờ gồm một không gian lớn hình chữ nhật kéo dài với hai hàng cột song song theo hai phía, được chia tương đối thành một không gian đón tiếp nhỏ và một không gian long trọng dành cho việc cử hành thánh lễ, quen gọi là cung thánh.

Giữa hai khu vực này có một không gian chuyển tiếp lớn phía dưới mái vòm, bên phải có một không gian lớn đặt các bàn thờ kính Chúa và các thánh, bên trái là phòng thánh, quen gọi là nhà áo. Không gian nội thất được cấu tạo và trang trí hoàn toàn theo thiết kế nhà thờ châu Âu.

Kiến trúc sư người Pháp, Ernest Hébrard, đã tạo ra một không gian kiến trúc phi đối xứng với một tháp chuông vút cao phía bên sảnh chính. Điều này làm cho nhà thờ Cửa Bắc có được nét đặc biệt so với đa phần các công trình Thiên Chúa giáo theo hình thức đăng đối nghiêm cẩn mà người Pháp thường đã xây...

Nhà thờ đã có từ lâu đời, mới được tu sửa nên rộng rãi sạch sẽ. Bên dưới là lịch sử của nhà thờ thái hà các bạn có thể tham khảo. DCCT được thánh Anphongsô thành lập năm 1732 tại Napoli. Năm 1925 Dòng đến Việt Nam. Năm 1926, các tu sĩ DCCT đến Miền Bắc. Nhờ sự giúp đỡ của Toà Giám Mục Hà Nội, các vị đã mua được khu đất 6 ha ở ấp Thái Hà lập nên tu viện DCCT Hà Nội vào năm 1929.

Năm 1933 Nhà Dòng đã xây dựng toà tu viện mà hiện nay đã bị chiếm dụng làm bệnh viện Đống Đa. Năm 1935 xây dựng một ngôi đền đơn sơ kính Đức Mẹ HCG trong khi chờ đợi có đủ điều kiện để xây dựng một ngôi đền khang trang hơn trên khu đất là linh địa Đức Bà cũng đã bị chiếm dụng.

Năm 1939, Tu Viện DCCT Hà Nội đứng ra thành lập và phụ trách Giáo xứ Thái Hà theo đề nghị của Toà Thánh và Toà Giám Mục Hà Nội, trên cơ sở là họ đạo Nam Đồng, thuộc xứ Nhà Thờ Chính Toà.

Năm 1935, DCCT Hà Nội đã phát hành Nguyệt san Đức Bà HCG và tổ chức hành hương kính Đức Mẹ HCG. Những năm 1936-1954, các cha trong Dòng đã đi giảng đại phúc cho giáo dân ở khắp các giáo phận Miền Bắc. Nhà Dòng còn mở trường dạy học và truyền giáo tại 25 làng mà ngày nay là các phường thuộc các quận Đống Đa và Thanh Xuân. Nhà Dòng cũng tích cực trợ giúp các nạn nhân của nạn đói khát, dịch bệnh và chiến tranh trong những năm 1945-1954, đặc biệt là việc trợ giúp đồng bào di cư năm 1954-1955.

DCCT Hà Nội còn là một trung tâm đào tạo quan trọng của DCCT Việt Nam. Tập viện Hà Nội, nơi đào tạo các tu sĩ, được lập năm 1933. Học viện, nới đào tạo các linh mục, được lập năm 1935. Đệ Tử viện, nơi tuyển sinh và đào tạo ơn gọi tu trì, được lập năm 1940. Nhiều thế hệ các tu sĩ linh mục DCCT Việt Nam, trong đó có cha Phó Giám Tỉnh Giuse Cao Đình Trị, Bề trên-Chính xứ Mátthêu Vũ Khởi Phụng hiện nay, đã được đào tạo ít nhiều tại DCCT Hà Nội.

Từ năm chính quyền không cho Tu viện tuyển sinh ơn gọi và đào tạo tu sĩ, linh mục. Các cơ sở như tu viện, nhà xứ, trường học đều bị chiếm dụng. Nhiều công tác tông đồ bị cấm cản. Chỉ có công việc giúp giáo xứ Thái Hà và hành hương kính Đức Mẹ HCG vẫn tiếp tục tồn tại âm thầm và đơm hoa kết quả phong phú.

Từ năm 1987 DCCT Hà Nội dần dần hồi sinh qua việc kín đáo tuyển sinh các đệ tử vào tu viện “tu chui”. Năm 1993, nhờ sự can thiệp tích cực của Đức Hồng Y Phạm Đình Tụng, thầy sáu Giuse Trịnh Ngọc Hiên được từ Miền Nam ra phục vụ tại Thái Hà và được phong chức linh mục vào năm 1994. Năm 2005, ngay khi vừa nhận chức TGM Hà Nội, Đức cha Giuse Ngô Quang Kiệt truyền chức linh mục cho 2 tu sĩ của Tu viện, từ đây nhân sự và công việc tông đồ của tu viện hồi sinh nhanh chóng.

Từ chỗ chỉ sót lại 1 linh mục từ năm 1959, hiện nay DCCT Hà Nội-Giáo xứ Thái Hà có 12 linh mục, 2 tu sĩ và khoảng 20 đệ tử. Cùng với các tu sĩ và giáo dân cộng tác viên cộng tác viên ơ trong ngoài TGP Hà Nội, các tu sĩ DCCT đang phục vụ trong các lãnh vực sau:

Làm mục vụ giáo xứ tại Giáo xứ Thái Hà;

Cổ vũ lòng sùng kính Đức Mẹ HCG;

Giảng đại phúc cho các giáo xứ ở Miền Bắc;

Giúp tĩnh tâm cho linh mục, tu sĩ, chủng sinh;

Dạy học cho các tu sĩ nam nữ;

Giúp di dân và học sinh –sinh viên;

Giúp công cuộc truyền giáo ở một số nơi;

Giúp các nhóm tông đồ nhỏ;

Giúp bệnh nhân tại các bệnh viện;

Làm công tác bác ái- xã hội;

Giúp giáo lý dự tòng;

Giúp mục vụ hôn nhân-gia đình ở Hà Nội và các tỉnh;

Làm chứng cho sự thật, công lý và hoà bình.

Nguồn : Gia...

Nhà thờ Thái Hà là một trong những trung tâm tôn giáo quan trọng của Tổng Giáo phận Hà Nội, gắn liền với lịch sử hình thành, phát triển và những biến cố đáng nhớ của Công giáo Việt Nam. Nơi đây không chỉ là điểm hành hương linh thiêng mà còn là biểu tượng của lòng kiên trung và đức tin vững bền của cộng đồng tín hữu.

Lịch sử hình thành và phát triển

Nhà thờ Thái Hà thuộc Dòng Chúa Cứu Thế, được thành lập vào năm 1928 bởi các linh mục Dòng Chúa Cứu Thế từ Canada. Với sứ mạng loan báo Tin Mừng và phục vụ người nghèo, các tu sĩ tại đây đã đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển đời sống đức tin của giáo dân khu vực Hà Nội.

Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, nhà thờ đã không ngừng mở rộng về quy mô và ảnh hưởng, trở thành nơi quy tụ đông đảo giáo dân đến tham dự thánh lễ, học hỏi giáo lý và thực hành các hoạt động bác ái.

Kiến trúc và không gian linh thiêng

Nhà thờ Thái Hà mang nét kiến trúc đậm chất châu Âu, với phong cách Gothic đặc trưng. Thánh đường được thiết kế theo kiểu vòm cao, tạo nên không gian trang nghiêm, linh thiêng. Bên trong, các bàn thờ được trang trí tinh xảo, nổi bật với tượng ảnh Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp – vị thánh bổn mạng của Dòng Chúa Cứu Thế.

Khuôn viên nhà thờ rộng rãi, có nhiều không gian dành cho các hoạt động mục vụ, giúp giáo dân có nơi để tĩnh tâm và cầu nguyện. Đặc biệt, tượng đài Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp ngay trước sân nhà thờ là điểm nhấn quan trọng, nơi tín hữu đến dâng lời khấn nguyện trong những lúc khó khăn.

Những biến cố quan trọng

Nhà thờ Thái Hà không chỉ là nơi thờ phượng mà còn là chứng nhân của nhiều biến cố lịch sử. Một trong những sự kiện nổi bật là tranh chấp đất đai giữa Giáo hội Công giáo và chính quyền địa phương, diễn ra từ năm 2008. Giáo xứ Thái Hà đã kiên trì đấu tranh để đòi lại các phần đất thuộc quyền sở hữu của Giáo hội nhưng bị trưng dụng trong quá khứ.

Những cuộc tuần hành cầu nguyện của giáo dân tại đây đã thu hút sự chú ý lớn, trở thành biểu tượng cho tinh thần kiên định trong niềm tin và sự công bằng. Dù gặp nhiều khó khăn, giáo xứ vẫn giữ vững sứ mạng phục vụ giáo dân và tiếp tục các hoạt động mục vụ quan trọng.

Các hoạt động tôn giáo và mục vụ

Nhà thờ Thái Hà là một trong những trung tâm Công giáo năng động nhất Hà Nội, với nhiều hoạt động tôn giáo và bác ái. Hằng tuần, các thánh lễ tại đây thu hút đông đảo giáo dân tham dự. Đặc biệt, các buổi cầu nguyện với Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp vào thứ Tư hàng tuần được nhiều tín hữu quan tâm, trở thành truyền thống tâm linh đặc biệt của giáo xứ.

Ngoài ra, nhà thờ còn tổ chức các chương trình hỗ trợ người nghèo, chăm sóc bệnh nhân và giáo dục đức tin cho giới trẻ. Những hoạt động này thể hiện rõ tinh thần yêu thương và phục vụ của Dòng Chúa Cứu Thế.

Kết luận

Nhà thờ Thái Hà không chỉ là một công trình kiến trúc đẹp mắt mà còn là trung tâm đức tin quan trọng của Công giáo Hà Nội. Với bề dày lịch sử, không gian linh thiêng và những dấu ấn lịch sử sâu sắc, nơi đây đã trở thành điểm đến không thể bỏ qua của các tín hữu cũng như du khách muốn tìm hiểu về Công giáo Việt Nam.

Dù trải qua nhiều biến cố, giáo xứ Thái Hà vẫn giữ vững tinh thần kiên trì và lòng trung thành với đức tin, tiếp tục là một điểm sáng trong đời sống tôn giáo của cộng đồng Công...