Harati Ajima Temple — Attraction in Kathmandu Metropolitan City

🎁 स्वयम्भू स्थित हारति अजिमाको कथा 🎁

स्वयम्भू महाचैत्यको उत्तर-पश्चिम कुनामा छत्र शैलीमा रहेको दुई तल्ले मन्दिर हारति महायक्षणीको मन्दिर हो । यिनीले स्वयम्भू भूगर्भ भित्रको रत्ननिधिहरू सुरक्षा र रेखदेख गर्ने हुनाले यस मन्दिरलाई रत्नपुर पनि भनिन्छ । यिनलाई ५०० छोरा, ५०० छोरी र ५०० ज्वाईहरूका समूहद्वारा सज्जित अजिमा पनि भनिन्छ । यिनलाई यक्ष र राक्षसहरूमा सबैभन्दा धेरै ऋद्धि बल भएकी र देशदेशावरमा आधिपत्य जमाएकी यक्षणीको रूपमा मानिन्छ ।

यिनका यति धेरै परिवारगण भएपनि प्रतिनिधिको रूपमा धनभाजु, धनमयजु, वासिंभाजु, वासिंमयजु, जिलंभाजु गरी पाँच जनाको नाम उल्लेख भएको पाईन्छ । यिनको जुनसुकै ठाउँका मन्दिर तथा मूर्ति सँग यी पाँचजना प्रतिनिधिहरू सँगै रहेको देखिन्छ । यिनलाई हारतिमाजु, अजिमा द्य:, मयजुदेव, हारति बज्रयोगिनी, शितला माजु, स्वयम्भु संरक्षिका धर्मपाली, धाक्वसिक्वमा मचाप्यासी आदि नामले पनि चिनिन्छ ।

स्वयम्भू पुराण अनुसार हारति महायक्षणी पाञ्चिक महायक्षकी पत्नी थिइन् । यिनी मानव बस्तीहरू तथा राजदरबारहरूमा गई दिनहुँ ५०० बच्चाहरूको हरण गर्दै मासभक्षण गर्दै मानिसहरूलाई दु:ख दिई रहन्थिन्, हाहाकार मच्चाएर आमाबुबा तथा परिवारजनहरूलाई रूवाई रहन्थिन् । कसैले यिनको दमन गर्ने खोजेमा उपद्रो र अशान्त मच्चाउँथिन् । यिनको यो अत्याचार सहन नसकी ब्रम्हा लगायत देवीदेवताहरू पनि दिक्क हुन्थे र प्रार्थना गरिरहन्थे ।

एकदिन बुद्धले देवीदेवताहरूको प्रार्थना सुनेर यिनकी प्यारी छोरी आनन्दालाई पिण्डपात्रले छोपेर लुकाईदिए । प्राणप्यारी छोरी आनन्दा हराएपछि हारति विरही बन्दै भौतारिँदै यताउति खोज्दै समुन्द्र नै धमिलो पार्दै तीनै भुवनमा खोज्दै हिँडिन् । यिनी यसरी दु:खी हुँदै हिँडिन् कि आफ्नो अगाडिको सुमेरु पर्वत भन्दा गह्रौ पिण्डपात्र उचालेर हेर्न सामर्थ्य नरही रोइ कराई बसिरहिन् । यिनको यो अवस्था देखिरहेका बुद्धले अन्तत: पिण्डपात्र उचालेर यिनकी छोरीलाई अगाडि ल्याईदिए । जेतवन बिहारको यस घटनाले हारतिको आँखा खुल्यो र उनले हिँसा गर्दै मासभक्षण गर्ने काम त्यागिदिने प्रण गरिन् ।

शाक्यमुनि बुद्ध गोपुच्छ पर्वत (हालको स्वयम्भू) मा बस्दै महाचैत्य महात्म्य बिषयक व्याख्यान गर्दै थिए । हारति टुप्लुक्क आई पुगिन् र बुद्धको चरणकमलमा ढोग गर्दै आफू पनि महाचैत्यको दर्शन र सेवा गर्न आएको, यसै सुन्दर उपबनमा रहेर महाचैत्य, सदगुरू मञ्जुश्री अनि शान्तिकराचार्यको सेवा गर्दै बुद्ध शासनिक धर्मको रक्षार्थ समर्पित हुँदै सँधैका लागि बस्न पाऊँ भनी प्रार्थना गरिन् । यिनको प्राथना प्रति बुद्ध अति प्रसन्न हुँदै यस महान र उत्तम क्षेत्र साह्वंगु बिहारमा बसी बुद्ध शासनको संरक्षिका भई बालबालिकाको रक्षा र माया गर्दै बस्न अनुमति दिए । पहिले जस्तै बहुलाही झैँ नभौतारिई मानिसहरूमा त्रास नफैलाई आफ्नी प्राणप्यारी छोरीलाई जस्तै समस्त बालबालिकालाई उत्तिकै माया गर्दै लालनपालन र रक्षा गर्दै बस्न अनुमति दिए । बुद्ध शासनकालमा कुनै रीस राग तथा कलंक पैदा नगरी स्वयम्भूमा चढाएको पिण्डपात्रको भोजन गर्दै पंचदशशत परिवार बीच महोत्सव तथा स्वयम्भूको भजन गर्दै बस्न लगाउंदै बुद्ध शासनानुसार भिक्षुहरुलाई झैँ हारतिलाई पनि पिण्डपात्र भोजन प्रदान गर्न विनय प्रस्तुत गरे ।

स्वयम्भू पुराणमा उल्लेख भए अनुसार शान्तिकराचार्य गुरूले ज्योतिर्मय स्वयम्भूलाई छोप्न विधिपुर्वक प्रतिष्ठान गरेर सबै देवीदेवताहरुलाई आह्वान गरे । स्वयम्भू महाचैत्यको निर्माण गर्न ब्रम्हा, बिष्णु, महेश्वर, इन्द्र, यम, बरुण, कुबेर, अग्नि, नैऋत्य, वायु, इशान, चन्द्र, सुर्य विभिन्न देवभुवनबाट आई आ-आफ्नो अधिकार बिशेषले सहयोग गरे । साथै सुखावती भुवनबाट अपारमिता तथागत आएर चढाएको चुडामणि सुबर्ण छत्र जति मिलाए पनि बाङ्गोको बांगै रह्यो । सबै देवदेवताहरु चुडामणि सुबर्ण छत्र बाङ्गो भएको देखेर चकित परे । पछि शान्तिकराचार्यले बुद्धलाई त्यसको कारण सोधेपछि धेरै पहिले देखि हारतिले आफू यस पवित्र भूमिमा बस्न पाऊ भनि गरेको आशिकाको कारण नै त्यसो भएको हो भने ।

उप्रान्त बुद्धको दिब्यसंदेश पछि शान्तिकराचार्य सामु हारतिले निम्न बाचा गरेकि थिईन् कि जहाँ जहाँ बुद्धहरूका मुर्ति तथा चित्र प्रतिस्थापित हुन्छन् त्यहाँ दैनिक ३ प्रहर आफ्ना बच्चाहरुलाई जत्तिकै १२ बर्ष मुनिका अरू समस्त बालबालिकाहरू प्रति सुदृष्टि राखी हेरविचार रेखदेख र माया गर्ने, स्वयम्भु धर्मधातु बागीश्वरको सेवाभक्ति गर्दै यस क्षेत्रको संरक्षण र संचालन गरिरहने; जहाँ बुद्धधर्मको उत्सब हुन्छ त्यहाँ भक्तिभावले सेवा गर्दै गगनविहार गरिरहने आदि ।

स्वयम्भु महाचैत्य नजिक हालको मुर्ति तथा मन्दिर भने १९ औं शताब्दीमा बनाईएको थियो । आफ्नी रानी बिफरले मरेपछि रणबहादुर शाह बहुलाउँदै हारतीको पुरानो मूर्ति तोडिदिएका थिए । त्यसपछि यस स्थानमा अर्को हारति अजिमाको मूर्ति राखिएको थियो । (श्रोत : स्वयम्भु...

The glory of Harati Ajima, Ajima is considered the mother of the goddesses. In ancient times, children used to disappear every day in the Kathmandu Valley. Due to poverty, the current Harati Devi used to feed other children to take care of her children. Later, when everyone found out, Shakyamuni Gautam Buddha hid all of Harati's children and Harati wandered around to found her children's. Shakyamuni Gautam Buddha bestowed his immense compassion and wisdom on Harati Devi. According to legend, Harati Devi was placed near the Swayambhu Mahachaitya of Lord Shakyamuni Gautam Buddha in order to take care of, protect, and protect all the children of the Kathmandu Valley. Therefore, Harati Ajima is worshiped as a compassionate, loving mother who protects the children of all living beings. His holy temple is located behind the Swayambhu Chaitya. Built in a two-story pagoda style, this temple is very artistic and decorated with various gold ornaments, gajurs, and is a historical, religious, and...

The temple of Harati Mata is located to the west of the Great Stupa of SwAyambhunath adjacent to the idol of Amitabh Buddha. The two-storiey pagoda temple comprises entirely of metal crafts. The temple has a metal roof enshrined inside the idol of Harati Mata. The deity is believed to have been born in the Newar community and is dressed in ethnic Newari attire. The goddess is worshipped as the guardian of children. The local residents believe that the goddess takes care and protects the children until 12 years.

Mata Harati a is believed to be born in the Newar community and is represented as a goddess wearing Neawari attire. She is revered as the caretaker of children. It is believed that Mata Harati shows her wrath by causing diseases like fever chicken pox and cholera if she is angered. Worshipping her is the way to rid of the diseases. She is believed to be the eldest goddess and...