Holy Shrine of the Virgin Mary Ekatontapyliani — Attraction in Paros Municipality

As a church enthusiast with a lot of experience in Byzantine architecture, I didn't expect to ever be as utterly blown away by a church again as I was when I stepped through the gates of Panagia Ekatondapiliani.

Translated as Most Holy of a Hundred Gates, Ekatondapiliani is by far the most gorgeous temple in all of the Cyclades. One can easily see the unique stone masonry from outside, while walking through the outside courtyard decorated by the ancient ruins and the Byzantine remnants. But stepping through the church's entrance is another thing entirely.

Inside the temple, one will be quick to notice the lack of frescos and wall art. The walls are instead beautiful stone masonry, minimalistic and humble.

There are many halls in this temple, many of which are ancient and others more recent. The temple was constructed on an ancient gymnasium, much of which remains there today, in the form of repurposed columns, walls and art. The blend of Classical and Byzantine Roman architecture is unique and mesmerizing. The church complex has the main church as well as a multitude of smaller shrines and a Byzantine baptistry.

The main temple is a direct replica of Haghia Sophia of Constantinople, though that was not always the case. The first church was constructed by empress Eirini, dedicated to Panagia, the virgin Mary, to show her gratitude for a successful pilgrimage to the Holy Lands. Years later, after an earthquake destroyed the church, it was reconstructed in the form of Haghia Sophia.

The local Neokoros was very helpful and accommodating, giving me a tour throughout the church. I was also able to get a view from the female-dedicated space of the temple.

The church is located in a very central square of Parikia, and is open almost all day. It also has a souvenir shop and many events are held there.

To everyone visiting Paros, and other church enthusiasts, I recommend visiting this place...

... Ένα από τα σημαντικότερα παλαιοχριστιανικά μνημεία της Βαλκανικής χερσονήσου και το κορυφαίο στον Ελλαδικό χώρο, τόσο ως προς το μέγεθος, όσο και ως προς την διατήρηση του σε άριστη κατάσταση είναι η Παναγία η Εκατονταπυλιανή της Πάρου. Η παράδοση θέλει να πρωτοθεμελιώθηκε ο ναός τον 4ο αιώνα μ.Χ από τον Μέγα Κωνσταντίνο που ικανοποίησε την επιθυμία της μητέρας του Αγίας Ελένης, μετά από το ταξίδι της στους Αγίους Τόπους και την περιπέτεια που είχε λόγω σφοδρής θαλασσοταραχής που την αναγκάσε να ζητήσει καταφύγιο στην Πάρο .Τον 6ο αιώνα επί Ιουστινιανού ο ναός ανακαινίσθηκε από πρόσωπα της ομάδας που είχαν κτίσει την Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης και έτσι προστέθηκε τρούλος στην κατασκευή που μαζί με τις άλλες προσθήκες και μεταβολές έδωσε στον ναό μια πραγματικά μεγαλοπρεπή μορφή. Κατά την επιδρομή του Βαρβαρόσσα στο νησί το 1537 , όπως και στην επιδρομή του Μουσταφά Καπλάν πασά το 1666 ο ναός υπέστη ζημιές και λεηλασίες, όπως επίσης ζημιές υπέστη με τον σεισμό του 1733 , ωστόσο επισκευάστηκε με την οικονομική συνδρομή του Παριανού μεγάλου Δραγουμάνου του Σουλτάνου κι μετέπειτα Ηγεμόνα της Μολδοβλαχίας του Νικολάου Μαυρογένη που έργα του υπάρχουν σε πολλά σημεία της Παροικίας . Μέχρι το 1959 η Παναγία η Εκατονταπυλιανή είχε λευκή εμφάνιση λόγω της επικάλυψης της μαρμάρινης λιθοδομής με κονίαμα, οπότε ανέλαβε ο σπουδαίος αρχιτέκτονας-καθηγητής, Αναστάσιος Ορλάνδος, με την ομάδα του και με τεχνίτες του νησιού την αποκάλυψη της λιθοδομής και την αποκατάσταση του ναού στην Ιουστινιάνεια μορφή του καθώς είχαν υπάρξει στο πέρασμα του χρόνου αρκετές προσθήκες και αλλαγές που είχαν αλλοιώσει το μεγαλοπρεπές πρωτότυπο. Οι εργασίες αποκατάστασης κράτησαν συνολικά 7 χρόνια και έδωσαν στο Ναό την παλιά του αίγλη, μια αίγλη που βαστάει ακόμα και από τα χρόνια της ελληνικής αρχαιότητας, καθώς ο τόπος που θεμελιώθηκε η Εκατονταπυλιανή ήταν πιθανόν χώρος που φιλοξενούσε παλιά αρχαίο γυμναστήριο που έδωσε και δομικά στοιχεία για την κατασκευή του νέου χριστιανικού ναού ... Αρχαία ψηφιδωτά με παραστάσεις του Ηρακλή σώζονται ακόμα και σήμερα ενώ σε διάφορα τμήματα του ναού υπάρχουν κομμάτια ή γλυπτά από το αρχαιοελληνικό κτίσμα... Ως προς την ακριβή πιστότητα των στοιχείων που η παράδοση έχει καταγράψει δεν υπάρχουν ακριβείς ιστορικές αναφορές για να διασταυρωθούν εκτός απο τις περιγραφές του Βυζαντινού άρχοντα Συμεών Μεταφραστή που είχε γράψει κατά τον 10ο αιώνα τον βίο της Αγίας Θεοκτίστης από την Λέσβο η οποία έζησε και απεβίωσε στον ναό όπου υπάρχει και ο τάφος της. Ο Συμεών είχε περάσει από το νησί στις αρχές του 10ου αιώνα μετέχοντας στις εκστρατείες κατά των Αράβων ...

Δέος και ευλογία.. Η Ιστορία συναντά το Θείο..Μύθοι και παραδόσεις

Στην Παροικία, πρωτεύουσα της Πάρου, σε μικρή απόσταση από το λιμάνι, βρίσκεται ο επιβλητικός ναός της Παναγίας της Εκατονταπυλιανής. Πρόκειται για έναν από τους σπουδαιότερους και καλύτερα διατηρημένους χριστιανικούς ναούς, του Ελλαδικού χώρου. Σύμφωνα με την παράδοση της Πάρου, ο ναός χτίστηκε στα μέσα του 4ου αι. από την Αγία Ελένη ή από το Μεγάλο Κωνσταντίνο, ο οποίος εκπλήρωσε το τάμα της μητέρας του. Στην ίδια τοποθεσία υπήρχε ένας ναός, πριν από τον 4ο αιώνα. Σ’ αυτό τον ναό είχε προσκυνήσει η Αγία Ελένη, όταν πέρασε από την Πάρο, πηγαίνοντας στους Αγίους Τόπους για να βρεί τον Τίμιο Σταυρό. Ο θρύλος λέει, ότι η Αγία Ελένη έκανε τάμα στην εικόνα της Παναγίας, πως αν κατάφερνε να βρει τον Τίμιο Σταυρό, θα έχτιζε στη Χάρη της, έναν μεγαλύτερο και λαμπρότερο ναό στην Πάρο. Η Αγία Ελένη πραγματοποίησε το τάμα της, ο ναός όμως, στο μεγαλύτερο μέρος του καταστράφηκε, πιθανότατα από πυρκαγιά και ανακατασκευάστηκε επί Ιουστινιανού, στα μέσα του 6ου αι. Η ονομασία του Ναού της Εκατονταπυλιανής ή Καταπολιανής, προέρχεται από τον όρο "καταπόλα" και σημαίνει "κατά την πόλη", καθώς πιθανότατα "δείχνει" το σημείο όπου βρισκόταν η αρχαία πόλη της Πάρου. Η σημερινή, επίσημη ονομασία του Ναού είναι Εκατονταπυλιανή, που συνδέεται και αυτή με έναν θρύλο: "Ενενήντα εννέα φανερές πόρτες έχει η Καταπολιανή. Η 100η είναι κλειστή και δεν φαίνεται. Θα φανεί και θα ανοίξει, όταν οι Έλληνες πάρουν την Πόλη"... Υπάρχει και ένας άλλος θρύλος, που εμπεριέχει τραγικότητα και συνδέεται με τη μεγάλη Μνημειακή Πύλη, που τοποθέτησε στη βόρεια πτέρυγα του Ιερού Προσκυνήματος, λίγα μέτρα πιο πέρα από το παρεκκλήσι της Αγίας Θεοδοσίας, ο καθηγητής Ορλάνδος, κατά τη διάρκεια της αναπαλαίωσης της Εκατονταπυλιανής.

Οι δύο ανθρώπινες μορφές που βρίσκονται στις κυβοειδής βάσεις που στηρίζουν ένα μαρμάρινο διάκοσμο, εξάπτουν τη λαϊκή φαντασία. Σύμφωνα λοιπόν, με το λαϊκό θρύλο, την Εκατονταπυλιανή επί Ιουστινιανού, έχτισε ο πρώην βοηθός του πρωτομάστορα της Αγιάς Σοφιάς, Ιγνάτιος. Όταν ο μαθητής ολοκλήρωσε το ναό κάλεσε το δάσκαλο του για να θαυμάσει το έργο του. Ο πρωτομάστορας, ένοιωσε ζήλια και από φόβο μήπως τον ξεπεράσει ο μαθητής του, τον παρέσυρε στην οροφή δήθεν να του δείξει ένα σοβαρό αρχιτεκτονικό του λάθος. Από εκεί τον έσπρωξε, αλλά πέφτοντας ο μαθητής, στην προσπάθειά του να σωθεί, πιάστηκε από τα ρούχα του Πρωτομάστορα. Το αποτέλεσμα ήταν να βρεθούν και οι δύο στο κενό, να πέσουν και να σκοτωθούν μπροστά στο ναό. Λέγεται λοιπόν, πως οι δύο μορφές αναπαριστούν τον πρωτομάστορα και...