Thi Nghe Market — Local services in Ho Chi Minh City

Nice and long time ago maket!

In my neighborhood, there aren’t many supermarkets. Even that’s an overstatement; there actually isn’t a single supermarket anywhere near us. So we’ve had to become familiar the local market, or “chợ”. And the market’s vendors have had to become familiar with us. Trust is a two-way street, people… and Saigon’s markets are worlds unto themselves.

The closest market to my home is the Chợ Thị Nghè, found adjacent to the street and river which share its name. It’s a good bet that, whatever you’re looking for, you’ll find it here. And you’ll find a lot of things which you’re almost certainly not looking for. Pineapples perfectly-carved in a spiral to remove the eyes? Yes, please! And I’ll take that papaya, some cookies, and this ball cap. Why not? I can always use another ball cap.

So far, so good, but every trip to the market also involves an excursion to the dark side. Look to the left, and you’ll see the Toad Lady, whose panicked specimens are all tied together by their legs. No escape for you, my friends. Even scarier is the Chicken Butcher, who goes about her plucking and disemboweling with a demeanor that’s worryingly pleasant. And although I don’t have much empathy for fish, I was horrified the first time I saw the Trout Basher grab one by its tail, raise it into the air, and repeatedly whack its head on the pavement.

Shudder. Let’s turn away, and concentrate on happier corners of the market, such as the food stalls. These stands are especially popular in the morning, and serve up any Vietnamese specialty you can imagine. Hygiene might be a concern, but the food is ultra-cheap and almost always delicious.

Once our bellies are full with pho-for-breakfast, we can return to shopping. Ah, do you notice that fruit lady glaring at me? On my first trip to the market, she ripped me off, charging me double for a dragonfruit. You can hardly blame her; confused foreigners are easy marks. But now she regrets it. Now, she sees me nearly every day shopping at neighboring stands, and knows that she lost what could have been a loyal customer.

Vietnamese people are generally friendly, but they’re also wily. If they sense that there’s an extra buck to be sucked out of you, they’ll give it a shot. It’s something to watch, but falling prey to their tricks isn’t exactly tragic. I mean, this huge cluster of fifteen bananas for $2.50 instead of $2? Fine, you got me, and I’m sure you’ll be giggling to yourself about it all day long. I’ll...

Nơi kinh doanh buôn bán của các tiểu thương Đầy đủ các mặt hàng Quần, áo, giày dép đồ gia dụng...... Trong bài “Chuyện tên chợ của mấy bà”, tôi có nhắc qua Chợ Bà Chiểu, Bà Quẹo, Bà Hom, Bà Hạt, Bà Điểm, Chợ Da Bà Bầu. Đây là những ngôi chợ dính dáng các bà ngày xưa tại thành phố Sài Gòn từ khi thành lập cho đến thập niên 60 và sau thời gian này phát sinh vài ba ngôi chợ mang tên của các bà nữa. Riêng quận Bình Thạnh, ngoài chợ Bà Chiểu có thêm chợ Bà Nghè mà người dân vẫn thường gọi Thị Nghè. Chợ có mặt tiền hướng ra con rạch cùng tên. Và bà Nghè cùng dân chúng địa phương quyên góp tiền của làm cây cầu gỗ cho người dân thuận tiện qua lại tạo nên hình ảnh của một ngôi chợ trên bến dưới thuyền để lại dấu ấn trong lòng người cố cựu.

Quang cảnh Chợ Thị Nghè thập niên 40 của thế kỷ trước với nhà lục giác phía trước. Nguồn: Manhhaiflickr

Nhớ hồi thời trai trẻ đam mê môn thể thao bơi lội, tôi thường xuyên luyện tập tại Câu lạc bộ bơi lội Yết Kiêu mỗi ngày. Cứ mỗi lần cùng với thằng bạn thao tập khoảng cách dài là nó rủ tôi về nhà gần chợ Thị Nghè ăn uống bồi bổ sau một ngày tiêu hao sức lực. Cha mẹ thằng bạn rất vui tính, ngày trước cả hai làm nghề giáo. Ông già thỉnh thoảng viết bài biên khảo cho tạp chí Quê Hương của trường Ðại học Luật khoa chủ trương xuất bản. Sau năm 1975 hai ông bà tiếp tục đứng trên bục giảng, tiền bạc từ nghề dạy học thời đó chẳng là bao nhưng chắt chiu nấu ăn đầy đủ chất chăm chút cho thằng con thích môn thể thao mà ông già hồi còn thanh niên đam mê không kém.

Ông già kể chuyện: “Hồi thời Pháp, Sài Gòn chỉ có mỗi Câu lạc bộ Cercle Sportif Saigonnais sát bên Vườn Ông Thượng (Tao Ðàn) dành cho công chức người Pháp. Mãi cho đến thời VNCH thì mới có hồ bơi An Ðông ở Chợ Lớn và Yết Kiêu cạnh Sở Thú giáp ranh Quận 1 và Quận Bình Thạnh. Lúc còn thiếu niên, bác mê bơi lội nên mỗi chiều đợi nước lớn rủ đám bạn trong xóm ra cầu dẫn vào Vườn Bách Thảo (sau 1956 mới gọi là Sở Thú) nhảy xuống tắm sông, bơi qua bơi lại rạch Thị Nghè cả chục bận mà không biết mệt. Cái cầu đó sau này chính quyền Ðô thành thời Việt Nam Cộng Hòa (VNCH) cho làm lưới sắt ngăn lại ở giữa không cho người sống bên Thị Nghè qua lại Sài Gòn như ngày trước” (ngày nay là cầu Nguyễn Hữu Cảnh).

Một góc Chợ Thị Nghè trên mảnh đất còn thưa thớt dân cư khoảng thập niên 30. Nguồn: Manhhaiflickr

Nghe chuyện kể của cha người bạn, tôi mường tượng ra con rạch Thị Nghè ngày xưa nước trong xanh chứ đâu phải giống như khoảng thời gian của thế hệ chúng tôi dòng nước chuyển màu đen xỉn, sình bùn thấy sợ. “Hồi đó, nước ròng còn thấy sạch huống chi nước lớn. Nước lớn lòng rạch nở rộng xanh trong”. Trong bài phú Gia Ðịnh phong cảnh vịnh miêu tả thế này: “Coi ngoài rạch Bà Nghè / Dòng trắng hây hây tờ quyến trải / Ngó lên Giồng Ông Tố / Cây xanh mù mịt lá chàm rai”.

Theo sách sử biên khảo của Trịnh Hoài Ðức, rạch Thị Nghè xuất hiện từ cuối thế kỷ 18, trước đó người Cao Miên cư trú ở vùng đất này gọi tên con rạch là Prêk Kompon Lư, người Việt di dân vào Gia Ðịnh kêu là Nghi Giang, rồi sau gọi là rạch Bình Trị theo cái tên làng thời khai hoang lập ấp hình thành tổng Bình Trị thuộc phủ Tân Bình. Bà Nguyễn Thị Khánh, trưởng nữ của quan Khâm sai Chánh thống Vân Trương Hầu Nguyễn Cửu Vân kêu gọi dân chúng trong vùng cùng nhau quyên góp tiền bạc bắc cầu qua con rạch để tiện việc đi lại làm ăn mua bán cho mọi người mà trong đó có phu quân của bà mỗi ngày phải đi ghe vào thành Phiên An làm việc thật là bất tiện. Cây cầu gỗ hình thành khoảng năm 1837. Sau đó mảnh đất bên cầu tự nhiên tập trung người dân buôn bán hình thành nên cái chợ. Người dân địa phương ghi nhớ công lao của bà nên gọi tên Cầu Bà Nghè, con rạch Bình Trị là rạch Bà Nghè và ngôi chợ trên bến dưới thuyền không do bà lập nhưng vẫn được mang tên Chợ Bà Nghè.

Cha người bạn nhận xét: Chắc thuở xa xưa đó, người dân tôn trọng danh xưng nên gọi là Bà Nghè, chứ từ thuở đời cha của bác (đầu thế kỷ 20) đã nghe cái tên Rạch Thị Nghè, Chợ Thị Nghè. Chỉ có tên con rạch trên bản đồ hành chánh do người Pháp thiết lập gọi là Avalanche. Chắc người Pháp xem Sài Gòn là Paris thứ hai của nước Pháp nên...

quận Bình Thạnh, ngoài chợ Bà Chiểu có thêm chợ Bà Nghè mà người dân vẫn thường gọi Thị Nghè. Chợ có mặt tiền hướng ra con rạch cùng tên. Và bà Nghè cùng dân chúng địa phương quyên góp tiền của làm cây cầu gỗ cho người dân thuận tiện qua lại tạo nên hình ảnh của một ngôi chợ trên bến dưới thuyền để lại dấu ấn trong lòng người cố cựu. Nhớ hồi thời trai trẻ đam mê môn thể thao bơi lội, tôi thường xuyên luyện tập tại Câu lạc bộ bơi lội Yết Kiêu mỗi ngày. Cứ mỗi lần cùng với thằng bạn thao tập khoảng cách dài là nó rủ tôi về nhà gần chợ Thị Nghè ăn uống bồi bổ sau một ngày tiêu hao sức lực. Cha mẹ thằng bạn rất vui tính, ngày trước cả hai làm nghề giáo. Ông già thỉnh thoảng viết bài biên khảo cho tạp chí Quê Hương của trường Ðại học Luật khoa chủ trương xuất bản. Sau năm 1975 hai ông bà tiếp tục đứng trên bục giảng, tiền bạc từ nghề dạy học thời đó chẳng là bao nhưng chắt chiu nấu ăn đầy đủ chất chăm chút cho thằng con thích môn thể thao mà ông già hồi còn thanh niên đam mê không kém. Ông già kể chuyện: “Hồi thời Pháp, Sài Gòn chỉ có mỗi Câu lạc bộ Cercle Sportif Saigonnais sát bên Vườn Ông Thượng (Tao Ðàn) dành cho công chức người Pháp. Mãi cho đến thời VNCH thì mới có hồ bơi An Ðông ở Chợ Lớn và Yết Kiêu cạnh Sở Thú giáp ranh Quận 1 và Quận Bình Thạnh. Lúc còn thiếu niên, bác mê bơi lội nên mỗi chiều đợi nước lớn rủ đám bạn trong xóm ra cầu dẫn vào Vườn Bách Thảo (sau 1956 mới gọi là Sở Thú) nhảy xuống tắm sông, bơi qua bơi lại rạch Thị Nghè cả chục bận mà không biết mệt. Cái cầu đó sau này chính quyền Ðô thành thời Việt Nam Cộng Hòa (VNCH) cho làm lưới sắt ngăn lại ở giữa không cho người sống bên Thị Nghè qua lại Sài Gòn như ngày trước” (ngày nay là cầu Nguyễn Hữu Cảnh). Nghe chuyện kể của cha người bạn, tôi mường tượng ra con rạch Thị Nghè ngày xưa nước trong xanh chứ đâu phải giống như khoảng thời gian của thế hệ chúng tôi dòng nước chuyển màu đen xỉn, sình bùn thấy sợ. “Hồi đó, nước ròng còn thấy sạch huống chi nước lớn. Nước lớn lòng rạch nở rộng xanh trong”. Trong bài phú Gia Ðịnh phong cảnh vịnh miêu tả thế này: “Coi ngoài rạch Bà Nghè / Dòng trắng hây hây tờ quyến trải / Ngó lên Giồng Ông Tố / Cây xanh mù mịt lá chàm rai”. Theo sách sử biên khảo của Trịnh Hoài Ðức, rạch Thị Nghè xuất hiện từ cuối thế kỷ 18, trước đó người Cao Miên cư trú ở vùng đất này gọi tên con rạch là Prêk Kompon Lư, người Việt di dân vào Gia Ðịnh kêu là Nghi Giang, rồi sau gọi là rạch Bình Trị theo cái tên làng thời khai hoang lập ấp hình thành tổng Bình Trị thuộc phủ Tân Bình. Bà Nguyễn Thị Khánh, trưởng nữ của quan Khâm sai Chánh thống Vân Trương Hầu Nguyễn Cửu Vân kêu gọi dân chúng trong vùng cùng nhau quyên góp tiền bạc bắc cầu qua con rạch để tiện việc đi lại làm ăn mua bán cho mọi người mà trong đó có phu quân của bà mỗi ngày phải đi ghe vào thành Phiên An làm việc thật là bất tiện. Cây cầu gỗ hình thành khoảng năm 1837. Sau đó mảnh đất bên cầu tự nhiên tập trung người dân buôn bán hình thành nên cái chợ. Người dân địa phương ghi nhớ công lao của bà nên gọi tên Cầu Bà Nghè, con rạch Bình Trị là rạch Bà Nghè và ngôi chợ trên bến dưới thuyền không do bà lập nhưng vẫn được mang tên Chợ Bà Nghè. Cha người bạn nhận xét: Chắc thuở xa xưa đó, người dân tôn trọng danh xưng nên gọi là Bà Nghè, chứ từ thuở đời cha của bác (đầu thế kỷ 20) đã nghe cái tên Rạch Thị Nghè, Chợ Thị Nghè. Chỉ có tên con rạch trên bản đồ hành chánh do người Pháp thiết lập gọi là Avalanche. Chắc người Pháp xem Sài Gòn là Paris thứ hai của nước Pháp nên cứ đặt tên đường, sông, rạch theo tên Pháp bất kể người Việt có biết đọc tiếng Pháp hay không. Avalanche nguyên là tên của con tàu chiến của Pháp tiến vào sông Sài Gòn, đi sâu vào rạch Thị Nghè thám thính một ngày trước khi đại quân Pháp đánh chiếm...