Alay Pavilion — Attraction in Fatih

Alay Köşkü or Alay Pavillion. It is a tower building not as old as the walls of the Ottoman palace, but worth at least an exterior visit. It was constructed above the outer wall of Topkapı Saray, for the sultans, to watch the ceremonies. In 16th century there was a timber pavilion. The pavilion that you see it today was built by Sultan Mahmud II, in Western European style and can be reached by a wide ramp passing from Gülhane Park. It has a round sultan room and the top was covered by a so called 'canopied bulbed' in lead. From inside looks like a dome-shape. Moving their court from Topkapı to Dolmabahçe Saray/Palace (the palace on the shores of the Bosphorus), the sultans lost interest in the old Topkapı, that was the residence of the Ottoman dynasty for centuries and actually their first palace. Due to the construction of a new pavilion Alay, at one side of Dolmabahçe Palace, by the Swiss architects Fossati Brothers, the original Alay Pavillion lost its function. It was a telegraph office for a while, then out of use for so long... In the beginning of the Republican Era belonged to the Association of Fine Arts and after that to the Topkapı Directorate. It was restored few times. In 1960 sections added later on were removed, so that the original Alay pavilion preserved its original appearances. In 2011 became a Literature Museum (Ahmet Hamdi Tampınar)....

ALAY KÖŞKÜ

Alay Köşkü ve Bâb-ı Âli Alay Köşkü, Bâb-ı Âli’nin karşısında, Gülhane Parkı’nın Soğuk çeşme Kapısı’nın solunda, Topkapı Sarayı surlarının Alemdar Caddesi’ne bakan burçlarının üstünde yer almaktadır. Geçmişte köşkün şu andaki yerinde, Fatih Sultan Mehmet zamanında yapıldığı düşünülen aynı isimli ahşap bir köşk bulunduğu bilinmektedir. Köşkün pencere kemerlerinde bulunan tunç harfler ile yazılmış manzum kitabesinden mevcut köşkün, eski köşkün konumuna göre daha yüksek bir şekilde 1819 yılında Sultan II. Mahmut döneminde yaptırıldığı anlaşılmaktadır. Alay Köşkü padişahların resmigeçit törenlerini izlemesi, asker ve halkı selamlaması amacıyla inşa edilmiştir. Bu nedenle köşkün bir diğer ismi de “Selam Köşkü”dür. İmparatorluk döneminde sefere çıkılmadan önce, askerler teçhizatları ile birlikte bir geçit töreni düzenler, padişah da onları bu köşkten izler ve selamlardı. Ayrıca, şehrin Alay Köşkü esnaf ve tüccarlarının seyyar sayımının yapıldığı lonca alaylarını da padişah yine bu köşkten izlerdi. Lonca alaylarının sonuncusu 1769 yılında Sultan II. Mustafa zamanında yapılmıştır. Alay Köşkü, ampir üslubu ile yapılmış üç katlı kâgir bir yapıdır. Kesin bir kanıt olmamakla birlikte, mimari üslubu nedeniyle köşkün mimarının devrin gözde mimarlarını yetiştiren Balyan Ailesinden Kirkor Amira Balyan olduğu düşünülmektedir. Köşkün ahşap olan dış cephesi mermer ile kaplanmıştır. Gülhane Parkı’na bakan iki kanatlı iki kapısı ile on dört adet penceresi bulunmaktadır. Köşkün pencere kemerleri, Hattat İzzet Molla tarafından yazılan yazılar ile pencereler ise demir parmaklıklarla süslüdür. Yapının üstünü örten kurşun kaplı külahın altında yer alan kubbenin içinde ve sofanın tavanında zengin kalem işi süslememeler bulunmaktadır. Köşkte, köşe burcu üzerine Alay Köşkü oturtulmuş yuvarlak hünkâr salonu ile çeşitli büyüklüklerde hizmet...

Alay Köşkü, Topkapı Sarayı'nın dış suru üzerinde, padişahların geçit yapan alayları seyretmesi için yaptırılan köşktür.[1]

Alay Köşkünün bulunduğu yerde 16. yüzyılda ahşap bir köşk bulunuyordu. Köşkün bugünkü binası II. Mahmud tarafından yaptırıldı. Gülhane Parkı'nın içinden geniş bir rampa ile çıkılan köşk yuvarlak bir hünkar salonu bir sofa ve üç odadan oluşur.[2] Köşkün yedi penceresi bulunmaktadır.[3] Pencere kemerleri üzerindeki on dört satırlık kitabe Keçecizade İzzet Molla tarafından yazılmıştır.[4]

Atatürk'ün emri ile 1926 yılında Güzel Sanatlar Birliği'ne tahsis edilen köşk bir süre de Eminönü Halkevi'nin oyun salonu olarak kullanıldı.[5] 1938'de Topkapı Sarayı Müdürlüğüne bağlanan köşk daha sonra önemli bir tamirden geçti. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Müze Kütüphanesi olarak yeniden düzenlenerek 12 Kasım 2011 tarihinde...