Wat Kharuehabodi — Local services in Bang Yi Khan Subdistrict

พระอาราม​หลวง​ขนาดใหญ่​พอควร​ สร้างเมื่อต้นสมัยรัชกา​ลที่​ 3​ พระยาราชมนตรีบริรักษ์​ (ภู่)​ ต้นสกุลภมรมนตรี​ ได้ยกบ้านเดิมของท่านให้สร้างเป็นวัด​ และนำความน้อมเกล้าฯ​ ถวาย​รัชกา​ลที่​ 3​ ได้ทรงรับไว้เป็นพระอารามหลวง​ พร้อมกับพระราชทานนามว่าวัดคฤหบดี​ ต่อมาในสมัยรัชกา​ลที่​ 5​ โปรดให้ปฏิสังขรณ์​วัดครั้งใหญ่​ และได้พระราชทาน​ตราประจำรัชกาลประดิษฐาน​ไว้​จนกระทั้งบัดนี้ วัดตั้งอยู่​ริมแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งธนบุรี​ ท้ายซอยจรัญ​สนิท​วงศ์​ 42​ หรือเข้าจากซอยอรุณ​อมรินทร์​ 55 เลี้ยวซ้ายเข้าซอยแรก​ถึงสามแยกเลี้ยวขวา​ไป วัดจะอยู่ขวามือ​ มีลานจอดรถหน้าวัด​ จะเห็นพระอุโบสถ​คู่พระวิหารตั้งอยู่หลังกำแพงแก้ว​ ข้างซ้ายเป็นพระอุโบสถ​เป็นแบบพระราชนิยม​สมัย​รัชกา​ลที่​ 3​ ไม่มี​ช่อฟ้า​ใบระกา​หางหงส์​ หน้าบัน​ประดับกระเบื้องเคลือบเป็น​รูปดอกพุดตาน​ หันหน้า​ไปทิศ​ตะวันออก​สู่​แม่น้ำ เสารับชายคาสี่เหลี่ยม​ ​มีระเบียงรอบ ด้านในมีพระแซกคำ​ (แทรกคำ)​ พระพุทธ​รูปเนื้อทองคำโบราณ​ ปางมารวิชัย​ ศิลปะเชียงแสน​ หน้าตัก​กว้าง​ 18 นิ้ว​ เป็นพระประธาน​ประดิษฐาน​อยู่บนบุษบก​ พร้อมพระ​อัครสาวก​นั่ง​สอง​ข้าง​ เป็นพระพุทธ​รูป​สำคัญองค์​หนึ่งของอาณาจักรล้านนา​ ตำนานเล่าว่าสร้างโดยพระนางจาม​เทวี​ พระเจ้าไชย​เชษฐา​กษัตริย์​ลาว​ ได้อัญเชิญพร้อมพระแก้วมรกต​ ไปอยู่ที่เวียงจันทร์​ เมื่อเจ้าพระยาบดินทร์​เด​ชา​ไปปราบเวียงจันทน์​ได้ชัยชนะ​ จึงอัญเชิญ​พระแซกคำกลับไทยใน​สมัยรัชกา​ลที่​ 3 พระองค์ได้พระราชทาน​เป็นพระประธาน​ในพระอุโบสถ​ มีใบเสมาอยู่ในซุ้ม​จตุร​มุข​ หน้าบันปูนปั้นลายดอกพุดตาน​ยอดเจดีย์​ 8 ทิศ​ ข้างขวาเป็นพระวิหารมีลักษณะและขนาดเดียวกับพระอุโบสถ​ แต่​หน้าบันเป็นลายพฤกษา มีพระปาง​มารวิชัย​เป็น​พระประธาน​ มีพระยืนปาง​ห้ามสมุทร​สองข้าง​ ด้านหน้ามีพระยืน​ปางอุ้มบาตร​ หน้าพระวิหารมีรูปหล่อยืนพระนางจาม​เทวี​ ซุ้มประตู​กำแพงแก้วหน้าพระวิหาร​ มีปูนปั้น​รูป​พญานาค​สามเศียร​ หน้าบันมีตรา​ประจำรัชกาล​ที่​ 5 ส่วนประตูหน้าพระอุโบสถ​กำลังบูรณะ​ ตรงกลางมีพระวิหารจตุร​มุข​ เป็นที่ประดิษฐาน​พระแซกคำจำลอง​และรูปหล่ออดีตเจ้าอาวาส​ ข้างซ้ายมีรูปหล่อยืนพระยาราชมนตรีบริรักษ์​ (ภู่)​ ผู้สร้างวัด​ ข้างหน้ามีเจดีย์​ทรงเครื่องฐานย่อมุมไม้ยี่สิบ​สีขาวยอดสีทอง​ ​มีฐานประทักษิณ​แปดเหลี่ยม เป็นที่บรรจุอัฐิ​ตระกูลชุมสาย​ ณ​ อยุธยา​ และภมรมนตรี​ ข้างหน้าเจดีย์​มีรูปหล่อสมเด็จพระ​พุฒาจารย์​ (โต)​ องค์​ใหญ่สี​ดำ​ ด้านซ้ายมือมีรูปหล่อยืนพระอรหันต์​ 3 องค์​ คือพระอุปคุ​ต​ พระสีวลี​และพระสังกัจจา​ยน์​ องค์​ใหญ่​สีทอง​ ถัดไปริมแม่น้ำมีพระบรมธาตุเจดีย์​ สูง​ 21 เมตร​ ทรงพระสถูปพุทธคยา​ ยอดเป็นรูปจำลองของผอบที่บริเวณอันเคยเป็นที่ตั้งเมืองกบิลพัสดุ์​ บนฝาผอบมีจารึกระบุว่าเป็นพระบรมสารีริกธาตุ​ในส่วนแบ่งของราชวงศ์​ศากยะ​ ถือว่าเป็นพระบรมสารีริกธาตุ​ที่มีลายลักษณ์อักษร​อย่างแน่ชัดเพียงแห่งเดียวในโลก​ พระบรมสารีริกธาตุ​ส่วนใหญ่ถูกอัญเชิญ​ไว้บนบรมบรรพต​ (ภูเขาทอง)​ และมีหนึ่งองค์​ได้บรรจุอยู่ที่นี้​ ที่ท่าน้ำของวัดจะเห็นวัดเทวราชกุญชร​อยู่ฝั่งตรงข้าม​ มีเรือข้ามฝากไปท่าน้ำเทเวศร์​ได้​ เมื่อ​ 3 เดือนก่อนผมมาไหว้พระแถบบางยี่ขัน​ ทางสะพานพระปิ่นเกล้า​ วันนี้ผมมาไหว้พระแถบบางยี่ขันต่อ​ทางสะพานธนบุรี​ เริ่มจากวัดสวนสวรรค์​ก่อนมาวัดคฤหบดี​ ...

มากราบสักการะพระแซกคำ ที่วัดคฤหบดี พระแซกคำเป็นพระพุทธรูปที่มีชาวบ้านให้ความเลื่อมใส มีความศักดิ์สิทธิ์ เชื่อกันว่าผู้ใดมีความทุกร้อนก็มักไปกราบไหว้บนบานสานกล่าว เป็นพระพุทธรูปที่มีอายุยาวนานดังตำนานของทางวัดได้กล่าวว่า

เมื่อประมาณปี 2500 พระญาณรังษี อดีตเจ้าอาวาสวัดคฤหบดี ในขณะนั้นมีสมณศักดิ์เป็น พระครูธรรมาภิรมย์ ได้ปรารภถึงหลวงพ่อแซกคำว่า ผู้ใดเป็นผู้สร้างกันแน่ ด้วยพระพุทธรูปมาจากเวียงจันทน์ มีอายุราว 900 ปี ในสมัยสุโขทัยตอนปลายถึงสมัยพระนางจามเทวีสร้างเมืองหริภุญชัย ทั้งนี้ พระนางจามเทวี พระธิดาของกษัตริย์แห่งอาณาจักรลาวปุระ ได้ไปเป็นนางกษัตริย์ครองเมืองหริภุญชัย จากการที่ห่างบ้านเมืองมาทำให้พระนางรำลึกถึงพระคุณแม่พระชนกชนนี พระนางจึงมีพระราชประสงค์จะสร้างพระพุทธรูป 3 องค์ คือ พระเสริม พระสุก พระใส รุ่งขึ้นเช้า พระนางเสด็จพระราชดำเนินมายังมณฑลพิธี เพื่อทรงเปิดงานสมโภช ขณะกำลังนมัสการพระพุทธรูปทั้ง 3 องค์อยู่นั้น พลันปรากฏพระพุทธรูปทององค์หนึ่งลอยมาจากอากาศ ลงมายังบริเวณมณฑลพิธีเข้าประดิษฐานแทรกอยู่ท่ามกลางพระพุทธรูปทั้ง 3 พระองค์

พระพุทธรูปทององค์นี้ถูกต้องตามตำรามหาปุริสลักษณะและสวยงามมาก เมื่อมาแสดงปาฏิหาริย์ปรากฏต่อพระพักตร์พระนางจามเทวีและชนทั้งหลาย ณ มหาสโมสรนั้น พระนางก็ทรงโสมนัส ให้มีพิธีสมโภชพระพุทธรูปทั้ง 4 องค์ด้วยเหตุที่พระพุทธรูปที่ลอยมาจากเบื้องนภากาศ และเข้าประดิษฐานแทรกอยู่กลางพระพุทธรูปอีก 3 องค์ จึงพระราชทานนามว่า “พระแซก” แต่เนื่องจากเป็นทองจึงมีชื่อต่อว่า คำ เป็นนามว่า พระแซกคำ ซึ่งเป็นชื่อเรียกพระพุทธรูปองค์นี้ตลอดมา

พระแซกคำ เป็นพระพุทธรูปเก่าแก่เป็นที่เคารพบูชาและเป็นพระพุทธรูปที่ประวัติเกี่ยว ข้องกับพระแก้วมรกตมาตลอด เมื่อพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชอัญเชิญพระแก้วมรกตมาจากนครเชียงใหญ่ กลับไปยังล้านช้าง ซึ่งตรงกับช่วงกลางสมัยกรุงศรีอยุธยา ทรงประดิษฐานพระแก้วมรกตไว้คู่กับพระแซกคำองค์นี้ ต่อมาเมื่อทรงย้ายพระราชธานีจากหลวงพระบางลงมายังเวียงจันทน์ ก็โปรดให้เชิญพระแก้วมรกต พระบางและพระแซกคำ ลงไปประดิษฐาน ณ ราชธานีใหม่ด้วย พระแซกคำจึงนับเป็นพระพุทธรูปที่สำคัญองค์หนึ่งยิ่ง

ในรัชกาลที่ 3 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ เจ้าพระยาบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) ไปทำศึกเวียงจันทน์ ได้อัญเชิญพระแซกคำกลับมาถวายสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดฯ ให้ประดิษฐานไว้ที่ฐานชุกชีที่วัดอรุณราชวราราม ต่อมา พระยาราชมนตรี (ภู่) ต้นสกุลภมรมนตรี ซึ่งเป็นข้าราชบริพารเก่าแก่มาตั้งแต่ครั้งยังทรงกรม สร้างวัดคฤหบดีขึ้นน้อมถวายเป็นพระอารามหลวง พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าฯ...

อยากมากราบไหว้ขอพระแซกคำ เสียดายที่วิหารปิดซ่อมโดยกรมศิลปกร จึงได้แค่กราบขอพรองค์จำลองด้านหน้า และยิ่งหนักท่าเรือข้ามฝากไม่เปิดเลยไม่สามารถข้ามไปฝั่งเทเวศน์ได้ แต่ทางวัดก็ยังเปิดให้เข้าไปกราบพระวิหารหลวง พระพุทธปชานาถ ครับ วิหารสวยและได้กราบพระนางจามเทวี โดยไม่ไปถึงลำพูน

วัดคฤหบดี ตั้งอยู่ที่ ซอยจรัญสนิทวงศ์ 44 เขตบางพลัด กรุงเทพมหานคร เป็นวัดที่พระยาราชมนตรี (ภู่ ภมรมนตรี) ต้นสกุลภมรมนตรี เป็นผู้สร้างในปี พ.ศ. 2367 และมี“หลวงพ่อพระพุทธแซกคำ” ประดิษฐานเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำอาราม ที่มาที่ไป มีเกล็ดตำนานว่า พระพุทธรูปองค์นี้ เคยพระคู่บ้านคู่เมืองในสมัยอาณาจักรล้านนา ในรัชสมัย สมเด็จพระไชยเชษฐาธิราช พระมหากษัตริย์ 2 แผ่นดิน หลวงพระบาง กับ เชียงใหม่ ซึ่งพระองค์ ได้อัญเชิญ พระพุทธรูปสำคัญ 3 องค์ พระแก้วมรกต พระพุทธแซกคำ และ พระบาง ประดิษฐานเป็นพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมือง จนเมื่อมีการ ย้ายราชธานี เพื่อตั้งรับต่อสู้กับ พระเจ้าบุเรงนอง แห่ง ราชอาณาจักรหงสาวดี จาก หลวงพระบางสู่ เวียงจันทน์ ทำให้มีการประดิษฐานพรัพุทธรูปทั้ง 3 องค์ อยู่ยาวนานถึง 269 ปี ภายหลังเหตุการณ์ เจ้าพระยาบดินทรเดชา ยกทัพปราบกบฏ เจ้าอนุวงศ์ อย่างราบคาบ ในช่วงรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3  ได้ทำการอัญเชิญ พระพุทธแซกคำ กลับลงมาพระนคร รัชกาลที่ 3 ทรงโปรดเกล้าฯพระราชทานพระพุทธแซกคำให้มาเป็นพระประธานสถิตประดิษฐานในพระอุโบสถ พระอารามหลวงวัดคฤหบดี เป็นศรีสง่าแก่พระอารามนับตั้งแต่พุทธศักราช 2369 มาจนถึงทุกวันนี้ ในสมัยรัชกาลที่ 5 โปรดให้ปฏิสังขรณ์วัดคฤหบดีครั้งใหญ่ ทำให้อาคารเสนาสนะต่าง ๆ มีสภาพถาวรมั่นคงเป็นที่พอพระราชหฤทัย...